"O baxımdan səfirin səsləndirdiyi fikirlərin tarixi əsası yoxdur"
Müasir dövrdə yəhudilərin tarixi barədə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bir qisim alim Qafqaz dağlarında yaşamış dağ yəhudilərinin VI əsrdə Dağıstan və Şamaxıya qədər olan Şimali Azərbaycan torpaqlarına nəzarət etmiş xəzərlərin əcdadları olduğunu deyir.
Məlum olduğu kimi, xəzərlərin hakim dini iudaizm, Xəzər xaqanlığının paytaxtı isə iri ticarət mərkəzi Səməndər olub. Səməndər şəhəri Dağıstanın indiki Tark aulu yaxınlığında yerləşirdi. Əsrlər boyu Şimali Azərbaycanda və Dağıstan ərazisində məskunlaşmış xəzərlərin adı tarixdə tez-tez ərəb işğalçıları ilə mübarizədə hallanır.
Müasir alimlərin başqa hissəsi indiki dağ yəhudilərinin əcdadlarının eramızdan əvvəl VII-VI əsrlərdə Assuriya və Babil işğalçıları tərəfindən əsir götürülmüş yəhudilər olduğunu iddia edir. Bütün hallarda, yəhudilərin qədim xalq olduğu danılmazdır. Bu arada İsrailin Ermənistandakı yeni səfiri Elyaho Yerusəlim bildirib ki, "2 qədim xalq arasında əlaqələri daha da inkişaf etdirmək lazımdır". Yəni qədim yəhudi xalqı ilə və guya qədim erməni xalqı arasında əlaqələrdən söhbət gedir. Yəhudi xalqının qədim tarixə malik olduğu məlumdur. Ancaq hansı əsasla ermənilərin də qədim xalq olduğunu demək olar? Bu yanaşma nə dərəcədə düzgündür?
Məsələyə münasibət bildirən tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, deyilənlərin tarixi əsası yoxdur: "Bu, sadəcə, siyasi məqsədlər üçün deyilən sözdür. Erməni xalqının qədimliyindən söhbət gedə bilməz. Erməni xalqı Balkan yarımadasından çıxmış və dövləti olmayan xalqlar sırasındadır. Məsələ ondadır ki, 4-cü əsrdə bir dövləti olub və sonra dağılıb. Sonra onların dünyaya yayılması prosesi gedib. Yəni ermənilər qaraçılar kimi vətənsiz xalq olub. İsrailin İrəvandakı səfirinin açıqlamaları müəyyən məqsədlərə xidmət edir. Məlumdur ki, Ermənistan Rusiyanın icazəsi olmadan hərəkət edə bilməz. Qərb ölkələrinin, o cümlədən İsrailin məqsədi Ermənistanı Rusiyanın əlindən almaqdır. O baxımdan səfirin səsləndirdiyi fikirlərin tarixi əsası yoxdur. Səslənən fikirlər, sadəcə, müəyyən siyasi məqsədlərə hesablanıb. Ermənistan Qafqazda Rusiyanın əlindən alınsa, o zaman rəsmi Moskvanın mövqeləri xeyli zəifləyəcək. Ona görə də böyük dövlətlər İsrail vasitəsilə bu cür fikirləri ortaya atır. O üzdən, erməni xalqı qədim deyil və bu regionda erməni etnosu olmayıb".
Vidadi ORDAHALLI