Abutalib Səmədov: "Paşinyanı və Ermənistanın Aİ üzvlüyünə qəbulunu qarşıda çox ciddi sınaqlar gözləyir"
Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyası sentyabrın 11-də keçirilən növbəti iclasında 51 vətəndaşın "Ermənistan Respublikasının vətəndaş təşəbbüsü ilə Avropa İttifaqı üzvlüyünə qoşulması prosesinə başlamaq haqqında" ER qanun layihəsini təklif etmək üçün təşəbbüs qrupunun yaradılması ilə bağlı müraciətini təsdiqləyib.
Artak Haykazi Zeynalyan təşəbbüs qrupunun səlahiyyətli nümayəndəsi təyin edilib.
"Armenpress" xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan Respublikasının Mərkəzi Seçki Komissiyası məlumat yayıb.
Bu məsələ barədə danışan MSK sədri Vaaqn Hovakimyan bildirib ki, təşəbbüs qrupu "Referendum haqqında" qanunda nəzərdə tutulmuş bütün zəruri sənədləri MSK-ya təqdim edib.
Qanuna görə, layihənin referenduma çıxarılması üçün zəruri olan imzaların toplanması təşəbbüs qrupu Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən qeydə alındıqdan sonra 60 gün müddətində həyata keçirilir. İmzaların toplanması üçün son tarix 2024-cü il sentyabrın 16-dan noyabrın 14-ü daxil olmaqla müəyyən edilib.
Komissiya digər qərarında mülki təşəbbüs iştirakçısı və mülki təşəbbüsün səlahiyyətli nümayəndəsi üçün şəhadətnamələrin formasını müəyyən edib.
Üç siyasi qüvvə - Ermənistanın Avropa Partiyası, Respublika Partiyası və Respublika Uğrunda Partiyası Ermənistanın Aİ-yə daxil olması məsələsinin referenduma çıxarılması üçün petisiya təklif edib.
Göründüyü kimi, Ermənistanın Avropaya doğru hərəkətinə artıq start verilib, hadisələr qaynar fazaya keçməkdədir. Müxalifət isə, vəd etdiyi kimi, Paşinyanla son və həlledici döyüşə hazirlaşır. Qarşidaki aylarda Ermənistanı nə gözləyir?
Məsələni şərh edən politoloq Abutalıb Səmədov bildirdi ki, əslinə qalsa, Avropa İttifaqına üzvlüklə bağlı referendum keçirməsələr də, təxmin etmək olar ki, ermənilərin buna münasibəti necədir: "Bir zamanlar əhalinin əksəriyyəti Rusiyanı Ermənistanın dostu hesab edirdi, bu gün eyni munasibət Avropaya göstərilməkdədir. Əvvəlcədən referendumun nəticələrinin necə olacağını da söyləmək mümkündur. Ancaq referendum məsələsinə Paşinyan bir neçə ay əvvəl etiraz etmişdi. Çunki Aİ-yə üzvlük məsələsi Ermənistandan deyil, daha çox Aİ-dən asılıdır. Ermənistanda əhalinin yüz faizi belə buna razı olsa da, bu barədə son qərari Aİ verməlidir. Onun isə verəcəyi qərar siyasi konyunkturadan asılı olacaq. Hələlik indiki konyunktura Ermənistan üçün məqbuldur. İndiki vəziyyət davam edərsə Ermənistanın Aİ-yə üzvlüyü çətin olmyacaq. Amma hər an bölkədə və dünyada dəyişikliklər baş verə bilər və o halda Aİ-nin necə davranacağı indidən məlum deyil.
Məsələn, Türkiyə ilə bağlı Aİ-nin mövqeyinin necə dəyişdiyini xatırlasaq görərik ki, eyni şeylərin Ermənistan üçün də bas vermə ehtimalı az da olsa var. Türkiyənin üzvlüyə namizəd verilməsi, müzakirələrin başlanması və sonradan məsələnin düyünə düşməsi... Bu gün artıq Aİ strukturunda Türkiyə Balkan dövlətləri ilə birlikdə eyni qurumda təmsil olunmur. Türkiyə həmin qrupdan çixarılıb, Afrika ölkələrinin olduğu bir qrupa daxil edilib. Bununla da Türkiyəyə siqnal verilib ki, sənin bu quruma daxil olmağın mümkun deyil.
