İlham Şaban: "Ümumən layihənin reallaşması üçün İtaliya hökuməti öz razılığını verib və bu çox müsbət haldır"
İtaliyanın məhkəməsi Trans Adriatik Borusunun (TAP) keçəcəyi yerdə zeytun ağaclarının kəsilməsi üçün Ekologiya Nazirliyinin verdiyi icazəni dayandırıb. İcazənin dayandırılması Pugli regional hökumətinin şikayətinə dair aprelin 19-a təyin edilmiş məhkəmə iclasına qədər qüvvədə olacaq.
TAP-ın keçəcəyi Puglia rayonunun Melendugno bölgəsində zeytun ağaclarının kəsilməsinə qarşı böyük etiraz aksiyalarının keçirildiyi deyilir.
Sənaye naziri Carlo Calenda isə çərşənbə günü TAP-ın tikintisinin tezliklə başlanmasına ehtiyac olduğunu deyib.
Nazir TAP-ın Melendugnodan keçməsinə qərarın yalnız "alternativlərin dərin müzakirəsindən sonra" verildiyini bildirib.
Hazırkı planda zeytun ağaclarının borunun tikintisindən sonra eyni ərazidə yenidən əkilməsi nəzərdə tutulur.
TAP 40 milyard ABŞ dolları dəyərində "Cənub Qaz Dəhlizi"nin sonuncu hissəsidir və 2020-ci ildən Azərbaycandan İtaliyaya 10 milyard kubmetr qaz gətirməsi planlaşdırılıb.
İtaliyanın Azərbaycandakı səfiri Campaolo Kutillo məsələyə münasibət bildirib. Səfir qeyd edib ki, İtaliya hökuməti bu məsələ üzərində işləyir: "Hazırda İtaliya məhkəməsinə təqdim edilmiş bəzi administrativ məsələlər var. Əminəm ki, bu məsələ həll olunacaq. TAP-la bağlı işlər artıq başlayıb və davam edəcək".
Azərbaycanın energetika naziri Natiq Əliyev də buna münasibət bildirib. Nazir deyib ki, hazırda Türkiyədədir və baş verənlərdən xəbərdardır: "Öncədən razılıq verilib, hər şey qaydasında idi". N.Əliyevin sözlərinə görə, marşrut əvvəlcədən razılaşdırılıb, bundan əlavə, onu üzərinə müəyyən öhdəliklər götürmək şərtilə İtaliya hökuməti özü təklif edib: "Nəzərə almaq lazımdır ki, bu layihə İtaliyanın özünə və digər Avropa ölkələrinə lazımdır - biz onları təbii qazla təchiz edəcəyik. Bu məhkəmə son instansiya deyil. Aprelin 19-na qədər gözləyək. Saziş İtaliya hökuməti ilə bağlanıb, regional hakimiyyətlərlə deyil. Marşrutu da biz təklif etməmişik. Ümumilikdə, problem bizə tanışdır. Bu cür maneələrə Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəmərinin tikintisində və digər layihələrdə də rast gəlmişik".
Maraqlıdır, bəs ekspertlərin buna münasibəti necədir? Bu, kəmərin çəkilişini yubada bilərmi? Sözügedən məsələni şərh edən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın fikrincə, baş verənlər layihənin ləngiməsinə səbəb ola bilər: "İndiyə qədər ərazidən 30 zeytun ağacı çıxarılsa da, böyük sayda ağac yerində qalıb. Artıq yaz mövsümü gəlir, həmin ağacın çıxarılıb başqa yerdə əkilməsi təbiət qanunlarına görə mümkün olmur. Ona görə də həmin ağacların yerdəyişməsini noyabr ayına saxlayacaqlar. Buna görə də İtaliyadakı boru kəməri konsorsiumu, o cümlədən, Azərbaycan da narahatdır. Ayağa qalxan əhalinin başında siyasətçilər dayanır. Buradan hərə öz dividendini götürmək istəyir. Təbii ki, bunu Avropa Komissiyası, hökumət həll edə bilər. Hökumət bunu təzyiqlərlə, yaxud siyasi yolla həll etmək fikrində deyil. Digər tərəfdən, bu məsələ çox ziddiyyətlidir. Artıq bu məsələ ölkədə siyasi qalmaqal səviyyəsinə gəlib. Məsələ İtaliya parlamentində də müzakirə olunub. Hərəkat üzvü bildirib ki, kifayət qədər qaz ehtiyatları və alternativ enerji olmasına baxmayaraq, İtaliya hökuməti insanlara əlavə problemlər yaradır. Həmin qazı İtaliyanın özəl şirkətləri alır. Sadəcə, icazəni verən İtaliya hökumətidir. Həmin qaz əhaliyə satılmaq üçün yox, elektrik enerjisini hasil etmək məqsədilə alınır. Paylаyıcı şirkətlər hаsil edilən elektrik enerjisini Avropаnın hər yerinə sаtаcаq. Burаdа siyаsi qüvvələrlə yаnаşı, Rusiyаnın dа mаrаqlаrının olmаsı ehtimаlı vаr. Sovet dövründən İtаliyаnın Rusiyаyа dаim simpаtiyаsı olub və bunu dа heç vаxt gizlətməyib. Onа görə də məsələ çox həssаsdır. Ümumən lаyihənin reаllаşmаsı üçün İtаliyа hökuməti öz rаzılığını hər bir şeyə verib. Bu çox müsbət hаldır. Rаzılıqlа icrааt fərqli şeylərdir".
Vidаdi ORDAHALLI