Ermənistanda parlament seçklərindən sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll proseslərinin hansı istiqamətdə cərəyan edəcəyi xüsusi maraq doğurur. Hesab edilir ki, seçkilərdən sonra erməni tərəfi qətiyyətli addımlar atmasa, münaqişənin yenidən alovlanması qaçılmaz olacaq. Belə vəziyyət, öz növbəsində, regionda hələ ki sabitliyin bərqərar olmasında maraqlı tərəf kimi çıxış edən Rusiyanın da maraqlarına uyğun gəlmir.
Bu mənada istisna olunmur ki, münaqişənin hərbi müstəviyə keçməsinin qarşısının alınması üçün Moskva İrəvana qarşı yeni təzyiq siyasətini işə salsın. Belə təzyiqlərə İrəvanın müqaviməti isə mümkün sayılmır. Çünki Ermənistan tam şəkildə Rusiyanın, belə demək olarsa, əlindədir. ABŞ-ın məşhur "Stratfor" analitik mərkəzi də bildirir ki, parlament seçkisindən sonra Rusiya Ermənistanın siyasətinə təsirlə bağlı strategiyasını davam etdirəcək. Qurum Moskvanın bütün siyasi tərəflərdə Ermənistan liderlərinə təsir edəcək müttəfiqlərinin olduğuna inandığını bildirib: "Ermənistanın iqtisadi və hərbi baxımdan ən böyük tərəfdaşı olan Rusiyaya bu seçkilər ölkədə öz gündəmini irəli sürmək imkanı verir. Moskva Ermənistanın gündəmini təkcə hökumət yox, həm də müxalifətlə nəzarətdə saxlayacaq. Karapetyan, Oskanyan və Tsarukyan Moskva ilə sıx əlaqələrin tərəfdarlarıdır. Bu əlaqələr təkcə işlə yox, həm də yüksək vəzifəli rusiyalı siyasətçilərlə olan şəxsi əlaqələrlə bağlıdır. Məsələn, baş nazir Moskvadakı bir sıra nüfuzlu şəxslərlə əlaqəyə sahibdir. Üstəlik, baş nazirin "Qazprom"la da güclü əlaqələri var. Bu əlaqələr Rusiya üçün səhmlərdir. Moskvanı hətta Respublika Partiyasının irəlidə olması da qorxutmur. O bu partiyaya alternativ olaraq diqqətini rusiyayönlü siyasətçiləri dəstəkləməyə yönəldib və onlar istənilən vədə Sarkisyanı və Karapetyanı əvəz etmək iqtidarında olacaq. Kreml ümid edir ki, gələcək rejim Rusiyanın Azərbaycana silah satması ilə bağlı mövcud olan daimi narahatlığı yatıra biləcək".
Qeyd edilənlər fonunda mərkəz bildirir ki, bu parlament seçkiləri təkcə Ermənistan üçün deyil, elə Rusiya üçün də əhəmiyyətlidir: "Amma hakim partiyanın qələbəsi baş nazir Karen Karapetyanın mövqelərinin güclənməsi deməkdir. Hazırda Karapetyan Sarkisyan hakimiyyətində ən nüfuzlu şəxs hesab oluna bilər. Onun sadə ermənilər üzərində də təsir imkanları genişlənir. Karapetyanın Rusiya ilə birbaşa əlaqələri var. Bu mənada həqiqətən Kreml ümid edir ki, İrəvanda gələcək rejim onun Azərbaycana silah satmasına, həmçinin, Dağlıq Qarabağ münaqişəsində tutduğu mövqeyə görə susacaq. Eyni zamanda, Moskva İrəvanda təsir dairəsini gücləndirmək üçün Sarkisyanın aparatında müxtəlif gücləri ələ alır. İnformasiyalar var ki, xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan Rusiya ilə ailəvi əlaqələrə malikdir. Lakin Moskva üçün yeni müdafiə naziri Vigen Sarkisyan əlverişli görünmür. Çünki o, Dağlıq Qarabağ məsələsində Ermənistan siyasətini tətbiq edir və Kremlin Ermənistan daxilindəki hansısa adamının danışıqlara rəhbərlik etməsinə imkan verməyi düşünmür".
"Stratfor" onu da bildirir ki, Ermənistanın Müdafiə Nazirliyi Xarici İşlər Nazirliyinin bəzi ənənəvi funksiyalarını öz üzərinə götürüb: "Seçkidən sonra da Rusiya Ermənistan siyasətinə təsir strategiyasını davam etdirəcək. Sarkisyanın Dağlıq Qarabağla bağlı onun çağırışına qarşı çıxmasından dərs çıxaran Kreml Ermənistan siyasətinin bütün tərəflərində müttəfiqlərinin olmasının əhəmiyyətini anlayır. Rusiya bununla ehtiyac olduğu halda Ermənistan liderlərinə təzyiq göstərəcək". İndi iddialar səslənir ki, Moskva İrəvana təzyiqlər fonunda Dağlıq Qarabağ problemini həll etmək üçün yeni platforma belə yarada bilər. Rusiyalı politoloq Aleksey Fenenko da bunu tamamilə mümkün sayır: "Dağlıq Qarabağ problemini həll etmək üçün yeni platforma lazımdır. ATƏT-in Minsk Qrupu heç də həmişə nəticə vermir. İran və Türkiyənin iştirakı ilə yeni regional forum qurulsaydı, Qarabağ məsələsi həll edilə bilərdi". O, münaqişənin həlli fonunda perspektivdə Azərbaycanın Avrasiya İqtisadi Birliyinə daxil olmasını belə istisna etmir.Fenenko Azərbaycanın Birlikdə qismən və ya tam iştirakının Rusiya üçün çox sevindirici olacağını ifadə edib: "Birlik üzvü kimi, Azərbaycan Rusiya ilə neft-qaz sahəsindəki əməkdaşlıqdan fayda əldə edə bilərdi. Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması fonunda Türkiyə vasitəsilə qaz tranziti üçün Xəzər dənizində vahid neft-qaz infrastrukturunun tikintisi mümkündür. "Şimal-Cənub" layihəsi Rusiyanın malların tranzitini Gürcüstan və Ermənistan ərazisindən etmək asılılığını azaldacaq və tranzit siyasəti üçün böyük azadlıq verəcək, Azərbaycan isə Rusiya və İran arasında mühüm halqa olmaq imkanı qazanacaq". Onun sözlərinə görə, bu gün Rusiyada Azərbaycanla hərbi-texniki modernləşdirmə sahəsində əməkdaşlıq haqqında yeni müqavilənin hazırlanması barədə aktiv müzakirələr gedir və bu, ölkələri bir-birinə daha da yaxınlaşdıracaq. Amma Moskvanın fəal iştirakı ilə Qarabağ münaqişəsinin həll edilməsi Azərbaycanla Rusiyanı daha çox yaxınlaşdıra bilər və belə vəziyyət, əslində, Kremlin də maraqlarına cavab verir.
Nahid SALAYEV