Qardaş Türkiyə və Rusiya arasında münasibətlər, tam olmasa da, indi əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb və tərəflər əlaqələrinin daha da sıxlaşdırılması üçün bundan sonra da müvafiq addımlar atacaqlarını bildirir. Ümumiyyətlə, məlum təyyarə qalmaqalına son qoyduqdan sonra Ankara ilə Moskva müxtəlif sahələr üzrə daha sıx əməkdaşlıq əlaqələrinə malik olmaqda maraqlı tərəf kimi çıxış etdiklərini də gizlətmir. Hazırda isə maraq doğuran xüsusi məqamlardan biri iki ölkə arasında yeni qurulan münasibətlərin Qafqaza, xüsusən də Qarabağ münaqişəsinə hansı təsir göstərəcəyidir.
Qeyd edək ki, Rusiya ilə təmaslarda Türkiyə tərəfinin hər zaman xüsusi olaraq toxunduğu məsələlərdən biri məhz Qarabağ konflikti ilə bağlıdır. Elə ötən ay Vaşinqtonda çıxışı zamanı Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bu xüsusda çox maraqlı fikirlər səsləndirdi. O bildirdi ki, Türkiyə və Rusiya münasibətlərini bərpa edib və hazırda regionda problemlərin həlli, o cümlədən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üzərində birgə işləyirlər: "Rusiya ilə aramızdakı fikir ayrılığını aradan qaldırmışıq. Bu gün münasibətlərimiz bərpa olunub və biz regiondakı bir sıra problemlərin həlli ilə bağlı əməkdaşlıq edirik". Məhz belə bir vaxtda "Modern Diplomacy EU" saytında yer alan məqalədə də bildirilir ki, Türkiyə - Rusiya yaxınlaşması Qarabağ konfliktinin həllini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirmək iqtidarındadır. Bildirilir ki, indiki durumda Qarabağ münaqişəsində vəziyyət kritik nöqtəyə çatıb və iştirak edən bütün tərəflər yeni müharibənin qarşısını almaq üçün addımlar atmalıdır: "ATƏT anlamalıdır ki, cari münaqişənin tərəfləri arasında sadə menecment qəbuledilməzdir. Münaqişənin həlli uzunmüddətli öhdəliklər olmalıdır. Buraya nizamlanmadan sonra təhlükəsizlik məsələləri, bu ərazilərdən qovulmuş əhalinin geri qayıtması kimi aspektlər daxildir. Bunu təmin etməməyin alternativi yeni münaqişə olacaq".
Sayt həmçinin nizamlama üçün müəyyən addımların, o cümlədən regiona beynəlxalq müşahidəçilərin buraxılmasının zəruri olduğunu qeyd edib. Məqalədə Suriya məsələsində Rusiya-Türkiyə əməkdaşlığının bu ölkələri yaxınlaşdırdığı və bu işgüzar əlaqələrin onların müttəfiqləri - Bakı və İrəvan arasında sülh yaradılması baxımından uğurlu ola biləcəyi göstərilir. Hesab edilir ki, Rusiya-Türkiyə əməkdaşlığının dərinləşməsi ilə Bakı və İrəvanın müəyyən razılıqlar əldə etməsi mümkündür. Əslində, Azərbaycan tərəfi konfliktin həllinə töhfə verə biləcək bütün formatlardan istifadəyə razıdır. Problem isə erməni tərəfindədir və İrəvan hələ də status-kvonun qorunub saxlanmasını istəyir. Elə bu səbəbdən hazırda Ermənistanda ciddi narazılıq yaradan məsələlərdən biri də Türkiyənin Rusiya vasitəsilə konfliktin həllinə cəlb oluna biləcəyidir. Burada hesab edirlər ki, belə vəziyyətdə Qarabağ münaqişəsinin çözümündə yeniliklər olacaq. Hazırda Ermənistanı qorxudan əsas məqam isə Türkiyənin Qarabağ konfliktinin həlli üçün Rusiyaya təsirlərinin artmasıdır. İrəvan ehtiyat edir ki, Türkiyənin təsirləri ilə Rusiya da öz növbəsində İrəvana Qarabağ təzyiqlərini artıra bilər. Elə bu da Ermənistanın maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir. Halbuki, Ermənistana Rusiya tərəfindən təzyiqlər münaqişənin həllini intensivləşdirə bilər. Bunu Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun fikirləri də təsdiq edir: "Regiona sülhün qayıtmasında, orada insan ölümlərinin sona çatmasında, sərhədlərin açılmasında, iqtisadi əlaqələrin bərpasında səmimi olaraq maraqlıyıq. Bunün üçün əlimizdən gələn hər şeyi edirik. Həm fərdi, həm də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri - Fransa və ABŞ-la birgə həmsədrlik missiyamızı yerinə yetiririk. Həmsədrlərin vasitəçiliyi ilə tərəflər arasında bir sıra mübahisəli məsələlər üzrə mövqeləri yaxınlaşdırmaq mümkün olub. Münaqişənin həlli üzrə baza prinsipləri artıq razılaşdırılıb". Eyni zamanda Lavrov vurğulayıb ki, Azərbaycan və Ermənistan göstərilən baza prinsiplərinin həyata keçirilməsi ardıcıllığını fərqli formada görür: "Bununla əlaqədar əsas məsələ tərəflərə balanslı həll yolunu tapmaqda yardım etməkdir. Hesab edirik ki, Bakı və İrəvan siyasi iradə göstərib, komromisə getməyə hazır olduqlarını nümayiş etdirə biləcək. Bu, danışıqlar prosesində nəticənin olması üçün lazımdır". Onun sözlərinə görə, öz növbəsində Rusiya da münaqişəyə cəlb olunan bütün tərəflərə sərf edəcək problemin həlli varinatını dəstəkləməyə, razılıq əldə olunacağı təqdirdə isə digər həmsədr ölkələrlə birgə nizamlanmanın qarantı kimi çıxış etməyə hazırdır. Bu fikirlərdən aydın görünür ki, münaqişənin həlli üzrə baza prinsipləri artıq razılaşdırılıb. Sadəcə, baza prinsiplərinin həyata keçirilməsi ardıcıllığına münasibət və yanaşma fərqlidir. Məhz belə bir durumda Rusiya Ermənistana konstruktiv mövqeyə gəlməsi üçün təzyiq edə bilər. Bu da Qarabağ münaqişəsinin həllini tezləşdirmək iqtidarındadır. Elə Türkiyənin də istəyi budur və qeyd olunan istiqamətdə Ankara Moskva ilə təmsalarını daha da sıxlaşdırır.
Tahir TAĞIYEV