Son günlərdə həm şərti sərhəd zonasında, həm də Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərindəki qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin təxribatlarının sayında ciddi artım müşahidə edilir. Belə görünür ki, erməni tərəfi regionda hadisələrin sülh müstəvisində inkişafında maraqlı deyil. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi də artıq bu xüsusda müvafiq xəbərdarlığını edib.
Nazirlik bildirir ki, yuxarıda qeyd olunan istiqamətlərdə Ermənistan silahlı qüvvələrinin aktivliyi müşahidə olunur: “Ərazidəki qeyri-qanuni birləşmələr və Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqları tərəfindən döyüş mövqelərinin şəxsi heyət, silah-sursat baxımından gücləndirilməsi, eləcə də yeni müdafiə hədlərinin, səngərlərin, uzunmüddətli fortifikasiya qurğularının hazırlanması və əraziyə minaların basdırılması müşahidə olunub. Bundan başqa, qanunsuz hərbi birləşmələrin üzvlərinin Qarabağ iqtisadi rayonunun bir neçə yaşayış məntəqəsində müxtəlif təyinatlı döyüş texnikası, xüsusilə də hava hücumundan müdafiə və radioelektron mübarizə vasitələrini yerləşdirməsi, mülki əhalinin kütləvi şəkildə silahlandırılması faktları da məlum olmuşdur. Planlaşdırılmış şəkildə atəş mövqeləri bir çox hallarda yaşayış evlərinin yaxınlığında yerləşdirilir. Qeyd olunan fəaliyyətlərin dayandırılması barədə Azərbaycan tərəfinin tələblərinin dəfələrlə Rusiya sülhməramlı kontingenti vasitəsilə Ermənistan tərəfinə bildirilməsinə baxmayaraq, qeyri-qanuni erməni silahlı birləşmələrinin daha da aktivləşməsi və Azərbaycan ərazilərində intensiv döyüş hazırlığı tədbirlərini həyata keçirməklə yeni təxribatlara hazırlıq işlərini görməsi müşahidə olunur. Bu kimi qanunsuz və təhrikçi fəaliyyətlərin bölgədə gərginliyin artmasına səbəb olduğunu nəzərə alaraq bildiririk ki, baş verə biləcək istənilən hadisələrə görə bütün məsuliyyət məhz Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin üzərinə düşəcək”. Bunlar fonunda bəlli olub ki, avqustun 14-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Basarkeçər rayonunun Yuxarı Şorca yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən atəş mövqelərinin dəstəyi ilə Azərbaycan ordusunun Kəlbəcər rayonunun Mollabayramlı yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqelərinin qarşısında təxribat məqsədilə mühəndis işləri görməyə cəhd göstəriblər. Lakin ordumuz tərəfindən aparılan işlərin dərhal dayandırılması və atəş nöqtələrinin susdurulması məqsədilə təxirəsalınmaz tədbirlər görülüb. Ekspertlər hesab edir ki, mövcud vəziyyətdə erməni tərəfi regionda sülhdən yayınır və təxribatçı əməllərə daha çox üstünlük verir. Təbii ki, burada müəyyən xarici qüvvələrin rolu da az deyil. Rusiyalı hərbi ekspert, “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktori İqor Korotçenko hesab edir ki, bu hal yeni toqquşmaları istisna etmir: “2023-cü ilin sonuna kimi Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin bağlanması nəzəri cəhətdən mümkündür. Amma siyasi vəziyyətin inkişaf dinamikasına, Ermənistan və Qarabağ separatçılarının davranışına baxanda nikbinlik bədbinliklə əvəzlənir”. Onun sözlərinə görə, Bakının təşəbbüsləri ermənilər tərəfindən düzgün qarşılanmır. Ekspert bunu belə izah edir: “Bakı Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın qanuni və hüquqi məkanına reinteqrasiya məsələlərini real müzakirə etmək üçün bir neçə dəfə onları görüşə dəvət edib. Amma belə təkliflərə heç bir müsbət reaksiya olmayıb. Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonu Ermənistan silahları, mina və hərbi texnikaları ilə doldurulur. Rəsmi Bakı gömrük və sərhəd-baxış nəzarəti yaratmağa, giriş-çıxışa müəyyən məhdudiyyətlər qoymağa məcbur oldu. Beynalxalq hüquqa görə bu, Bakının təbii haqqıdır. Amma erməni diasporu və İrəvan hakimiyyəti baş verən hadisələrə çox neqativ reaksiya verir. Hətta hərbi provokasiyaların şahidi olduq. Bunlar hamısı sülh razılaşmasının əldə olunmasına mane olur”.
