Azərbaycanın müstəqillik tarixinin ən böyük əfv sərəncamının imzalanması cəmiyyətdə geniş təqdir olunmaqda, rəğbətlə qarşılanmaqdadır.
Söhbət mayın 8-də prezident İlham Əliyevin imzaladığı “Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 100 illik yubileyi münasibətilə əfv olunması haqqında” sərəncamdan gedir. Azərbaycan tarixinin ən böyük əfv aktının may ayının 10-dək icra olunması planlaşdırılır.
Qeyd edək ki, bu, 1990-cı illərdən bəri olan ən böyük əfv aktıdır. Həmçinin bu sərəncam şamil edildiyi şəxslərin dairəsinə görə müstəqil Azərbaycanın tarixində qəbul edilmiş ən böyük amnistiya da hesab olunur. Xatırladaq ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə qəbul edilmiş 2018-ci il 24 may tarixli əfv sərəncamı 634 məhkuma şamil edilmişdi. Bu dəfə isə sərəncamın əhatə dairəsinə 801 nəfər daxil edilib. Əfv olunanlardan 463 şəxs azadlıqdan məhrum etmə cəzasından, 220 şəxs azadlıqdan məhrum etmə cəzasının çəkilməmiş hissəsinin yarısından, 118 nəfər azadlıqdan məhrum etmə ilə bağlı olmayan digər cəzalardan (azadlığın məhdudlaşdırılması, islah işləri, cərimə cəzaları və cəzaya şərti məhkum edilmiş şəxslər) azad edilib. Ekspertlər diqqəti ona yönəldir ki, prezident İlham Əliyevin imzaladığı növbəti əfv sərəncamı dövlət başçısının humanizm siyasətinin daha bir nümunəsi, milli həmrəyliyə istiqamətlənmiş növbəti humanist addımıdr. Burada nəzərə alınmalı məsələlərdən biri əfv sərəncamlarının imzalanmasının həm də əxlaqi, mənəvi-psixoloji, ictimai faydasının inkaredilməzliyidir. Eyni zamanda, cinayətkarlıq yolundan üz çevirərək özünü təkmilləşdirməyə çalışan və bununla başqalarına da nümunə olan insanların sayının artması cəmiyyət daxilindəki kriminogen durumun stabilliyinə, cinayətkarlığın və ümumiyyətlə, neqativ halların səviyyəsinin azaldılmasına təsir göstərən faktor kimi çıxış edir. O da xüsusi vurğulanmalıdır ki, əfv məsələsinə baxılarkən məhkumların və onların ailə üzvlərinin müraciətləri, məhkumların səhhəti, törətdikləri cinayətlər, cəza çəkdikləri müddətdə davranışları və digər məsələlər nəzərə alınır. Elə bunlara uyğun da qərar verilir. Ümumiyyətlə, əfvetmə sadə bir mexanizm deyil, bu proses təhlillərə əsaslanır və hər dəfə mümkün qədər daha çox insanı əhatələməsinə çalışılır. Bəllidir ki, cəza sosial ədalətin bərpası, məhkumun islah edilməsi və həm məhkumlar, həm də başqa şəxslər tərəfindən yeni cinayətlərin törədilməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir. Məhkəmə qaydasında cəzaya məhkum edilmiş şəxslər, bir qayda olaraq, o halda əfv edilir ki, onun barəsində təyin edilmiş cəza tədbiri ilə məqsədə nail olunub. Yəni şəxs artıq islah edilib və cəmiyyət üçün təhlükəli deyil, onun cəzasının bütövlükdə çəkilməsinə ehtiyac yoxdur. Yeni əfv sərəncamında da bu kimi mühüm məqamlar nəzərə alınıb.
Qeyd edildiyi kimi, dövlətin humanist siyasətini cəmiyyətimiz yüksək qiymətləndirir. Daha önəmli bir məqam da odur ki, belə aktlar nəticəsində cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmət və rəğbət, qanunçuluq prinsiplərinə söykənən vətəndaş-dövlət münasibətləri güclənir. Beləliklə, bu sərəncam da Azərbaycan dövlətinin humanizm prinsiplərinə, demokratik dəyərlərə sadiqliyinin bir daha təsdiqi olmaqla yanaşı, cəmiyyətdə monolitliyi gücləndirir. Bunu şərtləndirən digər məqamlar da əfv edilən şəxslərin ümumi siyahısı fonunda özünü qabarıq büruzə verir. Belə ki, indiki siyahıya nəzər salarkən müəyyən siyasi baxışları ilə fərqlənən, radikal meylli şəxslərin də əfv olunduğunu görmək olur. Bu da onu deməyə əsas verir ki, prezident ictimai-siyasi baxışından asılı olmayaraq hər bir Azərbaycan vətəndaşının taleyinə məsuliyyətlə yanaşır, diqqət və qayğı göstərir. Beləliklə, Azərbaycan dövləti, onun rəhbəri cinayət törətmiş insanları qanuna müvafiq şəkildə cəzalandırmaqla bərabər, islah olunmağa meylli, cəzasının müəyyən hissəsini çəkmiş vətəndaşlara normal həyata qayıtmaq şansı verir. Bu da dövlətin apardığı humanist siyasətin, öz vətəndaşına qayğısının bariz nümunəsidir. Təbii ki, yeni sərəncamla əfv olunanlar dövlətin onlara etimadını doğrultmalı, azadlığı qiymətləndirməli, layiqli vətəndaş kimi cəmiyyət həyatına öz töhfələrini verməlidirlər. Hər halda dövlət, onun rəhbəri müvafiq addımlar atır. Bundan düzgün nəticələr çıxarılmalı, əfvə düşən şəxslər fəaliyyətlərində dövlətin humanizmini daim ön planda tutmalıdırlar.
Samirə SƏFƏROVA