Təbii ki, Ermənistan Türkiyə deyil - həm əhalisi azdir, həm də müsəlman ölkəsi deyil, üstəlik, Ermənistanın Rusiya ilə münasibətləri ona üstünluk verir. Ancaq bu siyasəti yürüdən Paşinyan hökumətidir, sabah Rusiyayönümlu bir quvvə hakimiyyətə gəlsə, Gürcüstanda baş verənlərin təkrar olunmasi tamamilə realdir. Belə bir hadisə baş verə bilərmi, Pasinyan hakimiyyətdən uzaqlaşdırıla bilərmi?
Rusiya bunun üçun çox çalışır, əlindən gələni edir ki, Paşinyan hakimiyyətdən uzaqlaşdırılsın. Anlayır ki, onu seçki yolu ilə uzaqlaşdirmaq çətindir. Güc vasitəsi ilə bunu etmək istəyir. Ancaq dəstək yoxdur. Baqrat Qalstanyanin başladıği hərəkat da əhalidən dəstək ala bilmədiyi üçün uğursuzluğa düçar oldu. Seçki yolu ilə onu dəyişdirmək üçün hələlik real namizəd də yoxdur. Bu gün Paşinyanın əsas üstünlüyü korrupsiyaya bulaşmayan, ona qarşı mübarizə aparan, təmiz siyasət yeritməyə çalışan bir siyasətçi kimi tanınmasıdır. Onun digər üstünlüyu Ermənistandakı iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşması ilə bağlıdır. İki ildir ki, ÜDM Ermənistanda böyük rəqəmlərlə artir. 2022-ci ildə Ermənistanda ÜDM 13 faizdən çox, 2023-cü ildə isə 9 faizə qədər artıb. Bunlar kifayət qədər böyük rəqəmlərdir və bunlar Paşinyanın ölkədə nüfuzunun artmasına şərait yaradır. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, bu inkişafın kökündə də Rusiya ilə münasibətlər durur. Rusiya Ermənistanaın əsas ticarət tərəfdaşıdır. Eyni zamanda Avrasiya İttifaqının imkanlarından ən çox istifadə edən dövlət də Ermənistandır. Yəni vəziyyətin dəyişməsi Rusiyanin əlindədir. Rusiya Ukraynada vəziyyəti qaydaya saldıqdan sonra Ermənistanla daha ciddi məşğul olmağa başlayacaq. Ermənistanda Paşinyanın nüfuzunu salmaq üçun əlindən gələni edəcək. Nəzərə alsaq ki, Ermənistanda seçkilərə hələ bir neçə il var, deməli hələ Rusiyanin da vaxtı var. Rusiya tərəfindən atılan addımlar Paşinyan üçün ciddi problemlər yarada bilər.
Bu gün Rusiyada 800 minə yaxın erməni işləyir və onlar ötən il Ermənistana 4 milyard dollar vəsait göndərib. Bu çox böyük göstəricidir. Bu bir il ərzində Ermənistanda çalışan muzdlu işçilərin aldığı toplam əmək haqqına yaxın məbləğdir. Bu erməniəsilli işçiləri Rusiya deportasiya edib geri göndərsə, bu, Ermənistan üçün böyük problem olar. Rusiya qazın qiymətini qaldıra bilər. Ermənistan Rusiyadan min kubmetri 165 dollara qaz alır. Bu, Avropadaki qiymətlərin yarısına bərabərdir.
Rusiyanın əlində digər vasitələr də var və bundan mütləq istifadə edəcək və növbəti seçkilərdə Paşinyan üçün çox ciddi problemlər yaradacaq. Bir sözlə, Paşinyanı və Ermənistanın Aİ üzvlüyünə qəbulunu qarşıda çox ciddi sınaqlar gözləyir".
Dəniz NƏSİRLİ
