Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken və Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan arasında Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli görüş başa çatıb.
Bildirilib ki, görüş zamanı regionda təhlükəsizlik, Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin nizamlanması ilə bağlı müzakirə aparılıb. Ardınca Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan arasında görüş baş tutub. Belə bir məlumat təsdiqlənib ki, Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri Rusiyada da görüşəcəklər. Rusiya XİN-in sözçüsü Mariya Zaxarova Azərbaycan və Ermənistan tərəflərinin Moskva görüşünə razılıq verdiyini açıqlayıb. Lakin görüşün hansı səviyyədə təşkil olunacağı qeyd olunmayıb. Vaşinqtonda bu danışıqların uzun çəkməsi nə ilə bağlldır və orada hansısa razılaşmalar əldə olunsa, bu razılaşmalar bundan sonrakı Moskva danışıqlarına necə təsir edəcək?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycanın qələbəsindən sonra iki ölkə arasında 3 tərəfli razılaşmanın şərtləri altında sülh sazilinin imzalanması üçün bir neçə cəhdlər oldu: “İlk olaraq bu proses Rusiyanın moderatorluğu ilə başladı. Daha sonra isə Avropa Birliyi məsələyə cəlb olundu. Ancaq nə Rusiyanın, nə də Avropa Birliyinin moderatorluğu ilə bu proseslər bir nəticə verdi. Çünki onlar bu məsələlərdə yalnız öz maraqlarını güdürdü. Rusiya münasibətlərin normalaşmasında maraqlı deyildi, AB isə danışıqlarda iştirakla öz maraqlarını təşviq edirdi.
İlk günlərdən ABŞ-ın mövqeyi bundan ibarət idi ki, tərəflər arasında üz-üzə görüş və müzakirə olmalıdır.
Ümumiyyətlə, beynəlxalq münasibətlərdə tətbiq edilən effektiv praktika budur ki, əsasən tərəflərin üz-üzə olan görüşləri daha faydalı olur. Çünki prosesdə iştirak edən vasitəçilər həm də kənar maraqların təşviqçiləridir. Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri ilk olaraq ABŞ Dövlət Departamentinin katibi Entoni Blinkenlə görüşüblər. Daha sonra isə Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin birbaşa görüşü keçirilib”.
Ekspertin sözlərinə görə, bu həftə ərzində sülh sazişinin imzalanması yolunda fasiləsiz addımlar atılacaq: “Sülh sazişini qaralama versiyası mövcuddur və bunun üzərindən tərəflər danışıqlar aparacaq. Müzakirələr ərazi bütövlüyünün tanınması, beynəlxalq hüququn təmin olunması və regional təhlükəsizliyin digər məsələlərini əhatə edir. Əslində bütün sadalananların hər biri Azərbaycanın maraqlarına uyğundur. Çünki bu mövzuların hər biri ölkəmizin israr etdiyi, Ermənistanın isə kənar təşviqlə sabotaj etdiyi mövzulardır.
ABŞ-ın moderatorluğu ilə keçirilən görüşdə Ermənistan göstərməyə çalışır ki, sülh sazişinin imzalanmasında güya maraqlıdır. Ermənistan baş naziri və XİN rəhbəri üzdə guya bu prosesin getməsi, onların məsələnin həllinə təşəbbüs etdiyi ilə bağlı açıqlamalar edirdilər. Ancaq biz onların bu açıqlamalarından bir neçə gün sonra başqa bir bəyanatla çıxış etdiklərini, sərhəddə təxribatlarını görmüşük. Mənim fikrimcə, bu görüşlərdə müəyyən addımlar atılmalıdır.
ABŞ rəsmisi Blinken Ermənistana aydın mesajlar verib ki, həlli vacib məsələləri onlar ya ABŞ-ın moderasiyası ilə aparılan prosesdə həll etməlidirlər, ya da bu məsələlər hərbi yollarla həll olunacaq.
Bu məsələlər, geniş hərbi addımlar atılmasa da, kiçik antiterror əməliyyatları ilə həll ediləcək. Çünki Ermənistan Qarabağdan öz qoşunlarını çıxarmasa, Azərbaycan antiterror əməliyyatları keçirəcək. Yəni proseslərin bir tərəfində danışıqlar, digər tərəfində hərbi əməliyyatlar dayanır.
Məhz ABŞ da Ermənistana danışıqlarla bu məsələnin həll olunmasının daha məqsədəuyğun olduğunu başa salmağa çalışır. Məsələn, Ermənistana Qarabağdan 200 erməni əsgərinin meyitinin gəlməyi əvəzinə onların sağ olaraq öz ölkələrinə qayıtması Paşinyana daha faydalıdır. İndi Ermənistan baş naziri və cəmiyyəti bu məsələni nə qədər anlayır, bu ayrı bir mövzudur”.
Politoloq deyir ki, Vaşinqtonda ABŞ dövlət katibinin iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin bu görüşü 1 həftə davam edəcək: “Bu isə gərgin bir işdir və hansısa bir sənədin qəbul olunacağı müləqdir. Təbii ki, gələcəkdə Ermənistanın qəbul olunan sənədin əksinə addım atacağının şahidi olacağıq. Ancaq Moskvanın hədələrinə baxmayaraq, Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri arasında sülh müqaviləsinin başlanğıcı olaraq bir çərçivə sənədi imzalanacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