Yaxın zamanlara kimi sülhün əldə edilməsinin olduqca real göründüyünü deyən hərbi ekspert bildirib ki, separatçıların təxribatı hər şeyi sıfırladı: “Bu yaxınlarda Moskvada Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin iştirakı ilə keçirilən üçtərəfli görüşdə prinsip etibarı ilə müəyyən razılaşmalar əldə olundu. “Kommersant” qəzetindəki yazıdan da məlum olur ki, humanitar təchizatla bağlı Ağdam-Xankəndi yolunun açılması danışılmışdı. Hətta 24 saat sonra Laçın yolu ilə trafikin reallaşdırılması, Azərbaycan hakimiyyəti ilə Qarabağ erməniləri arasında praktik danışıqlar haqqında da razılaşmalar var idi. Amma separatçılar tərəfindən edilən provokasiya əldə olunmuş razılaşmaların pozulmasına gətirib çıxardı. Nəticədə hər şey sıfırlandı”. Korotçenko sülhün əldə olunmasına mane olmaq üçün erməni diasporunun xüsusi canfəşanlıq göstərdiyini bildirib: “Azərbaycan əleyhinə güclü informasiya təzyiqi kampaniyası müşahidə edirik. Müxtəlif ölkələrdə bir sıra erməni lobbiləri tələblər səsləndirir. Onlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına almaq, əlverişsiz təkliflər sırımaq, Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın hüquqi məkanına reinteqrasiya yolunda hansısa nəzarət mexanizmi tətbiq etmək, Laçın sərhəd məntəqəsini zorla keçmək kimi provokasiyalar dilə gətirirlər. Onlar hər yerə bəyan edirlər ki, guya Qarabağ erməniləri blokadaya düşüb və az qala yeni “erməni soyqırımı” başlayıb. Bu məsələ ilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının çağırılmasını istəyirlər. Hansı soyqırımdan söhbət gedə bilər ki? Separatçılar humanitar təchizatdan, lazım olanlardan özləri imtina edərək Ağdam-Xankəndi yolunu bağlayırlar. Ona görə gözləyək, görək bu vəziyyət nə ilə bitəcək. Amma aydındır ki, Ermənistan Azərbaycanı nəyəsə məcbur edə bilməyəcək. Hətta müxtəlif ölkələrdəki erməni lobbilərin təzyiqi Azərbaycanı öz milli maraqlarına zidd addım atmağa vadar etmək gücündə deyil. Bir sözlə, Qarabağ ermənilərinin Azərbaycanın hüquqi məkanına könüllü inteqrasiyadan başqa yolu yoxdur. Onlar Azərbaycan vətəndaşı olaraq məsuliyyət və hüquqlar əldə etməlidir. Amma köçmək üçün yol açıqdır: Kaliforniya, Marsel, Ermənistan - hara istəsələr, gedə bilərlər”. Ekspert bildirib ki, sülh və rifahın əldə olunmasına Ermənistanla yanaşı, xarici qüvvələr də müəyyən əngəllər yaradır. Beləliklə, son günlərdə baş verən təxribatlar, o cümlədən Laçın istiqamətinə toplanan ağır texnikalar, habelə “TIR şousu” bölgədə vəziyyəti gərginləşdirməkdən başqa bir amala xidmət etmir. “Ermənistanda revanşist qüvvələr xaricdəki himayədarlarının göstərişi ilə sülh prosesinə əngəl yaradırlar, Azərbaycana qarşı qanunsuz, absurd iddialar irəli sürürlər. Ermənistanın Yevlaxda keçirilməsi planlaşdırılan görüşdən imtinası, diplomatik səylərə qəsdən mane olması və erməni silahlı qüvvələrinin ərzilərimizdə hərbi-mühəndislik işlərini və digər hərbi quruculuq fəaliyyətini davam etdirməsi ölkəmizdən adekvat addımlar atmağı tələb edir. Digər tərəfdən, bu gün beynəlxalq ictimaiyyətin Ermənistanın təxribatlarına adekvat reaksiya verməsi olduqca önəmlidir.
Nahid SALAYEV
