Hərb cəbhəsində Azərbaycanın Ermənistanla müqayisədə kifayət qədər böyük üstünlüyə malik olması birmənalı həqiqətdir. İndi beynəlxalq miqyasda da bu fərq nisbətinin gedərək artmasına diqqət çəkənlər bildirir ki, Ermənistan danışıqlar yolu ilə zəbt edilmiş Azərbaycan ərazilərini geri qaytarmayacağı halda Azərbaycanın güclü ordusu ilə üz-üzə gəlməli olacaq. Bu qarşılaşmanın isə Ermənistan üçün yaxşı nəticələnməyəcəyi barədə də İrəvana artıq çoxsaylı xəbərdarlıqlar edilir.
Əslində, hərb sahəsində fərqin böyük nisbətlə Azərbaycanın lehinə olmasını Ermənistanda da görənlər az deyil. Onlar da həyəcan təbili çalır ki, hərb müstəvisində Azərbaycanla üz-üzə gəlmək Ermənistana yalnız fəlakət və dağıntılar gətirəcək. Məhz bu səbəbdən onlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin danışıqlar yolu ilə həllinin sürətləndirilməsinin ilk olaraq İrəvanın özü üçün vacib əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirir. Ermənistanın yeni parlamentində yer alan siyasi qüvvələrdən biri olan "Çıxış" blokunun lideri Nikol Paşinyan qeyd edir ki, bu gün Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinin mümkünsüzlüyü daha çox Ermənistanın özünə ziyandır. O vurğulayıb ki, hər şeydən əvvəl Qarabağ məsələsi ətrafında yaranmış vəziyyəti ciddi dərk etmək lazımdır ki, nə baş verdiyini anlamaq mümkün olsun: "Güc balansının pozulması baş verib. Azərbaycan 7 milyardlıq silahı ona görə almayıb ki, güzəştə getsin. Bizim orduya çəkilən xərclərin struktur dəyişikliyi, hərbi sənaye kompleksinin formalaşdırılması hesabına hərbi güc balansını bərpa etməyimiz müşkül, bəlkə də mümkün olmayan məsələdir. Bizdə insan resursu yox oldu, mühacirət etdi. Bu səbəbdən münaqişə sülh yolu ilə həllini tapmalıdır".
Xatırladaq ki, Ermənistanın bir çox əsas müxalifət qüvvələri də artıq dinc yolla işğal altındakı Azərbaycan ərazilərinin əsl sahibinə qaytarılmasının zəruriliyini bəyan edir. Bu xüsusda onların arqumentlərini gücləndirən daha bir məqam isə məşhur "Russia Today" telekanalının təqdim etdiyi "Azərbaycan ordusu regionda ən varlı ordudur" fotosessiyasıdır. Buna nəzər salan ermənilər özləri də etiraf edir ki, Azərbaycanın qarşısında Ermənistanın hansısa hərbi müqavimət təşkil etməsi belə mümkün deyil. Rusiya telekanalı qeyd edir ki, Azərbaycan Ermənistanla Dağlıq Qarabağ ətrafında həll edilməmiş münaqişə üzündən daim hərbi hazırlıq vəziyyətindədir. Bildirilir ki, Azərbaycan 2000-ci illərin əvvəllərindən hərbi büdcəsini 20 dəfə artırıb. Qeyd edilir ki, Bakı Rusiya, İsrail və Türkiyə istehsalı olan silahlar satın alır. "Russia Today" bildirir ki, Azərbaycanın Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının bazası əsasən sovet texnikasından ibarətdir: "Rusiya istehsalı olan "S-300", "S-200", "S-125", "Buk", "Top-M2E". Amma artıq Bakı İsraildən də müasir zenit-raket kompleksləri alıb. Məsələn, "Barak-8" uzaqmənzilli zenit-raket kompleksləri Azərbaycanın Ermənistan üzərində böyük hərbi üstünlüyü deməkdir. "Barak-8"-lər gəmi əleyhinə raketlərə, səsdən sürətli raketlərə, ballistik raketlərə, təyyarə, helikopter, pilotsuz uçan aparatlar kimi hava təhdidlərinə qarşı nəzərdə tutulur. İsrail ABŞ-la birgə istehsal etdiyi ən yeni "Tamir" raketi ilə təchiz edilmiş Hava Hücumundan Müdafiə (HHM) sistemi olan "Dəmir günbəz"in yenilənmiş variantı da ordumuzun ixtiyarındadır. Hələ bu ilin əvvəlində İsrail Amerika ilə birgə istehsal etdiyi ən yeni "Tamir" raketi ilə təchiz edilmiş "Dəmir günbəz"in yenilənmiş sistemini ölkənin cənubunda uğurla sınaqdan keçirib. "Dəmir günbəz" poliqonda müxtəlif məsafələrdən buraxılmış bir neçə "Yer-Yer" raketini birdən vurub. "Dəmir Günbəz" eyni vaxtda bir neçə yüz hədəfi izləyə bilir və bu da sistemi iqtisadi baxımdan effektli edir. Bu sistemi alan Azərbaycan düşmən üzərində böyük hərbi üstünlüyünü daha da artırır. Ümumiyyətlə, son illərdə Hava Hücumundan Müdafiə sisteminin gücləndirilməsi və yeni zenit-raket kompleksləri və radiolokasiya stansiyaları ilə təchiz edilməsi istiqamətində çoxsaylı işlər görülüb.
