Məlum olduğu kimi, Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski İkinci Dünya müharibəsində nasizm üzərində Qələbə gününün 9 maydan 8 may tarixinə keçirilməsini təklif edib. Eyni zamanda, mayın 9-u əvvəllər mayın üçüncü şənbə günü qeyd edilən “Avropa Günü” olacaq.
Bu barədə “RBK-Ukraina” Zelenskinin fərmanına istinadən xəbər verir. Sənəddə vurğulanır ki, Ukraynada hər il mayın 9-da Avropa İttifaqı dövlətləri ilə birlikdə qeyd olunan “Avropa Günü” təsis edilsin.
Zelenski bildirib ki, Ukrayna Ali Radasına 1939-1945-ci illər İkinci Dünya müharibəsində 8 Mayın Anım və Nasizm üzərində Qələbə Günü kimi təsis edilməsini təklif edən qanun layihəsi təqdim edib. Zelenski xatırladıb ki, məhz mayın 8-də nasizm üzərində qələbə dünya xalqlarının əksəriyyətinin yaddaşında qalıb və 8 may 1945-ci ildə Faşist Almaniyası kapitulyasiya aktını imzalayıb.
Faşist Almaniyasının həqiqi kapitulyasiya tarixi hansı günə təsadüf edir?
Aydın Quliyev: “Göründüyü kimi, antifaşist qələbənin gerçək tarixi aktın həqiqətən qüvvəyə mindiyi 8 maydır”
“Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev öz Facebook səhifəsində bu barədə “Antifaşistlərin 9 may qələbəsi ətrafında çox maraqlı hadisələr baş verir. Bir hadisə budur - Ukrayna prezidenti Zelenski 9 may qələbəsinin qeyd olunmasını mayın 8-nə dəyişib, mayın 9-u tarixinin isə Avropa günü kimi qeyd olunmasını rəsmiləşdirib. Bu haqda Ali Radaya, yəni Ukrayna parlamentinə qanun layihəsi göndərib”-deyə qeyd edib.
A.Quliyev daha sonra yazır: “Zelenski qərarını belə izah edib ki, faşist Almaniyasının qeyd-şərtsiz kapitulyasiya aktı məhz mayın 8-də qüvvəyə mindiyi üçün Qələbə tarixi 8 maydan hesablanmalıdır. Bəziləri bunu Zelenskinin Rusiyaya nifrətdən doğan emosional qisasçılığı kimi başa düşərək qərarı təftiş edirlər...
Bir dostum xahiş etdi ki, mübahisənin həqiqi tarixi məzmunu barədə bildiklərimi anladım. Beləliklə... Faşist Almaniyasının kapitulyasiya aktı 1945-ci il mayın 7-də Avropa vaxtı ilə gecə saat 3-də Fransanın Reyms şəhərində imzalandı. Amerika, Britaniya, Sovet nümayəndəsi və Almaniyanın baş qərargah rəisi imzaladı. Bu akt Moskva vaxtı ilə mayın 8-də gecə 23-də qüvvəyə mindi. Stalin müttəfiqlərdən tələb etdi ki, kapitulyasiya aktının rəsmən bəyan edilməsi 36 saat təxirə salınsın ki, Sovet hökuməti kapitulyasiya aktının təkrar imzalanma mərasimini təşkil edə bilsin. Beləliklə, 45-ci il mayın 8-dən 9-a keçən gecə saat 1-də Berlin yaxınlığında Karlsxorst şəhərində Sovet hökuməti adından Almaniyanın 2-ci, lakin 1-ci ilə eyni olan kapitulyasiya aktı imzalandı... Onu da deyim ki, "Assoşieyted press" agentliyi oyunpozanlıq edərək mayın 7-də gündüz saatlarında xəbəri yaydı və buna görə müxbir Eduard Kennedi Agentlikdən azad edildi.
Göründüyü kimi, antifaşist qələbənin gerçək tarixi aktın həqiqətən qüvvəyə mindiyi 8 maydır. Sovetlər qələbəni 9 maya aid etsə də, Avropa məkanı üçün qələbənin günü 8 maydır. Zelenskinin bildiyi və əsaslandığı tarixi gerçək belədir.
