Son günlərdə ABŞ və İran arasında ziddiyyətlərin gedərək daha da kəskinləşməsi müşahidə olunur. Belə görünür ki, ABŞ, Barak Obama dövründən fərqli olaraq, İrana qarşı yenidən sərt mövqe tutmağa başlayır. Məhz bu fonda da bəlli olub ki, ABŞ İrana əlavə sanksiyalar tətbiq etmək istəyir.
"Reuters" agentliyinin məlumatına görə, sanksiyalar artıq yaxın tezlikdə tətbiq edilə bilər. Güman edilir ki, sanksiyalar 25 İran vətəndaşına aid olacaq. Bununla yanaşı, terrorçuluğa dəstək verməkdə ittiham edilən 8 təşkilatı da əhatə edəcək. Agentlik vurğulayıb ki, növbəti sanksiyalar bu yaxınlarda İranda ballistik raketin sınaqdan keçirilməsinə cavab kimi qəbul ediləcək.
Bundan əlavə, məlumdur ki, Respublikaçı senatorlar Marko Rubio, Todd Yanqa və Con Kornin ABŞ Konqresinə İrana qarşı yeni sanksiyalar barədə qanun layihəsini çıxarıb. Mark Rubio bununla bağlı bildirib: "Uzun sürən birtərəfli güzəştlər və əvvəlki administrasiyanın mobilliyindən sonra İranın terrorizmi dəstəkləməsinə qarşı çıxmağın zamanı gəlib çatıb. İran əvvəlki kimi terrorizmi, müttəfiqlərimiz və bizim vətənimiz üçün təhlükəli olan ballistik raketlərin aqressiv inkişafını, qoşunların yerləşdirilməsini dəstəklədiyi üçün təhdid olaraq qalır". Yeni sanksiyalar barədə qanun layihəsinə İslam İnqilabının Mühafizəçiləri Korpusu (İİMK), "Mahan Air" aviaşirkəti, eləcə də İranın ballistik proqramına və onunla əlaqəli iqtisadiyyat sahəsinə aidiyyəti olan insanlara qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirlər daxildir. İİMK-ın payının 25%-dən çox olan bütün təşkilatlarına ABŞ Xəzinəsi tərəfindən nəzarət edilməsi planlaşdırılır. Ehtimal edilən tədbirlərdən biri də İrana qarşı artıq qüvvədə olan insan haqlarının pozulmasına görə tətbiq edilən sanksiyadır. Tehran isə ABŞ-ın iddialarını qəbul etmir. İranın Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Bəhram Qasimi ölkəsinin keçirdiyi raket sınaqlarının BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrini pozması ilə bağlı ABŞ-ın bəyanatını əsassız və fitnəkar adlandırıb: "Prezident Donald Trampın milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Maykl Flinnin ittihamları əsassız, təkrar və fitnəkardır". Qeyd edək ki, bu yaxınlarda İranın ballistik raketini sınaqdan çıxarmasından sonra Maykl Flinn bildirib ki, ABŞ İrana rəsmən xəbərdarlıq edir. O, İran hakimiyyətini BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2231 saylı qətnaməsini pozmaqda ittiham edib.
Flinn İranın ballistik raket buraxılışını pisləyərək, Tehranın 2015-ci ildə Birləşmiş Ştatlar və digər ölkələrlə əldə etdiyi nüvə razılığını hədə altına aldığını deyib. Ağ Evdə keçirilən mətbuat konfransı zamanı müxbirlər qarşısında bəyanat verən Flinn keçmişdə Obama administrasiyasının İranın təxribat xarakterli davranışına adekvat şəkildə reaksiya vermədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran rejimi ABŞ-a indiyədək sərgilədiyi mövqe ilə bağlı minnətdarlıq etmək əvəzinə özünü qüdrətlənmiş hiss edir: "Ona görə də İrana rəsmən xəbərdarlıq edirik". Flinn İranın destabilləşdirici davranışını pisləyərək, son raket sınağının bir daha BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə zidd olduğunu bildirib: "Obama administrasiyası İranın bəd əməllərinə, o cümlədən silah ötürməsinə, terrorizmə dəstəyinə və beynəlxalq normaların başqa pozuntularına adekvat cavab verməyib. Tramp administrasiyası İranın Yaxın Şərq və ondan kənarda təhlükəsizliyə və sabitliyə zərbə endirən, amerikalı həyatlarını risqə qoyan bu cür əməllərini pisləyir". ABŞ-ı qəzəbləndirən daha bir məqam İranın dəstək verdiyi Yəməndəki husi tayfalarının Qırmızı dənizdə Səudiyyə Ərəbistanı gəmisinə hücum etməsidir. Yaranmış durumda ABŞ prezidenti Donald Tramp İran probleminin hərbi yolla həlli məsələsini istisna etməyib. O, Iranın rəsmi xəbərdarlıq altında olduğunu və onun ballistik raket sınağı ilə bağlı heç nəyin, o cümlədən güc tətbiqinin masa üzərindən götürülmədiyini bildirib. Tramp həm də iki il əvvəl İranla əldə edilən nüvə razılığını tənqid edib. Halbuki, Amerika və dünyanın beş ölkəsi ilə əldə edilən razılıq İranın nüvə proqramını dayandırması müqabilində sanksiyaların yüngülləşdirilməsini nəzərdə tuturdu. Amma indi İrana yeni sanksiyalar tətbiq olunur və bu şəraitdə İran nüvə proqramını yenidən bərpa edəcəyini açıqlayır. Bu isə ABŞ və İsraillə İranın hərbi qraşıdurma ehtimalını artırır. Artıq İsrail İrana qarşı güc tətbiqini istisna etmir. İndi əksər müstəqil ekspertlər, Vaşinqtonda baş vermiş dəyişiklikləri nəzərə alaraq, İrana ehtiyatla davranmağı tövsiyə edir. Kanadanın Kral Hərbi Kollecində beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Huşəng Həsən-Yar bildirib ki, Trampın Tehrana xəbərdarlıqları sabiq prezident Corc Buşun ritorikasına oxşardır və bu yanaşma Obamanın rəftarı ilə təzad təşkil edir: "Nəzərə alanda ki, Tramp proqnozlaşdırıla bilməz, eləcə də onun siyasi və hərbi müşavirləri İranın ABŞ və onun müttəfiqlərinə törətdiyi təhlükələr haqda geniş yazıb, yaxşı olardı ki, İran rəhbərliyi növbəti addımlarını ehtiyatla ölçüb-biçsin". Ekspert, əks halda, İrana hərbi zərbə endirilməsini istisna etməyib.
Tahir TAĞIYEV