"Russia Today" telekanalının fotosessiyasından isə o da məlum olur ki, Azərbaycan aviasiyası öz qüdrətinə görə Ermənistan Hərbi-Hava Qüvvələrindən xeyli üstündür. Bildirilir ki, respublikanın Müdafiə Nazirliyi Qazaxıstandan və Ukraynadan "MiQ-25" tutucu və "MiQ-29" qırıcı təyyarələri alıb. Gürcüstan və Belarusdan 18 vahid "Su-25" hücumçu təyyarəsi alınıb. Xatırladaq ki, Ermənistanda "MiQ-29" qırıcı təyyarələri yoxdur və bu səbəbdən həmin təyyarələr Azərbaycanın üstünlüyünü daha da artırır. Amma Azərbaycan bununla kifayətlənmir. Məsələn, Azərbaycan Türkiyənin TAİ şirkətinin T-129 "ATAK" helikopterlərinə maraq göstərir. O da sirr deyil ki, Azərbaycan Pakistan istehsalı olan JF-17 "Thunder" döyüş təyyarələrini almaqda maraqlıdır. Tərəflər arasında bununla bağlı indiyədək bir neçə dəfə danışıqlar keçirilib. Bu təyyarələr yeni aeronaviqasiya avadanlıqları ilə təchiz olunur və onların Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərində istifadə olunması ölkəmizin əlavə üstünlükləri deməkdir. Sözügedən təyyarələr güclü silah sistemləri və "hava-hava", "hava-yer" raketləri, habelə ağır bombalarla təchiz olunur. Kifayət qədər uzaq məsafədən düşmən hədəflərinə dəqiq zərbə endirə bilir. Ümumiyyətlə, Pakistanın hərbi təyinatlı məhsullar istehsal edən şirkətləri Azərbaycanla bu sahədə əməkdaşlığa böyük maraq göstərir. Məsələn, məlumdur ki, Pakistanın GIDS (Global Industrial & Defence Solutions) şirkəti quru qoşunları, hərbi dəniz qüvvələri və daxili qoşunların təchizatı sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlıqda maraqlıdır. Azərbaycan Pakistandan orta və yaxın mənzilli müasir ballistik raketlər almaqda da istəkli olduğunu bildirir.
"Russia Today" telekanalı diqqəti ona da yönəldir ki, "Global Firepower" hərbi qüdrət reytinqində Azərbaycan 34 mövqe üzrə Ermənistanı qabaqlayaraq 60-cı yeri tutur. Bildirilir ki, ötən 15 ildə Azərbaycan ordusu böyük sıçrayış edib. 2003-cü ildə ölkənin müdafiə xərcləri 160 milyon dollar, 2013-cü ildə isə 3,7 milyard dollar təşkil edib. Ötən il və cari il ərzində də Azərbaycanın hərbi xərcləri kifayət qədər böyükdür. Qeyd olunur ki, Azərbaycan ordusunun balansında 314 tank, 1600 vahid zirehli texnika, 119 özüyeriyən artilleriya qurğusu, 240 yedəyə qoşulan artilleriya silahı, 191 yaylım atəşi sistemi var. Digər tərəfdən, Azərbaycanda elə silahlar var ki, Ermənistanda onlardan ümumiyyətlə yoxdur. Məsələn, Azərbaycan Rusiyadan çoxsaylı T-90S tankı alıb. Ən müasir tanklardan olan T-90-lar T-72BM tankının yüksək texnologiya məhsulları ilə təchiz olunub. Bu tanklar T-80 tankından alınan 1G46 Nişangah Termal kamera Kontakt-5 partlayıcı həssas zirehvə daha güclü mühərrikə sahib olub, digər alçaq bir profilə malikdir. T-90 tanklarının məxsus olduğu tank əleyhinə idarə olunan raket (TƏİR) kompleksi 5 kilometr uzaqlıqda olan düşmənin istənilən tip zirehli texnikasını 100 faiz dəqiqliklə məhv etmək imkanı verir. T-90S-in malik olduğu avromatik dolub-boşalan 2A46M-5 topu TƏİR raketlərindən başqa zirehdeşən, beton istehkamları dağıdan və s. xüsusiyyətə malik müasir mərmilər ata bilir. Gecə-gündüz görmə imkanına malik optik lazer-nişangah tank hərəkətdə olarkən belə hədəfi nişan almaq və ya nişangahı hədəf üzərində saxlamaq imkanı yaradır. Tank üzərində quraşdırılan "Kord" pulemyotu isə hava hədəflərinin məhv edilməsində kifayət qədər ciddi silahdır. Azərbaycan ordusu ən azı 200 belə tanka malik olduğu halda Ermənistanda bu tanklardan ümumiyyətlə yoxdur. "Russia Today" telekanalı onu da bildirir ki, Azərbaycan sovet zirehli texnikası və zərbə silahları parkını getdikcə müasir silahlar əvəzləyir. Qeyd olunur ki, Bakı öz silah nümunələrini də yaradır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ölkəmizdə müdafiə təyinatlı məmulatların istehsalının həcmi 2016-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 11,9 faiz artıb. Əldə olunan artım ixrac əməliyyatları hesabına təmin olunub. İstehsal olunan məhsulların 87 faizini müdafiə və xüsusi təyinatlı, 13 faizini isə mülki təyinatlı məmulatlar təşkil edir. İstehsalı mənimsənilmiş müdafiə təyinatlı məmulatların çeşid sayı 1200-ə çatdırılıb. Qeyd edək ki, ilk dəfə "ADEX-2016" ikinci Azərbaycan Beynəlxalq müdafiə sərgisində maket və 3D animasiya formatında nümayiş etdirilən "Tufan" minaya davamlı milli zirehli nəqliyyat vasitəsinin üzərində aparılan işlər uğurla başa çatdırılıb. Bu ilin fevralında Müdafiə Nazirliyinin və digər güc strukturlarının aparıcı mütəxəssislərinin iştirakı ilə həmin nəqliyyat vasitəsinin təqdimatı keçirilib. Sınaqlar zamanı milli zirehli nəqliyyat vasitəsi qarşıya qoyulan tələblərə cavab verib və mütəxəssislər tərəfindən müsbət qiymətləndirilib. Ağırlığı 12,3 tona çatan, 3 min kiloqramadək faydalı yük və 10 nəfər şəxsi heyəti tam təhlükəsiz şəraitdə daşımaq imkanına malik olan "Tufan" Azərbaycan dizaynerlərinin və mühəndislərinin kreativ fikirlərini və təcrübəsini özündə birləşdirən məhsuldur. "Tufan" milli zirehli nəqliyyat vasitəsinin üzərində quraşdırılmış 12,7, 14,5, 23 və 30 millimetrlik silahlarla təchiz edilmiş universal döyüş modulu da nazirliyin müəssisələrində istehsal olunub. Yaradılması Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin müəssisələrində aparılan və artıq silahlanmaya tövsiyə olunan "Yalquzaq" snayper tüfənginin, xüsusi təyinatlı əl pulemyotunun, avtomatik qumbaraatan kompleksinin, əl qumbaraatanının, müxtəlif millimetrlik avtomatların, "F-1" tipli əl qumbarasının, atəş yığımının və digər məmulatların cari ildə seriyalı istehsalı nəzərdə tutulur. Ötən il yaradılan, sınaqları uğurla başa çatdırılan və təqdimatı keçirildikdən sonra seriyalı istehsalına başlanan "Zərbə-KM" (təsir gücü artırılmış qəlpəli-fuqaslı) pilotsuz uçuş aparatının yeni növü olan, düşmənin canlı qüvvəsini, hərbi texnikasını və hərbi obyektlərini 100 kilometrlik məsafədən tam müəyyən edən və məhv etmək iqtidarında olan "Zərbə-KH" (kumulyativ başlıqlı) pilotsuz uçuş aparatının yaradılması istiqamətində intensiv işlərə başlanıb. Bütün bunlar Azərbaycanın hərb sahəsində Ermənistanı daha böyük fərqlə qabaqlamasına əsas verir.
"Russia Today" telekanalı bir məqama da diqqət çəkir ki, Azərbaycan ordusunun sayı, ehtiyatda 300 min nəfər olmaqla, 70 min nəfər təşkil edir. Müdafiə siyasətində quru qoşunları komponentinə üstünlük verilib. Quru qoşunlarının strukturuna hər biri 3-6 briqadadan ibarət 5 ordu korpusu daxildir. Bütün bunlar şəxsi heyət baxımından da Azərbaycanın böyük üstünlüyə malik olmasının göstəricisi kimi çıxış edir.
Nahid SALAYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.