O ki qaldı ümumən Almaniyanın kapitulyasiya ideyasına, bunun da müəllifi və təşəbbüskarı Sovet hökuməti olmadı. Kapitulyasiya ideyasını ilk dəfə 1943-cü ilin yanvarında Antihitler koalisiyasının Kasablanka konfransında ABŞ prezidenti Ruzvelt irəli sürdü və kapitulyasiya aktının mətnini hazırlamaq üçün Ali Məşvərət Komissiyası yaradıldı...
9 mayın gerçək tarixi budur və müzakirələrə hazıram...”
Mais Əmrahov: “Sovet qoşunları mayın 1-də Berlinə daxil olub və mayın 8-də kapitulyasiya aktı imzalanıb, 9 may isə SSRİ-də Qələbə günü élan olunub”
Tarix elmləri doktoru, professor Mais Əmrahov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Hitler Almaniyası kapitulyasiya aktını mayın 8-də imzalasa da, Stalinin fərmanı ilə keçmiş SSRİ-də mayın 9-u qeyd edilib. “Kapitulyasiya aktı 8 mayda imzalanıb, amma Stalinin əmrinə əsasən bunu mayın 9-dan hesablayıblar. 8 may Berlinin alınması ilə bağlı məsələdir. Sovet qoşunları mayın 1-də Berlinə daxil olub və mayın 8-də kapitulyasiya aktı imzalanıb, 9 may isə SSRİ-də Qələbə günü élan olub. Faşizm üzərində Qələbənin 9 mayda qeyd edilməsi Stalinin qərarı olub, bu SSRİ-yə aid idi. Mənim şəxsi fikrimi soruşsanız deyərdim ki, heç bu qələbə günü qeyd olunmasın. Amma Azərbaycan bu müharibədə iştirak etdiyi və 350 min nəfər də vətəndaşımız həlak olduğu üçün biz Azərbaycanın o müharibədəki mübarizəsinin əhəmiyyəti olaraq onu qeyd edirik. Çünki o veteranları yaddan çıxara bilmərik. Fikrimcə, 9 may hələlik qalmalıdır. Amma bizim özümüzün bayramımız noyabrın 10-dur. Vətən müharibəsi termini ordan meydana gəlir. SSRİ uğrunda gedən müharibə SSRİ-yə daxil olan xalqların Vətən müharibəsi deyildi, məcbur olunmuş bir müharibə idi”-deyə M.Əmrahov qeyd etdi.
Mehman İsmayılov: “Stalin qələbəni özəlləşdirmək məqsədilə onun 9 mayda keçirilməsi ilə bağlı əmr imzalayıb”
Politoloq Mehman İsmayılov da hesab edir ki, Zelenski tamamilə gerçəkliyi ifadə edib: “Bütün dünya İkinci Dünya müharibəsinin sonunu 8 mayda qeyd edir. Məhz 8 mayda nasist Almaniyasının rəhbərliyi kapitulyasiya aktını imzalayıb. Bu faktdır və bütün dünya bunu bilir. Stalinin göstərişi ilə bunu 9 maya keçiriblər ki, qələbənin əsas nüvəsinin Sovet İttifaqı olduğunu göstərsinlər. Əslində, 9 may kommunist-bolşeviklərin düşündüyü bir gündür”.
Faşist Aımaniyasının kapitulyasiya aktını 9 mayda imzaladığını qələmə vermək Stalinin ideyası, düşüncəsi, qərarı olub. “Stalin qələbəni özəlləşdirmək məqsədilə onun 9 mayda keçirilməsi ilə bağlı əmr imzalayıb. Necə ki, bu gün Rusiya bunu edir. Guya nasist Almaniyasına qarşı mübarizənin əsas ağırlığını Sovet İttifaqı daşıyıb. Halbuki, bütün xalqlar orada mübarizə aparıblar. ABŞ, Böyük Britaniya da bu mübarizədə iştirak edib. Təəsvvür edin, dünyanın 61 ölkəsi bu müharibəyə qoşulub, 40 ölkənin ərazisində müharibə gedib. Dünyada 1 milyard 700 milyon insanı bu müharibə əhatə edib. Bunu Rusiya təkcə Kremlin qələbəsi kimi qələmə vermək istəyirsə, bu yanlışdır. Zelenskinin qərarı olduqca doğrudur”- deyə M.İsmayılov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
