ABŞ-da Donald Trampın prezident seçilməsindən ən çox narahat olan tərəflərdən biri də ermənilərdir. Çünki buradakı erməni lobbisinin bütün cəhdlərinə rəğmən, onlar Tramp administrasiyasına təsir imkanlarından məhrumdur.
İndi erməniləri qorxudan əsas məqamlardan biri odur ki, yeni hakimiyyət dövründə ABŞ Cənubi Qafqazda fəallaşarsa, o cümlədən Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı aktiv siyasət həyata keçirərsə, bu heç də Ermənistanın xeyrinə olmayacaq. Çünki yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Tramp administrasiyası erməni lobbisini yaxına belə buraxmır.
Ümumiyyətlə, ötən ilin sonundan Trampın qələbə əldə etməsi ilə ermənilər ciddi həyəcan təbili çalır. Elə o vaxt erməni politoloq Ruben Safrastyan deyirdi ki, Donald Trampın prezident seçilməsi ermənilər üçün hədə siqnalıdır: "Çünki son onilliklər ərzində ilk dəfədir ki, ABŞ-da erməni məsələsi barədə anlayışı olmayan, bir dəfə də olsun Ermənistan barədə danışmayan və erməni sözünü dilə gətirməyən, nə Qarabağ münaqişəsi, nə "soyqırım" barədə heç vaxt bəhs etməyən biri prezident olacaq". Erməni politoloqun fikrincə, ABŞ-ın əvvəlki prezidentlərinin erməni məsələsi haqda anlayışı, öz mövqeləri var idi: "Tramp isə biznesdən gəlib. Onun erməni məsələsi barədə anlayışı belə yoxdur". Ermənistan və erməni diasporu Trampın inauqurasiyasına qədər ona yaxın düşməyə çalışsalar da, cəhdləri iflasa uğradı. Elə indi də edilən cəhdlər fayda vermir. Erməni mediası yazır ki, Tramp məsələlərə biznesmen kimi yanaşır, düşüncə tərzi fərqlidir. Burada etiraf edilir ki, yeni ABŞ hökuməti, Respublikaçılar Partiyasının ənənəsinə sadiq qalaraq, Qafqazdakı siyasəti əsasən Azərbaycan və Gürcüstan tandemi üzərində quracaq. Bu da Ermənistanın offsayt vəziyyətində qalması deməkdir. Erməni politoloq Stepan Safaryan qeyd olunan fonda vurğulayır ki, Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında ABŞ, yəqin ki, əsas diqqəti daha çox Azərbaycana ayracaq: "Bu da ölkəmizi daha çox Rusiyadan asılı vəziyyətə gətirib çıxarır. Beləliklə də biz bu cür bir mənfi nəticələrlə üzləşirik. Belə siyasət Ermənistana ciddi təhlükə törədir və onun daha da izolyasiyasına gətirib çıxaracaq. Onu Rusiyadan daha da asılı vəziyyətə salacaq. Bu da mütləq qaydada özünü Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında göstərəcək". Erməni tərəfini qorxudan daha bir məqam odur ki, Trampın miqrantlarla bağlı siyasəti də burada ermənilərin mövqeyinin zəifləməsinə gətirib çıxaracaq. Artıq Donald Trampın miqrantların qəbulunda məhdudiyyətlərin qoyulması ilə bağlı fərman imzalamasından sonra bu ölkəyə girmək istəyən ermənilər saxlanıb. Amerika Erməni Milli Komitəsinin (ANJA) məlumatına görə, ermənilər üçün vəziyyət kritik olaraq qalır. Ermənilərin özlərinə yaxın konqresmenlər vasitəsilə vəziyyəti düzlətmək cəhdləri də istənilən nəticəni vermir. Əksinə, ABŞ senatorları Robert Menendesin və Eda Markeyin yeni dövlət katibi Reks Tillerson və ABŞ-ın BMT-də daimi nümayəndə Nikki Heyliyə Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ünvanladıqları suallara verilən cavablar erməniləri daha da məyus edib. Ermənilərə yaxın "asbarez.com" saytında yayımlanan cavabda Reks Tillerson Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün Azərbaycan və Ermənistan tərəfi ilə fəal işləməyə hazır olduğunu bildirib: "Mən Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə uzunmüddətli həllinə nail olmaq üçün tərəflərlə işləyəcəm. İlk addım etibarın yaradılması və bütün razılaşmalara hörmət edilməsi haqda zəmanət olmalıdır". Dövlət katibi qeyd edib ki, Qarabağ münaqişəsi regionda sabitlik üçün təhlükədir. Tillerson, həmçinin, qondarma "erməni soyqırımı" məsələsi və Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinə də toxunub. Bildirib ki, Türkiyə və Ermənistan arasında sülh və sabit münasibətlərin qurulması ABŞ-ın maraqlarına uyğundur: "Mən tarixi hadisələrin dərindən öyrənilməsinə və iki ölkə arasında dialoqun qurulmasına çalışacam". Qeyd edək ki, qondarma "erməni soyqırımı" məsələsində rəsmi Ankara da tarixi araşdırmaya ehtiyac olduğunu dəfələrlə bildirib. Türkiyə tərəfi bəyan edib ki, həmin dövrlə bağlı arxiv sənədləri açılmalı və bu məsələni araşdırmaq üçün komissiya yaradılmalıdır. Lakin Ermənistan və erməni lobbisi indiyə qədər bundan yayınır. İndi ABŞ-ın yeni dövlət katibi də Türkiyənin mövqeyinə yaxın mövqe nümayiş etdirir.
ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Nikki Heyli isə məsələlərə ümumi cavab verib: "Mən insan haqları və beynəlxalq normaları pozan ölkələrin qınanmasından heç vaxt çəkinməyəcəm".
Xatırladaq ki, senatorlar Robert Menendes və Eda Markey ABŞ-dakı erməni lobbisinin aktiv üzvlərindəndir. Onların Reks Tillersona sual ünvanlamaqda məqsədi ABŞ-ın yeni administrasiyasının Ermənistan və Dağlıq Qarabağ məsələsində mövqeyini öyrənmək olub. Lakin cavablardan da göründüyü kimi, Tillerson və Heyli ermənilərin lehinə olacaq hansısa fikirlər səsləndirməyib. Bu da bir daha ABŞ-da erməni lobbisinin mövqeyinin əhəmiyyətli dərəcədə zəfilməsinin real göstəriciləri kimi çıxış edir. Təbii ki, bütün bunlar Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində proseslərə də təsirsiz ötüşməyəcək. Elə erməni lobbisini də qorxudan əsas məqam budur.
Tahir TAĞIYEV