Ermənistanın bölgədə ciddi təhdid mənbəyi olduğu, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini uzatmaqla region üçün yaranan təhlükənin miqyasını daha da aritırdığı birmənalı həqiqətdir. Proseslərin bu səpkidə inkişafı artıq Qafqazda maraqlı olan geosiyasi güclər tərəfindən də xüsusi narahatlıqla izlənir.
Digər tərəfdən Ermənistanın Rusiya ilə Qərb arasında yenidən artan gərginlik fonunda Moskva tərəfindən silahlandırılması da ABŞ və Avropada xoş qarşılanmır. Məşhur "Washington Times" nəşri bu fonda yenidən Rusiyanın Ermənistana verdiyi "İsgəndər" raket komplekslərinə diqqət çəkir və bunu təhlükəli hal adlandırır. Qəzet xatırladır ki, həmin raketlərə mümkün nüvə başlığı quraşdırılması regionda nüvə müharibəsi təhdidi belə yaradır: "Qara dəniz və Xəzər dənizi arasında uzanan Qafqaz dağları Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın təhlükəli oyunları səbəbindən tezliklə nüvə partlayışlarının olacağı məkana çevrilə bilər. Ermənistan qanunsuz şəkildə Azərbaycanın qərb hissəsində torpaqları işğal edib, azərbaycanlılara qarşı hərbi təcavüz olub, o cümlədən 1992-ci ildə bu ölkənin 600 vətəndaşı kütləvi şəkildə qətlə yetirilib. Təəssüf ki, Ermənistan regionu nüvə müharibəsi həddinə çatdırır".
"Washington Times" onu da xüsusi olaraq qeyd edir ki, Ermənistan ötən ilin payızında Rusiyadan "İsgəndər" raket sistemləri alıb: "Bu, Azərbaycana və NATO-nun müttəfiqi Türkiyəyə mesaj mənası verən böyük təxribat idi. Bu, Moskvanın Avrasiyada və Yaxın Şərqdə raket kompleksləri yerləşdirməklə və Qərb maraqlarına təhdid xaraketeri daşımaqla bağlı siyasi xəttinə əsaslanır". Bütün bunlar fonunda o da bəlli olur ki, Rusiya tərəfindən Ermənistanın bu şəkildə silahlandırılması Qərbdə heç də müsbət qarşılanmır.
Xatırladaq ki, Rusiya durmadan Ermənistandakı hərbi bazasını gücləndirir. Ötən il ərzində Kreml İrəvan yaxınlığındakı Erebuni hava bazasına onlarla zərbə vertolyotu və MiQ-29 qırıcıları yerləşdirilib. Gümrüdəki 102-ci bazanın arsenalı gücləndirilib. Bütün bunlar həm də NATO-nun regionda genişlənməsinə qarşı görülən tədbirlər sayılır. Xüsusən də NATO-nun Gürcüstana gəlmək niyyəti Moskvanı narahat edir və Kreml cavab tədbirləri görür. Bu hal isə NATO-nun da adekvat reaksiya verməsini şərtləndirir ki, bu da, öz növbəsində, Rusiyanın hərbi poliqonuna çevrilən Ermənistanın da NATO üçün hədəf olması anlamına gəlir. Onsuz da Ermənistanda hərbi parad zamanı nümayiş olunan "İsgəndər" operativ-taktiki raketləri NATO-nun bu ölkəyə diqqətini artırmışdı. Beynəlxalq ekspertlərin gəldiyi qənaətə görə, bu gün Rusiyanın "İsgəndər" raket sistemlərini Ermənistanda yerləşdirməsi Ermənistana qarşı açıq təhlükə faktoru yaradır. Belə ki, Rusiyanın NATO ilə mümkün qarşıdurma halında NATO-nun ilk hədəfi Rusiyanın raket artilleriya sistemlərini sıradan çıxarmaq olacaq ki, bu da Rusiyanın bufer zona seçdiyi Ermənistan ərazisinin hədəf olaraq vurulması deməkdir. Çünki artıq Qərbdə açıq bəyan edilir ki, nüvə başlığı daşıya bilən "İsgəndər" raket sistemləri ciddi təhdid mənbəyidir. Bu mənada həmin raketlərin hələ start vəziyyətində məhv edilməsi vacib sayılır. Ermənistanda bu raketlərin vaxtında məhv edilməsi üçün NATO-ya onlara mümkün qədər yaxın ərazidə yerləşmək vacibdir. Bunun üçün isə NATO Türkiyə və Gürcüstan ərazisindən istifadə edə bilər. Bu hal "İsgəndər" raket sistemlərini vaxtında zərərsizləşdirməyə imkan verir. Amma burada ən əsas məqam həm də Ermənistanın Rusiya ilə bu dərəcədə yaxınlaşma sayəsində özünü NATO üçün potensial hədəfə çevirməsidir. Düzdür, Moskva Ermənistanın hava məkanını da nəzarətə almasına imkan verən ortaq Hava Hücumundan Müdafiə (HHM) Sistemi yaradıb. Bu da o deməkdir ki, əslində, Ermənistanın müdafiəsi ilə məhz Moskva özü məşğul olacaq. Başqa sözlə, belə vəziyyətdə Ermənistan Rusiya və NATO arasında həm də döyüş poliqonuna çevrilə bilər. Bundan narahat olan ermənilərin sayı isə kifayət qədərdir. Beynəlxalq Münasibətlər və Təhlükəsizlik İnstitutunun eksperti Ruben Meqrabyan bildirir ki, əslində, faktiki surətdə Ermənistan öz səmasının "açarını" Moskvaya təqdim edib: "Bununla da Moskva indiki erməni rəhbərliyinin gedişləri sayəsində Ermənistanı NATO üçün düşmən əraziyə çevirib. İrəvan NATO-nun mənzil-qərargahı ilə olduqca vacib kommunikasiya kanallarını itirmiş durumdadır. O əlaqə kanalı ki, həmişə Ermənistanın milli təhlükəsizliyinin mühüm elementi olub. Lakin artıq vəziyyət dəyişib".
Beləliklə, Ermənistanın gedişləri, Rusiya silahlarının burada yerləşməsi İrəvanın təhlükəsizlyi üçün ciddi təhdid formalaşdırıb. NATO Cənubi Qafqazda möhkəmlənmək siyasətində Moskvanın Ermənistan vasitəsilə əlavə maneələr yaratmasını birmənalı şəkildə qəbul etmir. Elə bu səbəbdən Ermənistanı NATO-nun hədəfi ola biləcəyinə dair fikirlər də tez-tez səslənir. "Washington Times" nəşrinin məsələni yenidən gündəmə gətirməsi isə indiki vaxtda təsadüf sayılmır v İrəvana yeni xəbərdarlıq kimi dəyərləndirilir.
Tahir TAĞIYEV