"Azərbaycan müharibə etmək istəsə, ondan bir neçə rayon da qoparacağıq, örüşlər, otlaq sahələri genişlənəcək"
Bu gün müzəffər Azərbaycan Ordusunun bir günlük məhdud antiterror əməliyyatı nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin etməsinin birinci ildönümüdur. Hər bir xalqın tarixində belə unudulmaz və şanlı səhifələr mütləq mövcud olur.
Tarixində belə qurtuluşa aparan şanlı səhifələri yazmayan millətlər və tayfalar isə xalq ola bilmir, ya elə millət olaraq qalır, ya da zaman axarında "ölür". Yəni xalq ola bilməyən millətlər assimilyasiyaya uğrayaraq yoxa çixır, ölür.
Bəziləri millətin xalq olmasını əsasən dili, bədii-ədəbi və digər yaradıcılığı, adət-ənənələri ilə xarakterizə etməyə çalışır. Amma fikrimizcə, bu doğru deyil. Hazırda hər gün dünyada altı dil ölür, bu dillərin hər birini bir millət yaradıb. Dil ölürsə, deməli gec-tez millət də ölur. Amma tarixdə bunun tam əksi olan nümunələr var. Məsələn, bu gün dünyada latın xalqi yoxdur, amma latın dili və əlifbası dünyada papuluarlıği ilə seçilir. Deməli, millət ölümə məhkumdursa, onu mədəniyyəti də xilas edə bilmir.
Hazırda dünyada minlərlə millət var, amma onlardan yalnız 200-dən bir qədər çoxi dövlət qurub, onu qoruyaraq adını xalqlar siyahısına yazıb. Nə xoş ki, xalq olmaği bacaran millətlərdən biri də Azərbaycandır. Məhz bu gün ildönümünu qeyd etdiyimiz parlaq qələbələrdən qazanaraq öz milli dövlətimizi qurub, qoruyaraq xalq olmuşuq. Bu xalqın içərisində isə çoxsaylı millətlər var və onların da milli varlığina hörmətlə yanaşılır, milli adət-ənənələri, yaradıcılığı və folkloru qorunub saxlanılır. Azərbaycanda elə kəndlər var ki, onun dilində dünyanın başqa məkanında danışan ikinci toplum yoxdur. Tədqiqatlar göstərir ki, həmin millət-kəndlər böyük bir millətin kiçik bir hissəsidir. Başqa dövlətlərin ərazisində olanları assmilyasiya edilərək yoxa çixıb, yalnız Azərbaycanda yaşayanlar öz kimliklərini qoruyub saxlayıblar. Bu isə xalqımızın tolerantlığından irəli gəlir. Tolerant xalq həm də çoxmədəniyyətli - multikultural olur. Azərbaycan xaplqının müdrikliyi də elə bu xüsusiyyətindən doğur.
Bir günlük antiterror əməliyyatı nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təmin edildikdən sonra hökumət Qarabağda məskunlaşmış erməni əsilli əhaliyə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edərək, digər etnik qruplar kimi qalib yaşamağı - reinteqrasiya təklif etdi. Lakin heç bir erməni Azərbaycan kimi tolerant və multikultural dövlətdən bunu qəbul etmədi. Köçüb Ermənistana getməyə üstünlük verdi. Bəs buna səbəb nə idi, bu əhali "doğma yurdunu" niyə tərk etdi?
Sosial şəbəkələr üzərindən muxtəlif vaxtlarda Qarabağdan Ermənistana köcmüş üç nəfərlə həmsöhbət olduq. Bu adamların üçü də "Qarabağı nəyə görə tərk etdiniz, axı ora sizin vətəniniz idi" sualına təxminən eyni cavabı verdi. Onlar bildirdi ki, Azərbaycan hökuməti bizə qalib yaşamaği təklif etsə də, sonra araşdırıb müəyyənləşdirəcəkdilər ki, biz qarabağlı deyilik, Qarabağa işğal dönəmində köçürülmüşük. Onlların düşüncələrinə görə, Azərbaycan hökuməti aşkarlayanda ki, bu əhali Qarabağa işğal dövründə köçürülüb, onlar qeyri-qanuni miqrantdırlar, o halda hökumət onlari deportasiya edəcək. Əslində ermənilərin bu düşüncəsində bir məntiq var. Avropada qeyri-qanuni miqrantlar aşkarlanan kimi ölkəsinə geri qaytarılır.
Erməni məntiqi ilə düşünsək, Azərbaycan işğal edilmiş ərazilərinə Ermənistanın və seperatçı rejimin dəstəyi ilə miqrasiya edilmiş əhaliyə nə üçün bu torpaqlarda yaşamaq imkanı verməlidir?!
Sən demə, Qarabağdan Ermənistana köç edən erməni əsilli 85 minə yaxın əhalinin nə Ermənistana, nə də Qarabağa heç bir bağlılıği yox imiş. Həmin əhalinin böyük əksəriyyəti Yaxın Sərqdən - Suriyadan, İraqdan və digər ölkələrdən şirnikləndirilərək köçürülən əhali olub. Məskunlaşmanin ilk illərində Ermənistan hökuməti yerli əhalini deyil, köçürulən əhalini aylıq yardım, məşğuliyyət üçün heyvanlar və digər vasitələrlə təmin edirmiş. Ona görə də yerli əhali məhrumiyyətlərə dözməyərək Qarabağdan başqa ölkələrə, əsasən də Rusiyaya köç edib.
Həmsöhbətlərimin dediyinə görə, vaxtaşırı olaraq Qarabağa köçürülən əhali qarşısında erməni lobbisinin təbliğatçıları məruzələrlə çıxıs edirmiş. Məruzələrin mövzusu ondan ibarət imis ki, bura artıq sizin torpaqlarınızdır, siz buranın əbədi sahiblərisiniz, Azərbaycan müharibə etmək istəsə, ondan bir neçə rayon da qoparacağıq, örüşlər, otlaq sahələri genişlənəcək və s. Onlar deyir ki, biz indi Ermənistan hökumətini əsas bizi 20-30 il aldatdığına görə ittiham edirik: "Paşinyan da deyir ki, sizi mən yox, Koçaryan-Sarkisyan hakimiyyəti aldadib. Onlar isə deyir ki, biz hakimiyyətdə olsaydıq Qarabağı verməzdik. Necə verməzdilər, rusun köməyi olmadan ermənilər türkə qarşı döyüşə bilər? Müharibədə generallar və digər yüksək rütbəli zabitlər əsgərlərdən daha çox fərarilik edirdilər. Bizə deyirdilər ki, sizin torpağınızdı, gedin özünüz döyüşün".
Bütün bunlardan xəbər tutanda "Qarabaq erməniləri"nin ötənilki kütləvi köçünün sirri açılır. Hətta sovetlər dönəmində belə Qarabağda 50 mindən çox erməni yaşamayib. Lakin işğal dövrünun məhrumiyyətləri ilə 85 minə yaxın əhalinin Qarabağda könüllü yaşaması, əlbəttə, təəccüb doğurmaya bilməzdi. Deməli, bu "könüllülərı" Qarabağda yaşamağa erməni lobbisi və Ermənistan hakimiyyəti məhkum edib. Ona görə də Azərbaycan Ordusu torpaqlarına nəzarəti öz əlinə alan kimi, əhali bir nəfər kimi köçüb getdi.
Düzdür, əhalinin azərbaycanlılarla birgə yaşamalarından da qorxusu var idi, amma köçdə əsas faktor bu əhalinin işğal dönəmində Qarabağa köçürülməsi olub.
Akif NƏSİRLİ
