Almaniya hakimiyyəti siyasətçilərin və ekspertlərin tənqidlərinə baxmayaraq, Aşağı Saksoniya əyalətində mübahisəli Fransa-Rusiya nüvə layihəsinə yaşıl işıq yandırıb. Federal hökumət adından çıxış edən Aşağı Saksoniya Ətraf Mühit Nazirliyi, Linqendəki Advanced Nuclear Fuels GmbH (ANF) zavoduna Rusiyaya məxsus “Rosatom” korporasiyası ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində rus üslubunda yanacaq məhsulları istehsal etməyə icazə verib. Bu barədə nazirliyin iyulun 22-ə yaydığı mətbuat açıqlamasında bildirilib.
Xatırladaq ki, Fransanın dövlətə məxsus “Framatome” şirkətinin törəmə şirkəti olan ANF, Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı işğal başlatmasından cəmi bir neçə həftə sonra - 2022-ci ilin mart ayında yeni istehsal xəttinin istismarına icazə almaq üçün müraciət edib. Nüvə elektrik stansiyaları üçün yeni yanacaq məhsulunun “Rosatom”un törəmə şirkəti olan Rusiyanın TVEL şirkətinin lisenziyası əsasında istehsalı planlaşdırılır. Onlardan Çexiya, Macarıstan və Bolqarıstanda hələ də Sovet və Rusiya texnologiyalarından istifadə edilərək fəaliyyət göstərən nüvə elektrik stansiyalarında istifadə edilə bilər.
Qərar, Almaniya Ətraf Mühit Nazirliyinin, Federal Kanslerliyin və Daxili İşlər Nazirliyinin iştirakı ilə fevral ayında hazırlanmış federal hökumətin rəyinə əsaslanır. Bu sənəd təhlükəsizlik risklərinin qiymətləndirilməsini təqdim edir və layihənin həyata keçirilə biləcəyi konkret şərtləri təklif edir. Bunlara “Rosatom” işçilərinin istehsal müəssisələrinə "yalnız müstəsna hallarda və müşayiətçi ilə" girişinə icazə verilməsi, eləcə də Rusiya maşın və proqram təminatının zavodun İT infrastrukturundan hərtərəfli yoxlanılması və təcrid edilməsi daxildir.
Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi və Avropa Birliyinin Rusiyadan enerji müstəqilliyinə sadiqliyi fonunda “Framatome”un planları ekoloqlar və vətəndaş cəmiyyəti fəalları arasında etirazlara səbəb olub. Onlar hesab edirlər ki, Rusiya dövlət korporasiyası ilə əməkdaşlıq casusluq və təxribat risklərini artırır.
Layihə bir neçə alman partiyası və ekoloqları tərəfindən də tənqid olunur. Yaşıllar Partiyasının nüvə enerjisi üzrə mütəxəssisi Harald Ebner, federal hökumətin "Rosatom”un Aşağı Saksoniyaya daxil olmasının qarşısını almaq üçün sərəncamında güclü hüquqi vasitələrin olduğunu bildirib. O, bunun əvəzinə, Berlinin Moskvaya "Avropaya zərər verəcək geosiyasi şantaj alətlərini daha da genişləndirməyə" icazə verdiyini iddia edib. Tənqidlər Xristian Demokrat İttifaqının (CDU) nümayəndələri tərəfindən də səsləndirilib.
"Federal hökumət bu təhlükəsizlik ruletinə dərhal son qoymalıdır. Biz icazəni və onunla əlaqəli şərtləri diqqətlə nəzərdən keçirəcək və əlavə addımlar atmaq hüququnu özümüzdə saxlayacağıq", - deyə milli nüvə əleyhinə təşkilatdan Bettina Ackermann bildirib. O, qeyd edib ki, "Putinlə Nüvə Sazişinə Yox" adlı onlayn petisiyanı 125 mindən çox insan imzalayıb və Rusiyanın nüvə nəhəngi ilə əməkdaşlığa son qoyulması tələb edilib.
Tahir TAĞIYEV
