Şimal qonşumuzun kifayət qədər həssaslıqla yanaşdığı və birmənalı olaraq sərt reaksiya verdiyi məsələlərdən biri də NATO qoşunlarının Rusiya sərhədlərinə doğru yaxınlaşmasıdır. Buna cavab olaraq Kreml NATO ordularının yerləşdiyi ölkələrə qarşı sərt gedişlər etməkdən çəkinmir. Amma belə görünür ki, NATO da geri çəkilmək istəmir, hətta Rusiyada ehtiyat edirlər ki, şimal alyansının qüvvələri tezliklə Qafqazda, Xəzər dənizində belə peyda ola bilər. Hazırda Rusiyada bununla bağlı bir sıra ekspertlər həyəcan təbili çalır.
Digər tərəfdən diqqət ona yönəldilir ki, elə bu günlərdə NATO Polşanın şimal-şərqindəki "Ojiş" bazasında 1300 əsgər yerləşdirib. Hərbçilərlə yanaşı, bazaya piyadaların döyüş maşını, "Şakal" və "Koyot" tipli kəşfiyyat maşınları və digər hərbi maşınlar da daxil olmaqla 286 hərbi texnika atılıb. Məqsəd NATO-nun şərq cinahında təhlükəsizliyi gücləndirməkdir. Bu hərbçilər ABŞ, Böyük Britaniya və Rumınyadandır. Ümumilikdə Polşa və Baltik ölkələrində 4000 hərbçi yerləşdirəcəyini bildirən NATO bəyan edir ki, bu proseslər Rusiyanın Krımı özünə birləşdirməsi və Ukraynanın şərqində - Donbasdakı hərbi əməliyyatlarla bağlıdır. Rusiya isə NATO-nun Şərqə doğru genişlənməsini birbaşa özünə təhlükə sayır. Rusiyanın "Russia Today" telekanalı bildirir ki, tarix boyunca ilk dəfə bu gün Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsus "Abrams" tankları Moskvadan 700 kilometr məsafədə yerləşdirilib: "Baltikyanı ölkələrdə yerləşdirilmiş ABŞ tankları Rusiya paytaxtına hazırda məhz bu məsafədədir. ABŞ tankları tarix boyunca olmadıqları qədər Moskvaya yaxındır. Bu tanklar təxminən 700 kilometr məsafədə mövqe tutur". Moskva isə, javab tədbiri olaraq, Krım və Kalininqrad vilayətində hava hücumlarından müdafiə sistemləri və hərbi qüvvələr yerləşdirir. Amma belə görünür ki, Rusiya bu gedişlə Xəzərdə və Qafqaza da hərbi qüvvələrinin sayını artıracaq. Çünki Rusiyada müəyyən qüvvələr hesab edir ki, NATO Gürcüstanla təmaslarını intensivləşdirir, eyni zamanda Xəzərə də böyük maraq göstərir. Belə bir vaxtda isə Rusiya Xəzərdə növbəti irimiqyaslı hərbi təlimlərə başlayıb. Təlimlərdə 20-dən çox hərbi gəminin və təchizat gəmilərinin iştirak etdiyi bildirilir. Bunların arasında Rusiyanın Xəzər donanmasının flaqmanı olan "Dağıstan" və "Tatarıstan" raket gəmiləri, "Qrad Sviyajsk" və "Uqliç" kiçik raket gəmiləri, habelə artilleriya və desant gəmiləri yer alır. Təlimlərin keçirildiyi günlərdə Xəzər dənizində 1500 dəniz mili sahəsində poliqon mülki gəmilərə bağlı olacaq.
"Nezavisimaya qazeta" mətbu orqanı Xəzər donanmasının bu təlimlərini Rusiyanın mübahisəli dənizdə növbəti əzələ nümayişi kimi qiymətləndirir. Qəzet qeyd edir ki, zəngin neft-qaz ehtiyatlarına malik Xəzər dənizinə regiondan kənar ölkələrin hərbi qüvvələrinin daxil olması yolverilməzdir. Bu, sahilyanı ölkələrin sammitində qəbul edilmiş qərardır: "Lakin bu məsələdə "hələlik" sözünü əlavə etmək lazımdır. Çünki Xəzərdə Qərbin iri neft-qaz korporasiyaları işləyir. Üstəlik, Azərbaycanın NATO üzvü olan Türkiyə ilə sıx əlaqələri var, Moskva ilə Bakının münasibətləri isə vaxtaşırı olaraq soyuq vektora daxil olur. Türkmənistan və Qazaxıstan da NATO ilə dolayısı ilə əməkdaşlıq edir. Ona görə də Xəzərdə NATO qüvvələrinin meydana çıxması təhlükəsi hər halda mövcuddur". Amma Rusiyadakı bu narahatlığa baxmayaraq, Azərbaycan birmənalı şəkildə bəyan edir ki, Xəzərə hansısa kənar qüvvələrrn gəlişində maraqlı deyil. Hətta rusiyalı ekspert İqor Seleznyov diqqəti bu fonda ona yönəldir ki, Azərbaycan və Rusiya arasında Xəzər dənizi üzrə əməkdaşlıq regional sabitlik və təhlükəsizliyin qorunması baxımından mühüm amildir: "Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqunun dediyi kimi, Azərbaycan bu gün Xəzər dənizində təhlükəsizlik dayağıdır". Onun sözlərinə görə, ölkələr problemləri həll etmək üçün Xəzər dənizində daha səmərəli əməkdaşlıq etməli və qarşılıqlı münasibət qurmalıdır: "Bu gün ən böyük problem isə Xəzər dənizinin hüquqi statusu məsələsinin həll olunmamasıdır. Digər mühüm məsələ şelflərin bölgüsüdür". O, həmçinin, Xəzər dənizində Rusiya və Azərbaycan arasında təhlükəsizlik sahəsində daha fəal əməkdaşlığın olmasının zəruriliyini qeyd edib: "Azərbaycanın özünü beynəlxalq terrorizmdən qoruması və sabitliyi təmin etməsi sevindirici haldır". Beləliklə, Rusiya tərəfi Azərbaycandan arxayın ola bilər. Amma o da faktdır ki, Qərb ölkələri Türkmənistan və Qazaxıstan, eləcə də Azərbaycanla Xəzərdə hərbi müstəvidə əməkdaşlıqda maraqlıdır. Belə vəziyyətdə Rusiya Xəzər donanmasını durmadan gücləndirir, dənizdə güc nümayişinə əl atır. Rusiyanın Xəzərdən Suriyadakı hədəflərə "Kalibr" qanadlı raketləri ilə zərbələr endirməsi, vaxtaşırı hərbi təlimləri bunun təsdiqi sayılır.
Tahir TAĞIYEV