Məlumat verildiyi kimi, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ermənistanla birgə qoşun qruplaşmasının yaradılmasına dair sazişin imzalanmasına razılıq verib. Bununla bağlı olaraq o, müvafiq sərəncam da imzalayıb. Sərəncama əsasən, bu məqsədlə yaradılan işçi qrupuna danışıqlar aparmaq və saziş layihəsi üzərində işi tamamlamaq səlahiyyəti verilir.
Maraq doğuran məqam isə bütün bunların Qarabağ münaqişəsinə təsiri və Ermənistanın danışıqlar prosesində mövqeyinə nə dərəcədə təsir göstərə biləcəyidir. Çünki Rusiyanın bu addımı bölgədə durumu bir qədər də gərginləşdirmək iqtidarındadır. Amma proseslərin gedişi göstərir ki, birgə qoşun qruplaşmasına Ermənistanı ümidləri əbəsdir. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Rusiya mənbələrinə görə, birgə qoşun qruplaşmasına Ermənistan ordusunun 4-cü ordu korpusu və Gümrüdəki 102-ci Rusiya hərbi bazasının birləşmələri daxil olacaq. Rusiya Ermənistanda hərbi baza saxladığı və bu ölkə ilə vahid hava hücumundan müdafiə sistemi formalaşdırdığı, onun təhlükəsizliyini təmin etməyə dair uzunmüddətli öhdəliklər götürdüyü bir vaxtda birgə qoşun qruplaşmasının yaradılmasının nəyə lazım olması da maraq doğurur. Putinin sərəncamında göstərilir ki, əslində burada məqsəd Qafqaz kollektiv təhlükəsizlik rayonunda tərəflərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, silahlı hücumlara, eyni zamanda tərəflərə yönəlmiş digər çağırış və təhdidlərə adekvat reaksiya verməkdir. Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun regional təhlükəsizlik və Qafqaz problemləri mərkəzinin əməkdaşı Vadim Muxanov deyir ki, birgə qoşun qruplaşmasının yaradılması regionda vəziyyəti stabilləşdirməyə kömək edəcək. Lakin Muxanova görə, birgə qoşun qruplaşmasının yaradılmasının Dağlıq Qarabağa birbaşa təsiri məsələsi açıq qalır. "Mühüm məqamdır ki, Rusiyanın Ermənistana verdiyi təhlükəsizlik təminatı Dağlıq Qarabağa aid deyil. Çünki Dağlıq Qarabağı heç kim dövlət kimi tanımayıb, bütün razılaşmalara görə, bu region Ermənistanın tərkibinə daxil deyil". Diqqət ona yönəlir ki, birgə qoşunun vəzifəsi, hər şeydən əvvəl, tərəflərin ərazisini potensial hücumlardan qorumaqdır. Yeni alyans Qafqazda həm Rusiyanın, həm də Ermənistanın təhlükəsizliyini təmin etməlidir. Razılaşmaya əsasən, Rusiya və Ermənistan əsgərləri tərəflərdən hər hansı birinin ərazisinə hücumları cavablandırmağa, sərhədi keçmək cəhdlərinin önünü kəsməyə borcludur. Hərbi analitik, Rusiya Elmlər Akademiyasında ABŞ və Kanada üzrə Araşdırmalar İnstitutu direktorunun müavini Pavel Zolotaryovun sözlərinə görə, müqavilə istər Moskva, istərsə də İrəvanın qarşılıqlı təzyiqsiz və müstəqil siyasət yeritməsinə imkan verir.
P.Zolotaryov qeyd edir ki, Ermənistan-Rusiya ordu qruplaşması NATO-ya bənzər hərbi alyans deyil: "Bu cür alyansın vahid büdcəsi olur, vahid hərbi siyasət yürüdülür və sair. Birgə ordu qruplaşması isə iki ordunun döyüş zamanı birgə fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsini hədəf götürür". Qarabağda əməliyyatlar başladığı halda vəziyyətin necə olacağına gəlincə, qeyd olunur ki, birgə qoşun burada istifadə oluna bilməz. "United Press International" nəşri bu kontekstdə həm Moskvanın, həm də İrəvanın Qarabağı müstəqil dövlət kimi tanımadığını xatırladır. Elə Zolotaryov da yeni müqavilənin Qarabağ məsələsinə dəxli olmadığını qeyd edir: "Rusiya özünü bu münaqişədən kənarda tutmağa çalışır. Yeni razılaşmaya əsasən, bizim qoşunlarımız o zonadakı döyüşlərdə istifadə oluna bilməz. Qarabağı yalnız Ermənistan silahlı qüvvələri qoruya bilər".
Bu arada qeyd edək ki, Rusiya və Ermənistanın birgə qoşun qruplaşmasının yaradılmasına dair müqavilə hələ imzalanmayıb. Putinin sərəncamına əsasən, hələ ki, Rusiyanın Müdafiə və Xarici İşlər nazirlikləri erməni tərəfilə danışıqlar aparmalı, lazım gələrsə, layihəyə dəyişikliklər etməli, iş bitəndən sonra sənədə imza atmalıdırlar. Müqavilə 5 illik olmalıdır və lazım olsa, sənədin vaxtının uzadılması nəzərdə tutulur. Xatırladaq ki, Rusiya ilə Belarus arasında belə bir razılaşma artıq qüvvədədir. Beləliklə, proseslər göstərir ki, Ermənistan-Rusiya ordu qruplaşması birbaşa Qarabağda istifadə oluna bilməz. Bu mənada erməniləri narahat edən yenə də Azərbaycanın ərazilərini azad etmək üçün hərbi əməliyyatlara başlaya biləcəyidir. Rəsmi Bakı isə belə əməliyyatların hər an başlamasını mümkün sayır və bu xüsusda konkret xəbərdarlıqlar da edib.
Nahid SALAYEV