Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞ PA) Türkiyə ilə bağlı məlum qərarı bu qurumla əlaqədar həm də ciddi problemlərin mövcudluğunu ortaya qoydu. Aydın oldu ki, AŞ PA-da yenə ikili standartlar hökm sürür, İslam və türk dövlətlərinə qarşı qərəzli münasibət davam edir. Belə vəziyyətin əslində kifayət qədər təhlükəli olduğunu indi Avropada da etiraf edənlər var.
Avropa Şurasında ayrı-ayrı ölkələrə fərqli yanaşmalar, bəzən eyni problemlə bağlı müxtəlif cür münasibətlər bəslənilməsi əslində qurumun nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə zədələyib. Hələlik isə real vəziyyət AŞ PA-nın artıq müəyyən qüvvələr üçün əlavə təsir və təzyiq vasitəsinə çevrildyini göstərir. Qeyd olunduğu kimi, bu vəziyyət Avropanın özündə də ciddi təşvişlə qarşılanır. Macarıstan baş naziri Viktor Orban bildirir ki, Avropa təcili şəkildə Türkiyə ilə münastbətlərini düzəltməli, bu ölkəyə yardım göstərməlidir: "Türkiyədə sabitlik olmasa, hamımız bəlaya düçar olacağıq. Türkiyədə tamamilə sabitlik yarada bilənləri dəstəkləməliyik. Əks halda, bütün regionda fəlakət başlayar və Avropa üzərində təzyiq dözülməz olar. Bu səbəbdən Rəcəb Tayyip Ərdoğanın sabit türk siyasi həyatını formalaşdırmağını dəstəkləyirəm". Amma belə görünür ki, qərəzli mövqe Türkiyəni Avropadan gedərək daha çox uzaqlaşdıracaq. Bundan zərər çəkən tərəflərdən biri isə elə Avropanın özü olacaq.
Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri Mövlud Çavuşoğlu da məsələnin bu tərəfinə nəzər salır və AŞ PA-nın Türkiyə ilə bağlı yanlış mövqedə olduğunu vurğulayır: "Bu qərarı tanımırıq. Əlaqələrimizi yenidən gözdən keçirəcəyik. Bizi buna məcbur etdilər. Türkiyəyə cəza vermək istəyirlərsə, bunun əks effekti olar. Parlamentin bu qərarı sonrakı əməkdaşlığı zəiflədən bir addımdır. Avropa siyasəti çox dəyişir və təəssüf ki, Avropa ölkələrində artan irqçilik və İslam əleyhdarlığı Avropa təşkilatlarına da keçib". Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında isə bildirilib ki, qərar siyasi məqsəd daşıyır: "Ölkəmiz PKK, FETÖ və İŞİD kimi ən qanlı terror təşkilatlarına qarşı eyni anda mübarizə aparır. Konstitusiya nizamını və millətin varlığını hədəf alan təhlükələrə qarşı beynəlxalq öhdəliklərinə sadiq qalaraq, zəruri və mütənasib tədbirlər görür. Bu bir dövlətin ən əsas vəzifə və qanuni haqqıdır". Nazirlik AŞ PA-nın qərarını siyasi məqsədlərə söykənən yanlış mövqe adlandırıb.
Türkiyənin Avropa İttifaqı naziri Ömər Çelik də bu qərarı tarixi bir səhv kimi qiymətləndirib. Qərardan sonra Türkiyə və Avropa İttifaqı arasında miqrant müqaviləsinin ləğv edilib-edilməyəcəyi barədə suala cavab olaraq, Çelik Türkiyənin insani məsuliyyətlərini yerinə yetirməyə davam edəcəyini deyib. Bəzi ekspertlər isə Qərbdə müəyyən qüvvələrin Türkiyənin bölgədə artan rolundan narahat olduğu üçün belə addım atdığını bildirir. Bu xüsusda ABŞ-ın nüfuzlu "Stratfor" analitik mərkəzinin rəhbəri Corc Fridmanın bir müddət öncə səsləndirdiyi fikirlərin heç də təsadüf olmadığı anlaşılır:"Türkiyə Orta Şərqi, Orta Asiyanı və Balkanları ələ alaraq böyük bir gücə çevriləcək. Paytaxt Ankaradan İstanbula köçürüləcək. Aralıq və Qara dəniz türk gölünə çevriləcək. Neo Osmanlı nəzəriyyəsi gerçəkləşəcək və Türkiyə Osmanlı imperiyasına yenidən hökm edə biləcək. Artıq bu prosesin izlərini görə bilirik. Türkiyə İslam coğrafiyasında getdikcə digər ölkələr üzərində təsir imkanlarını genişləndirir. Balkanlarla da öz təsirlərini artırır. Qafqazda Azərbaycan və Gürcüstanla güclü bir ittifaq qurdu". Türkiyənin belə mövqeyi, görünür, Avropanın yuxusuna haram qatıb. Elə bu səbəbdən qurum Türkiyəyə qarşı qərəzli bir mövqe sərgiləyir. Bir daha qeyd edək ki, AŞ PA-nın Strasburqda keçirilən yaz sessiyasının plenar iclasında "Türkiyədə demokratik təsisatların fəaliyyəti" adlı hesabat layihəsi qəbul edilib. Sənəddə Türkiyənin monitorinq mərhələsinə qaytarılması təklif olunub və bununla bağlı qərar qəbul edilib. Hesabat Türkiyədəki son Konstitusiya referendumundan sonra ölkə üzrə məruzəçilər tərəfindən hazırlanıb. Proseslərə belə yanaşma isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Avropanın özü üçün də ciddi təhdid sayılır. Ən azından, Avropa regionda Türkiyə kimi mühüm bir ölkə ilə münasibətlərini məqsədli şəkildə pozur.
Tahir TAĞIYEV