Rusiya və NATO ölkələri arasında Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı davam edən ziddiyyət dünyanı sürətlə nüvə müharibəsinə yaxınlaşdırmaqdadır. Hər halda, verilən açıqlamalar da bu qənaəti gücləndirir.
Bunlar fonunda İngiltərənin "The Guardian" qəzeti hökumətdəki mənbələrə istinadla iddia edir ki, Britaniya Ukraynaya Rusiya ərazisinin dərinliklərinin vurulması üçün "Storm Shadow" qanadlı raketlərindən istifadə icazəsi verib, lakin bu barədə rəsmən bəyan edilməyəcək.
Qəzetin mənbələri iddia ediblər ki, "Storm Shadow" raketləri ilə bağlı müsbət razılaşma əldə olunmasaydı, böyük bir ehtimalla, Kiyevdə Britaniyanın xarici işlər naziri Devid Lemmi ilə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin görüşü də baş tutmazdı. "The Guardian" eyni zamanda vurğulayır ki, Lemmi bu barədə açıq bəyanat versəydi, onun sözləri təxribat kimi yozula bilərdi. Qəzetin məlumatına görə, düşünülməmiş və lüzumsuz hücumların baş verməməsi üçün Kiyevin raketlərdən istifadəsinə yenə də müəyyən məhdudiyyətlər qoyulacaq. Bunun ardınca ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Volodimir Zelenski ilə görüşündə ona Kiyevin uzaqvuran silahlardan Rusiya ərazisinə zərbələrin endirilməsi üçün icazə istəyini prezident Co Baydenə yetirəcəyini vəd edib. Zelenski bu görüşlərdən sonra Entoni Blinken və Devid Lemmi ilə danışıqları məzmunlu və geniş adlandırıb. O bildirib ki, ən mühümü Ukraynanın arqumentlərinin nəzərə alınmasıdır: "Söhbət həm uzaqvuran silahlardan, həm cəbhə xəttindəki briqadaların təchizatından, həm də ədalətli sülhü yaxınlaşdırmağın ümumi strategiyasından gedir". Bu arada Kreml bəyan edib ki, Birləşmiş Ştatlar Ukraynaya onun ATACMS uzaqmənzilli raketləri ilə Rusiya ərazisinin dərinliklərinə zərbə endirilməsi icazəsi verərsə, Moskva buna "uyğun" cavab verəcək. "Reuters" agentliyi yazır ki, Moskva artıq belə bir icazənin verildiyini ehtimal edir. Bundan əvvəl xəbər verilmişdi ki, Bayden administrasiyası Kiyevə belə bir icazənin verilməsi üzərində işləyir. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov jurnalistlərə gündəlik brifinqində deyib ki, belə görünür, Vaşinqton Rusiya ərazisinin dərinliklərinə zərbə endirilməsi üçün Ukraynaya icazə verib. Ukrayna təhlükəsizlik xidmətinin polkovniki, Ali Radanın deputatı, parlamentin təhlükəsizlik, müdafiə və kəşfiyyat komitəsinin katibi Roman Kostenko bildirib ki, Ukraynaya təkcə vurma radiosu 300 kilometrədək olan ATACMS raketlərindən deyil, həm də daha uzaqvuran raketlərdən istifadə icazəsi veriləcək: "Belə bir cəbhədə 300 kilometr yaxşı operativ dərinlikdir, lakin bu, Rusiya ilə müharibədə bütün problemləri həll etməyəcək. Üstəlik bizim öz raket proqramımız fəaliyyətdədir. Mən ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə bunun nəticələrini görəcəyik".
