Vaşinqtonda Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla onun erməni həmkarı Ararat Mirzoyan arasında keçirilən danışıqlar iki ölkə arasında sülh müqaviləsinin imzalanması ehtimalını xeyli yüksəldib.
Artıq Vaşinqton görüşündə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanması istiqamətində irəliləyişin əldə olunacağı ilə bağlı gözləntilər var. Ekspertlərə görə, Ermənistan rəhbərliyi nəhayət bu işə ciddi yanaşır.
Güman edilir ki, keçirilən görüşlərdə sənədlərin imzalanması haqqında müzakirələr aparılır. Hələ də bəzi məqamlarla bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur. Bu günlərdə aparılan danışıqlar uğurla bitsə, hətta bu ay ərzində nəticə əldə edilə bilər. Amma bunun üçün kənar müdaxiələr olmamalıdır. Məsələnun bu tərəfinə diqqət çəkən Amerikanın nüfuzlu “The Wall Street Journal” nəşri yazır ki, İrəvan Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıyana qədər Ermənistan ilə Azərbaycan arasında münaqişə bitməyəcək. Bunu anlayan İrəvan artıq qeyd edilən istiqamətdə addımlar atır. Qeyd olunur ki, ABŞ-dan başqa Rusiya prezidenti Vladimir Putin də vasitəçi rolunu öz üzərinə götürüb: “Məsələnin tam həll edilməsi və sülhün əldə olunması Qarabağda yerləşən Rusiya qüvvələrinə ehtiyacı aradan qaldırardı. Məhz həmin qüvvələr Putinin əsas alətlərindən biridir. Ermənistan xüsusilə hərbi sahədə Rusiyadan çox asılıdır. Rusiya hərbçiləri Ermənistanda azı üç mühüm mövqeyə nəzarət edirlər. Burada Rusiyanın hərbi bazası var, Rusiya hərbçiləri Ermənistanın sərhədlərinin əsas hissələrində patrul həyata keçirir və bu ölkənin hava məkanına tam nəzarət edir”. Öz növbəsində, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Moskvanın nəzarətindən qurtulmağı bacarıb: “Azərbaycan neft və qaz tədarük etdiyi Avropa ilə güclü iqtisadi əlaqələri gücləndirməklə yanaşı, həm də Türkiyə və İsraillə müdafiə sahəsində güclü əlaqələr qurub. Azərbaycanın Türkiyə və İsraillə üçtərəfli əməkdaşlığı rəsmi Tehranı xüsusilə narahat edir. Bunun səbəblərindən biri də rəsmi Bakının ölkə əhalisinin azı beşdə birini təşkil edən İran azərbaycanlılarına verdiyi dəstəkdən qaynaqlanır. Nəticə etibarı ilə Tehran Türkiyə-İsrail-Azərbaycan əlaqələrini balanslaşdırmaq və sülh danışıqlarını pozmaq üçün Moskva və İrəvanla işləyir. Amma Bakının Avropa, Türkiyə və İsraillə də müdafiə sahəsində əməkdaşlığı Azərbaycan hərbçilərinə öz gücünü qeyri-adi sürətlə artırmağa kömək edib. İkinci Qarabağ müharibəsində onların nümayiş etdirdikləri güc həm Moskvada, həm də Tehranda təcrübəli müşahidəçilərin çoxunu heyrətə gətirdi”.
Bildirilir ki, Azərbaycan həm Rusiya, həm də İranla həmsərhəd olan yeganə ölkədir: “Onun Türkiyə və İsraillə üçtərəfli əməkdaşlığı Tehranı daha çox narahat edir. Beləliklə, Tehran Moskva və İrəvanla Türkiyə-İsrail-Azərbaycan qrupunu tarazlaşdırmaq məqsədi daşıyan üçtərəfli vektor üzrə fəaliyyət göstərir. Bu vektora öz hərəkətləri ilə həqiqətən də Azərbaycanın deyil, Ermənistanın xeyrinə çalışan Fransa prezidenti Emmanuel Makron dolayı yolla kömək edir. Fransada böyük erməni diasporu yaşayır. Onun təsiri və Makronun beynəlxalq arenada ekssentrik təşəbbüslərə meylliliyi sayəsində Parisin tutduğu mövqe bütövlükdə Rusiya və İranın Cənubi Qafqazda nüfuzunu gücləndirir. Noyabrda Paris özünü Şarl Mişelin rəhbərliyi altında Avropa vasitəçiliyinin iştirakçısı rolunda görürdü. Makron Şarl Mişelə təzyiq göstərib ki, o, Makronu danışıqlara dəvət etsin. Bu, Avropa vasitəçiliyinin “Bakının gözündə qeyri-legitim” olmasına gətirib çıxarıb. Belə vəziyyətdə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken indi etiraf edir ki, Amerika yolu Ermənistanı sülhə sövq etmək və bununla da Rusiya-İran alyansı ilə əməkdaşlıq formasını məhdudlaşdırmaq üçün həyat qabiliyyətli yeganə yoldur. Yəni ABŞ başa düşüb ki, rəsmi Vaşinqton Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sülh müqaviləsi üzrə danışıqlar prosesində daha fəal iştirak etməsə, Rusiya və İran hər zaman bu prosesə maneə törədəcək. Əgər Ermənistan ağlını başına yığsa, ABŞ və müttəfiqləri Rusiya qoşunlarına arxalanmadan Qarabağ ermənilərinin rifahını təmin etmək üçün həm İrəvan, həm də Bakı ilə işləyə biləcək. Təəssüf ki, Bob Menendez və konqresmen Adam Şiff kimi ABŞ-dakı erməni icmasının bir çox nüfuzlu dostları İrəvanı bu istiqamətə sövq etməkdən imtina edirlər. Demokratlar Partiyasından olan dostları Ermənistanı yolundan azdırmayacaq ki? Gələcək göstərəcək”. Hesab edilir ki, ABŞ bu vəziyyətdə qətiyyətli olmalı, sülh üçün Ermənistana bütün təsir vasitələrindən istifadə etməlidir. ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuat katibinin müavini Vedant Patel bu fonda qeyd edir ki, Vaşinqton Cənubi Qafqazda sülh prosesinə və dinc gələcəyə dəstəkdə sadiqdir: “Biz hesab edirik ki, birbaşa dialoq məsələlərin həllinin açarıdır”. Vaşinqtonda səfərdə olan Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşünə dair suala gəldikdə isə, Patel hadisələri qabaqlamamağa çağırıb.
Tahir TAĞIYEV
