İlham Şaban: "... bizim tələbatımız olan neft və qaz həcmləri Azərbaycan üçün kiçik həcm sayıla bilər, ancaq Macarıstan üçün bu, həyati əhəmiyyətli bir məsələdir"
Prezident İlham Əliyev Macarıstanda səfərdə olarkən dedi ki, macar şirkətləri Azərbaycanın neft sektoruna (söhbət quruda yerləşən neft yataqlarından gedir) investisiya qoymağa başlayıb. Nəzərə alsaq ki, Avropa Birliyi 2027-ci ildə Rusiya neftindən və qazından tam imtina etmək barədə qərar qəbul edib, Macarıstana Azərbaycan nefti nə qədər vacibdir?
Neft məsələləri üzrə ekspert İlham Şaban baki-xeber.com-a açıqlamasında birdirdi ki, Viktor Orban mətbuata açıqlamasında məsələyə aydınlıq gətirib: "O deyib ki, bizim tələbatımız olan neft və qaz həcmləri Azərbaycan üçün kiçik həcm sayıla bilər, ancaq Macarıstan üçün bu, həyati əhəmiyyətli bir məsələdir. Macarıstan şirkətləri həm Azəri-Çıraq-Günəşlidə, həm də "Şahdəniz" layihəsində iştirakçıdırlar və onlar öz iştirak paylarına uyğun mənfəət nefti və qazı əldə edirlər. Bu, məsələnin yalnız bir tərəfidir.
Məsələnin digər tərəfi isə ondan ibarətdir ki, V.Orban Macarıstanın enerji təhlükəsizliyində göstərdikləri fədakarlıqlara görə türk dövlətlərinə öz təşəkkürünü bildirdi. Məsələ burasındadır ki, Macarıstan ötən il Azərbaycandan əlavə Türkiyədən də 275 milyon kubmetr "mavi yanacaq" idxal edib. Macarıstanın enerji təhlükəsizliyində Türkiyənin iştirakı ona görə əhəmiyyətlidir ki, həm Azərbaycan qazı Türkiyə üzərindən keçir, həm də rəsmi Ankara "Turk axını" vasitəsi ilə Rusiyadan aldığı qazın yarıya qədərini Avropa ölkələrinə, o cümlədən də bir hissəsini Macarıstana satır.
Prezident İlham Əliyev Budapeştdə mətbuata bəyanatında da deyib ki, Azərbaycanın quru neft yataqlarında Macarıstan şirkəti fəaliyyətə başlayacaq: "Biz keçən ildən başlayaraq Azərbaycandan Macarıstana təbii qazın ixracına başlamışıq, mən və Baş nazir burada qeyd etdik ki, Azərbaycan vasitəsilə Macarıstanın tələbatı səviyyəsində qaz təminatını təşkil edə bilərik”.
Avropa Komissiyasının qərarına əsasən, 27 Avropa ölkəsi 1 yanvar 2027-ci ildən rus neftindən və qazından tam olaraq imtina edəcək. O halda Avropa ölkələri artıq "Türk axını" qaz kəmərindən pay ala bilməyəcək. Ona görə də Avropa ölkələri indidən alternativ mənbələr axtarır. Bu baxımdan Macarıstanın "türk kartı"ndan yararlanması bir fürsətdir. Növbəti mərhələlərdə Azərbaycanın qurudaki neft yataqlarının istismarı ilə macar şirkətləri daha çox mənfəət nefti və qazı əldə edəcək ki, bu da ona lazım olan əlavə payların da alınmasında üstünlük qazandıracaq".
Akif NƏSİRLİ
