Məlum olduğu kimi, Qərbin vasitəçilik səylərinin artması fonunda bu həftəsonu Brüsseldə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında növbəti görüş keçiriləcək. “Financial Times” qəzeti yazır ki, iki ölkə liderlərinin danışıqları Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin təşkilatçılığı ilə baş tutacaq.
Nəşrin məlumatına görə, Qərb müttəfiqlərinin vasitəçilik səylərini artırması fonunda Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin bu həftəsonu Brüsseldə sülh danışıqlarını bərpa etməsi mühüm hadisə hesab olunur. Qeyd edilir ki, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevi və Nikol Paşinyan fevralda Münhen danışıqlarından sonra ilk dəfə təkbətək görüşəcək. Bundan əvvəl Vaşinqtonda iki ölkənin xarici işlər nazirləri arasında geniş müzakirələr aparılıb. Nəşr yazır ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken bu danışıqların uzunmüddətli sülh sazişi üzərində nəzərəçarpacaq irəliləyiş əldə etdiyini bildirib. Qəzetə danışan mənbələr qeyd edib ki, İlham Əliyev, Şarl Mişel və Nikol Paşinyanın iyunun 1-də Moldovada keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin sammiti çərçivəsində Almaniya kansleri Olaf Şolts və Fransa prezidenti Emmanuel Makronla daha bir görüş keçirməsi planları da var. Nəşrin məlumatına görə, danışıqlarda Azərbaycanın Laçına gedən yolda sərhəd-buraxılış məntəqəsinin yaradılması məsələsi, həmçinin sərhədlərin demarkasiyası, əsirlərin mübadiləsi və digər mövzular müzakirə olunacaq. Qeyd olunub ki, bu görüş mühüm irəliləyişə səbəb ola bilər: “Ermənsitanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində Vaşinqton və Brüsselin səyləri bir-birini tamamlayır”. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, Qərbin fəal dəstəyi ilə hətta iyunun 1-də Kişinyovda Avropa Siyasi Birliyinin sammiti çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin sülh müqaviləsi imzalaması da mümkündür. Nəşrə görə, ehtimal var ki, həmin gün Vaşinqtonda müzakirə edilən sənəd əsasında Münasibətlərin Tənzimlənməsi Müqaviləsi adlanan sülh sazişi imzalansın: “Daha əvvəl Paşinyan parlamentdə bəyan edib: “Belə olsa, çox xoşbəxt olaram. Bu pis xəbər deyil, yaxşı xəbərdir”. Bu arada, nələrin baş verə biləcəyini cüzi bilən hakim partiya üzvləri Vaşinqtondan sonra heç bir sənədin imzalanmaması üçün dua edirlər, çünki bu, Rusiyanın müdaxiləsinə səbəb olacaq, yeni dünya müharibəsinin başlanğıcını qoyacaq, ABŞ-Rusiya münaqişəsinin yeni cəbhəsini açacaq, Ermənistan bundan qalib çıxa bilməyəcək”.
Bunlar fonunda “Ermənistanın səsi” qəzeti yazır ki, əslində, Paşinyan hakimiyyəti Qarabağ yükündən mümkün qədər tez xilas olmağa çalışır: “İndi iş o yerə çatıb ki, Paşinyan nəinki “öz nöqteyi-nəzərindən” danışıqların başlanmasını, hətta danışıqlar faktını da inkar edir. Siyasiləşmiş ictimaiyyətə onun danışıqlarda iştirak etməyə vaxtı olmadığına inanmaq təklif olunur. Təlqin edilir ki, o, hakimiyyətə gələnə kimi konkret sənəd artıq danışıqlar masasında olub və o da bu əsasda danışıqları davam etdirməyə məcbur olub. İctimaiyyət inanmalıdır ki, danışıqları dalana dirəyən, Azərbaycanın əl-qolunu açan o deyildi. Paşinyanın siyasətçiyə xas olan bir xüsusiyyəti var: hər dəfə növbəti açıq-saçıq yalanın ifşasından sonra özünü heç nə olmamış kimi aparır və daha da yalan danışmağa davam edir. Təəssüf ki, Paşinyan 44 günlük müharibədən əvvəl reallıqlara məhəl qoymadı və öz məlumatsızlığı ilə danışıqları iflasa sürüklədi. O dəfələrlə vurğulayıb ki, Ermənistan tərəfinin təqsiri üzündən danışıqlar dalana dirənib və bu, Əliyevə məsələni hərbi yolla həll etmək üçün qanuni şərait yaradacaq. O heç kimə qulaq asmırdı, çünki hesab edirdi ki, “məxməri, zorakı olmayan sevgi və harmoniya inqilabı” Ermənistanın təhlükəsizliyinin ən etibarlı təminatıdır. 2020-ci il noyabrın 10-da təslim olduqdan sonra o, “2016-cı ilin aprel müharibəsindən sonra Qarabağ Azərbaycanın tərkibində olmamaq kimi nəzəri imkanları belə itirdi” yalanını təkrarlamaqla özünə haqq qazandırmağa çalışdı. İndi isə posmühribə dövründə fəaliiyəti ilə Azərbaycanın istəyi əsasında sülh müqaviləsini imzalamağa hazır olduğunu gizlətmir. Bu mənada cari il ərzində imzalanacaq sülh müqaviləsinin nəticələri daha çox müzakirə mövzusu olacaq. Ermənistan parlamentində “Hayastan” fraksiyasının deputatı Artur Xaçatryan qeyd edir ki, Ermənistan-Azərbaycan danışıqlarında irəliləyişin və qarşılıqlı anlaşmanın qeydə alındığı bildirilir. Amma Ermənistanın hazırkı hakimiyyəti irəliləyişdən nə qədər çox danışırsa, ölkə bir o qədər faciəvi geriləmə yaşayır. Erməni deputatın sözlərinə görə, Ermənistanın hazırkı hakimiyyəti tərəfindən təklif olunan paket həll mahiyyətcə paket kapitulyasiyasıdır: “Başqa sözlə, bu hər şeydən imtina etmək deməkdir. Müxalifətin hakimiyyətin “paket kapitulyasiyası” ilə sənəd imzalayacağından ciddi narahatlığı var”. Amma bunlar Paşinyanı dayandırmayacaq”. Erməni politoloq Kayts Minasyan qeyd edir ki, Paşinyan ABŞ və ümumilikdə Qərbin sülh planına qarşı müqavimət göstərə bilmyəcək: “ABŞ danışıqları təşviq edir, lakin ruslar kimi tam iştirak etmir. ABŞ sülh müqaviləsinin birbaşa imzalanmasını gözləmir, lakin prinsiplər əsasında bəyanat gözləyir. Təhdidlərə baxmayaraq, ABŞ “xaç atası” olaraq qalmaq istəyir, bu yaxşıdır. Qərb variantı Azərbaycan və Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanımaqdır, lakin “Qarabağın statusu”ndan söhbət gedə bilməz. Mən əmin deyiləm ki, Bakı Rusiyanın yerlərdə güclü mövcudluğunu davam etdirmək istəyir. Bu bizim üçün ümidvericidir”.
Ramil QULİYEV