Qeyd edilənlərə cavab olaraq, Rusiya prezidenti Vladimir Putin deyib ki, Kiyevə uzaqvuran silahlarla Rusiya ərazisinə zərbələr endirilməsinə icazə verilməsi NATO və Avropa dövlətlərinin müharibədə birbaşa iştirakı kimi qiymətləndiriləcək. Sankt-Peterburqda jurnalistlərin suallarına cavab verən Putin bildirib ki, NATO ölkələri hazırda, sadəcə olaraq uzaqvuran silahlardan istifadə edilməsinə icazə verilməsini deyil, həm də əslində, münaqişəyə özlərinin birbaşa qoşulub-qoşulmaması məsələsini müzakirə edirlər. Rusiya prezidentinin sözlərinə görə bu raket sistemlərinə uçuş tapşırıqları texniki baxımdan yalnız NATO ölkələrinin hərbi qulluqçuları tərəfindən verilə bilər. Putin qeyd edib ki, Qərb ölkələrinin Ukrayna münaqişəsində birbaşa iştirakı onun xarakterini dəyişmiş olur: "Beləliklə Rusiya yaranmış təhdidlərdən çıxış edərək qərarlar qəbul etməli olacaq". Bu arada Blinkenlə görüş zamanı Polşanın xarici işlər naziri Radoslav Tsikorski deyib ki, Moskva Ukraynada mülki obyektlərə hücumlar etməklə hərbi cinayətlər törədir və belə olan surətdə Kiyevə Rusiya ərazisini uzaqmənzilli raketlərlə vurmaq icazəsi verilməlidir. Belə qənaətə gəlmək olar ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələri tərəfindən Rusiya Federasiyasının dərinliklərində yerləşən mühüm hərbi və strateji hədəflərə uzaqmənzilli raket zərbələri endirilməsi təhlükəsi realdır. Ukrayna Silahlı Qüvvələri hərbi logistikanı pozmaq və Rusiyanın ehtiyatlarının qarşısını almaq üçün strateji hədəflərə hücum etmək niyyətindədir. Kiyevə təhvil verilmiş yüksək dəqiqlikli silahlar haqqında açıq məlumatların təhlili belə qənaətə gəlməyə imkan verir ki, Rusiyanın dərinliklərində 560 km-ə qədər hədəflər vurula bilər. Məsələn, Bryansk vilayətinin sərhədinə yaxın Ukrayna ərazisindən buraxılan "Storm Shadow" raketi Moskva vilayətindəki obyektləri təhdid etmək gücündədir. "Storm Shadow" Ukraynanın Su-24M bombardmançılarından buraxılış üçün uyğunlaşdırılıb. Ukrayna Silahlı Qüvvələrində belə təyyarələr çox deyil, lakin mövcuddur. Raketdəki döyüş başlığının çəkisi demək olar ki, yarım tondur. O, saatda təxminən 1000 km sürətlə cəmi 30–40 m hündürlükdə hədəfə uçur və onu vurmaq çox çətindir. Kiyev bu silahlardan artıq 2023-2024-cü illərdə Donbas və Krımdakı hədəflərə qarşı istifadə edib. Hazırda Ukrayna Silahlı Qüvvələrində nə qədər "Storm Shadow" olduğu bilinmir. Qərb mətbuatının yazdığına görə, əvvəllər Kiyevə təhvil verilmiş "Storm Shadow" və Fransanın SCALP-EG raketi 250 km məsafə ilə məhdudlaşıb. Bu məhdudiyyətlər aradan qaldırılarsa, raketlər 560 km-ə qədər məsafədəki hədəfə uça biləcək. Belə br vaxtda Birləşmiş Ştatlar Ukraynaya 370 km-ə qədər hədəf vurma diapazonuna malik AGM-158A JASSM qanadlı təyyarə raketləri tədarük etmək barədə razılaşmaya yaxındır. Hər birinin çəkisi yarım ton olan döyüş başlığı olan bu raketlərdən ikisini F-16 qırıcıları daşıya bilir. Artıq bir neçə belə təyyarə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə verilib. Bu vəziyyətəd Rusiyanın Ukrayna tərəfindən Qərbin iştirak etməsini əsas gətirirək taktiki nüvə silahlarına əl atması ehtimalı yüksəkdir. Elə bu da dünyanı nüvə savaşına yaxınlaşdırır.
Tahir TAĞIYEV
