Azərbaycan hərbi-siyasi, diplomatik gedişləri ilə Qarabağ məsələsinə artıq birdəfəlik son qoydu. Ordumuzun keçirdiyi antiterror tədbirləri öz müsbət nəticələrini verdi. Qarabağ bölgəsində qanunsuz yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələri Azərbaycan ordusunun qısamüddətli antiterror tədbirlərindən sonra silahı yerə qoyaraq təslim olmağa məcbur edildilər.
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata əsasən, Qarabağ bölgəsində yerləşən Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələri, qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri silahı yerə qoyur, döyüş mövqelərindən və hərbi postlardan çıxır və tam şəkildə tərksilah olunurlar. Paralel şəkildə bütün silah-sursat və ağır texnika da təhvil verilir. Xatırladaq ki, qısa vaxt ərzində ordumuzun peşəkarlığı və qətiyyəti nəticəsində Qarabağdakı Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinin ön xətt və dərinlikdə olan mövqeləri və uzunmüddətli atəş nöqtələri, eləcə də döyüş vasitələri və hərbi təyinatlı obyektləri yüksək dəqiqlikli silahların tətbiqi ilə sıradan çıxarıldı. Görülən tədbirlər nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin birləşmələrinin silahı yerə qoyaraq təslim olmaqdan başqa çarəsi qalmadı. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin 10 noyabr bəyanatına əsasən, Ermənistan hərbçiləri Azərbaycan torpaqlarını tərk etməli idi. Ancaq rəsmi Bakının beynəlxalq ictimaiyyətə çoxsaylı müraciətlərinə baxmayaraq, rəsmi İrəvan bu maddənin tələbinə əməl etmirdi. Elə bu səbəbdən antiterror tədbirləri görüldü və istənilən nəticə əldə edildi. İndi artıq Qarabağdakı ermənilərin Azərbaycana reinteqrasiyası başlanacaq. Xalqa müraciətində bu məsələyə toxunan prezident İlham Əliyev qeyd edib: “İndi isə əminəm ki, bölgəmizdə yeni vəziyyətin yaranması labüddür. Çünki kriminal xunta rejimi təslim olandan sonra bu gərginlik mənbəyi, bu zəhər yuvası artıq tarixdə qalır və Qarabağda yaşayan erməni əhalisi də nəhayət rahat nəfəs ala bilər. Bunu mən demişəm və bir daha demək istəyirəm, Qarabağın erməni əhalisi bizim vətəndaşlarımızdır. Sadəcə olaraq, erməni millətçiləri, müharibə cinayətkarları, Ermənistanın və Qarabağın dırnaqarası rəhbərləri o insanları girov götürmüşdü, onların beyinlərini zəhərləmişdi. Azərbaycan haqqında, Azərbaycan xalqı haqqında olmazın yalanlarını uydurub onların beyinlərinə doldurmuşdur, onların beyinlərini zəhərləmişdir. Mən əminəm ki, Qarabağda yaşayan erməni əhalisi tezliklə yaxşılığa doğru dönüşü görəcək. Çünki bizim niyyətimiz sülh, qarşılıqlı anlaşma, qarşılıqlı hörmət əsasında birgə həyat qurmaqdır. Bizim erməni xalqı ilə heç bir problemimiz yoxdur, ədavətimiz də yoxdur... Bu gün Qarabağda yaşayan sadə insanlar üçün yeni tarixi bir şans yaradılıb. O şansı əldən verməsinlər. Biz buna hazırıq və Azərbaycan xalqı bilir, əminəm, erməni xalqı da bilir ki, mənim sözüm sözdür. Biz bunu təklif edirik və ümid edirəm ki, bizim təklifimiz qəbul olunacaq. Çünki bu, məntiqə, tarixi ədalətə, beynəlxalq hüquqa, gələcək inkişafa əsaslanan və gələcək inkişafa hesablanan təklifdir”.
Azərbaycanın yanaşması beynəlxalq miqyasda da yüksək qiymətləndilirilir. ABŞ-ın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Robert Sekuta məsələ ilə bağlı bildirir: “Birləşmiş Millətlər Təşkilatında prezident Bayden qəti şəkildə münaqişələri geridə qoymağın vacibliyindən, sülh quruculuğu istiqamətində çalışmağın zəruriliyindən danışdı. O, özünün bu yaxınlarda Vyetnama getmək təcrübəsindən danışdı. Və mən xatırlayıram. O çox dəhşətli bir müharibə idi. Siyasəti bir kənara qoyaq, hər iki tərəfdə minlərlə insan öldü. Məncə, bizim indi Qarabağ məsələsində də bunu görməyə ehtiyacımız var. İndi dövlətçilik vaxtıdır. İndi hər dəqiqə, hər hadisənin təfərrüatları ilə bağlı bəyanatlardan uzaqlaşmağın və iki ölkə arasında sülh yaratmaq və irəliyə doğru daha yaxşı yol tapmaq ideyasını yenidən nəzərdən keçirmək vaxtıdır... Artıq 30 ildən çoxdur münaqişə davam edir. Bütün bir nəsil, bir nəsil yarım bu münaqişədə böyüyüb. İndi artıq irəliyə yol tampaq vaxtıdır”. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova isə bildirib ki, indiki vəziyyətin yaranmaması üçün İrəvan üçtərəfli bəyanatın şərtlərini yerinə yetirməli idi. Zaxarova qeyd edib ki, İrəvanın əlində Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 10 noyabr 2020-ci il, 11 yanvar və 26 noyabr 2021-ci il tarixli bəyanatları vardı ki, bunlar da regionda sülh və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan siyasi və praktiki yol xəritəsi sayılır. Rusiyalı politoloq Aleksey Naumov qeyd edir ki, Qarabağ məsələsi 2023-cü il sentyabrın 20-də həmişəlik bağlandı: “Bakı əvvəlcə 30 il gözlədi ki, vəziyyət öz xeyrinə həll olunsun - BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri, dövlət başçılarının və beynəlxalq təşkilatların müsbət bəyanatları toplandı. Bunlar faydasız oldu. Sonra 2020-ci ildə 44 gündə vəziyyəti öz xeyrinə çevirdi. Və yenidən üç il gözlədi, dövlət başçılarından ərazi bütövlüyünün tanınması ilə bağlı təminat topladı və Qarabağdakı “seçkiləri” kimin pislədiyinə baxdı. Faydasızdır. İndi bir gündə nəhayət məqsədinə çatdı. Ümumiyyətlə, beynəlxalq hüquq və silahla beynəlxalq hüquqdan daha çox şey əldə etmək olar. Qarabağ məsələsi, yenə deyirəm, bağlandı. Ümid edirəm ki, Ermənistan bu qaçılmazlığı anladı və Qarabağı tərk etmək istəyənləri qəbul etməyə hazırlaşdı - onlar üçün evlər tikdi, reinteqrasiya üçün hazırlaşdı, sosial proqramlar və yardım layihələri hazırladı, qisas planları qurmadı”. Avropada da Azərbaycanın reinteqrasiya ilə bağlı yanaşması dəstəklənir.
Nahid SALAYEV
