Məhəmməd Əsədullazadə: "Məhz bunun sayəsində kiçik faiz səslə qalib gəldi"
Məlum olduğu kimi, Türkiyədə Konstitusiyaya dəyişikliklər edilməsi ilə bağlı aprelin 16-da keçirilən referendum uğurla başa çatıb. Türkiyə vətəndaşlarının təxminən 51 faizdən artığı bu dəyişikliklərə "hə" deyib. Ümumxalq səsverməsinin nəticələrini hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) tərəfdarları böyük sevinclə qarşılayıb.
AKP-nin sədri, baş nazir Binəli Yıldırım partiyanın mərkəzi qərargahı önündə toplaşan çoxsaylı siyasi həmfikiri qarşısında çıxış edərək bildirib ki, referendum Türkiyənin həyatında tarixi əhəmiyyət daşıyır. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə referendumun nəticələrinin ölkəsi və milləti üçün xeyirli olmasını arzu edib. Ancaq referendumun nəticələri ilk növbədə onu göstərdi ki, Türkiyə cəmiyyətinin özündə bu dəyişikliklərə münasibət birmənalı deyil. Çünki aradakı fərq elə də böyük deyil. Konstitusiya cəmiyyətin əksər hissəsinin düşüncələrini, baxışını özündə əks etdirən ictimai aktdır.
Bununla yanaşı, onu da danmaq olmaz ki, AKP-nin qələbəsində MHP-nin dəstəyi də mühüm rol oynadı. Baxmayaraq ki, məlumatlara görə, referendumda bir çox MHP təəssübkeşi bunun əleyhinə səs verib. Bütövlükdə, MHP referenduma dəstək verməsəydi, nəticələr necə olacaqdı? Məsələyə münasibət bildirən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, MHP bu dəyişikliklərə qarşı təbliğat aparsaydı, CHP ilə birgə meydanlarda referendum antikampaniyasına qoşulsaydı, şübhəsiz, referendum baş tutmaya bilərdi: "AKP daim seçkilərdə 70 faizə kimi səs yığdığına, xalqın böyük əksəriyyətinin səsini aldığına görə referendumda böyük nəticələrə ümid edirdi. CHP-nin antireferendum təbliğatı və böyük türk cəmiyyətində oturuşmuş parlament sistemi öz təsirini saxlayırdı. Dövlət Baxçalının AKP-nin bu siyasətində yer alması Ərdoğana böyük dəstək demək idi. Məhz bunun sayəsində kiçik faiz səslə qalib gəldi. Türkiyə regional münaqişələrin ortasında və Yaxın Şərqdə böyük təsirə malik ölkədir. Dövlətin idarə sistemində köklü dəyişikliklər ölkənin xarici siyasətinə də təsir edəcək. MHP-nin millətçi partiya olduğunu nəzərə aldıqda, xarici təhdidlər qarşısında Türkiyənin duruş gətirməsi üçün hakimiyyətin institusional idarə sisteminin dəyişməsi ilə güclü idarəetmə aparatı yaradılmasının tərəfdarıdır. Buna görə də MHP AKP-nin yanında yer aldı".
Politoloqun fikrincə, bu referendum Ərdoğan üçün böyük sınaq oldu: "Xarici və daxili siyasətdə korrektələr etməli, problemlərin köklü həllinə çalışmalıdır. Qarşıda duran problemlər həll edilməsə, növbəti seçkilər AKP-nin məğlubiyyəti ilə nəticələnər. CHP hazırda güclü müxalifət formalaşdırıb, mövqeyi möhkəmlənib, iqtidara qarşı təzyiqlərlə bundan sonra daha kəskin çıxış edəcək. MHP-nin bundan sonra hakim partiya ilə siyasi münasibətləri Ərdoğanın aparacağı siyasətdən asılı olacaq. Türkiyədə kimin hakimiyyətdə olması önəmli olmasa da, Türkiyə-Azərbaycan strateji müttəfiqliyi və qardaşlığı qorunub saxlanmalıdır. Ərdoğana ABŞ prezidenti Tramp da dəstək verdi. Bu o deməkdir ki, ABŞ-Türkiyə əlaqələri bundan sonra inkişaf edəcək. Müttəfiq əlaqələri normal düzənə düşəcək".
Vidadi ORDAHALLI