Hər bir xalqın inkişafı üçün mütləq mənada milli ideologiya olmalıdır ki, xalq öz yolunda irəliləyə, məqsədinə nail ola bilsin. Təməlləri dərinliklərə bağlı olan Azərbaycançılıq ideologiyası (ideyası) Azərbaycan xalqının həyatında çox mühüm rol oynayır.
Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycançılıq dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlib və Şimali Azərbaycanın, Cənubi Azərbaycanın, bütövlükdə dünya azərbaycanlılarının vahid ideologiyasına çevirilib. Heydər Əliyev ikinci dəfə hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra Azərbaycançılıq dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi həyatımıza daxil oldu.
Azərbaycançılıq vahid Azərbaycanın yaradılması, Cənubi Azərbaycanla Şimali Azərbaycanın birləşdirilməsi məsələsində də mayak rolu oynaya bilər. Azərbaycançılıq bizi birləşdirən bir ideologiyadır. Bu ideologiyanın zorla Cənuba və Şimala parçalanan torpaqlarımızı, bölünən xalqımızı birləşdirməyi hədəflədiyi gizlin deyil. Bu ideologiyanın uzun illərdir ki, dövlət siyasətinə çevirilməsi və xalqımıızın birliyini təmin etməsi bizi təbii, ən çox İran adlanan ölkəni, Tehran rejimini narahat edir. Bizi Cənubi Azərbaycan məsələsi, orada baş verənlər, soydaşlarımızın milli haqqları, maraqları, mənafeləri uğurunda mübarizəsi maraqlandırır, rejimin onlara qarşı repressiv addımları narahat edir, İranı isə narahat edən Güneyin ondan qopmasıdır ki, artıq bu istiqamətdə proses başlayıb. Çoxları hesab edir ki, Güney Azərbaycanın İranın tərkibindən qopması labüddür və bu məsələ tezləşməlidir.
Eksperetlər qeyd edirlər ki, ola bilsin, leçən əsrin 90-cı illərində Azərbaycançılığı məqsədi tam olaraq soydaşlarımıza bəlli olmayıb, amma bu gün onlar bu ideologiyanın bütün hədəflərini dərindən anlayırlar.
Bakı Təbrizə arxadır…
Ekspertlər qeyd edirlər ki, Prezident İlham Əliyev bir neçə dəfə Cənubi azərbaycanlıların hüquqlarının pozulması, onların haqlarının qorunacağı barədə açıq mesajlar verib və bu da Cənubi azərbaycanlılar üçün çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Əlbəttə, Prezidentin “Biz öz həyat tərzimizi, Azərbaycanın və azərbaycanlıların, o cümlədən İrandakı azərbaycanlıların dünyəvi inkişafını təmin etmək üçün hər şeyi edəcəyik. Onlar bizim millətin bir parçasıdır” bəyanatı Güney Azərbaycanın və güneylilərin həyatında mühüm səhifə açır. Bəzi ekspertlər deyirlər ki, Prezidentin Cənubi Azərbaycan mesajları soydaşlarımız üçün bir yol xəritəsidir. Güeyndəki soydaşlarımızın Azərbaycan xalqının bir parçası olduğunun ölkə başçısı səviyyəsində bəyan edilməsi onlara ruh verir. Bu gün Azərbaycançılıq ideologiyasının Güneydə də daha dərindən otuzdurulması üçün ideoloji işlər aparılır. Ekspertlər qeyd edir ki, Prezidentin də bəyan etdiyi kimi, güney azərbaycanlılar Azərbaycan xalqının tərkib hissəsidir, qoludur, Azərbaycan dövləti onların da milli, dini identifikasiyasının qorunması üçün var gücü ilə çalışacaq. Heç şübhəsiz, bu gün xaricdə yaşayan güneylilər, güneylə bağlı təşkilatlar da Güneydəki azərbaycanlıların fəaliyyətinin dünyaya təqdim edilməsi istiqamətində iş aparmalıdır. Cənubi Azərbaycanın öz özgürlüyünə qovuşması xalq olaraq qarşımızda duran önəmli vəzifələrdən birdir ki, biz bu istiqamətdə fəaliyyət göstərməkdə davam edirik.
Cənubi və Şimali Azərbaycanın birliyinin ana özəyi azərbaycançılıqdır…
Ekspertlər deyir ki, vahid dövlətçilik uğrunda xalqımız illər boyu mübarizə aparıb. Şimali Azərbaycan Sovet imperiyasının zəncirlərini qıraraq azadlığa çıxsa da, dövlət müstəqilliyini bərpa etsə də, təəssüflər olun ki, hələ də Cənubi Azərbaycan əsarətdədir. Xalqımız daxilən, mənən, ruhən, qəlbən həmrəydir və bir bədəndə bir ürək kimi öz varlığını ifadə edir. Cənibi və Şimali Azərbaycanın vahidləşməsinin yeganə yolunun milli birliyimizi daha da möhkəmləndirməkdən keçdiyi məlumdur. Şimali və Cənubi Azərbaycanın birliyinin ana özəyi azərbaycançılıqdır ki, bu ideologiya bizim üçün bir istiqamətdir. Onu da vurğulayaq ki, cənubi azərbaycanlıların gələcəyi ilə bağlı ən önəmli addımlar Heydər Əliyevin dövründə atılıb. Məhz onun tərəfindən Güney Azərbaycanla, güney azərbaycanlılarla bağlı mühüm işlər görülüb. AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun direktoru, professor Musa Qasımlı yazır: “Heydər Əliyev cənubdakı azərbaycanlıların hüquqlarının qorunması və onlara mənəvi dəstək verilməsi məsələsini sovet rəhbərliyi qarşısında qətiyyətlə qaldırdı. Bu xidmətlər cənublular tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi...Heydər Əliyevin Bütöv Azərbaycan naminə çalışmaları xarici ölkələrin tədqiqatçılarının da diqqətindən yayınmırdı. ABŞ tarixçiləri T.Svyatoxovski və B.K.Kollinz yazırdılar ki, İran inqilabından sonra aktual olan Vahid Azərbaycan şüarı artıq siyasi məna kəsb etməyə başladı. Başqa bir ABŞ tarixçisi A.D.Agostino Heydər Əliyevin bu sahədəki fəaliyyətini təhlil edərək yazırdı ki, Azərbaycan rəhbəri İrandakı azərbaycanlılara qayğı göstərir, Birləşmiş Azərbaycanda millətin azadlığına qəti şəkildə tərəfdar çıxırdı. Bu məqsədlə İranda azərbaycanlılar yaşayan ərazilərdə geniş təbliğat işi aparılırdı. Yenə həmin tarixçi yazırdı ki, Mazandaranda və Xəzər dənizi sahillərindəki İran məntəqələrində daha fəal təbliğat aparılırdı. İran inqilabından sonra Tudə Partiyasına xüsusi diqqət yetirilməsi də bununla bağlı idi. Qeyd edildiyi kimi, Heydər Əliyev Şimali və Cənubi Azərbaycanın gələcəkdə birləşəcəyinə ümid edirdi. T.Svyatoxovski Cənubi Azərbaycan məsələsində Heydər Əliyevin roluna qiymət verərək belə yazırdı: “Əgər Təbriz islamın qalibiyyət rəmzi hesab edilirdisə, Bakı milli dərketmənin rəmzi olaraq qalmaq istəyirdi...”
Göründüyü kimi, Azərbaycançılıq bir ideologiya kimi, sovet dövründə də milli birləşdirici vasitə kimi mövcud olub və hədəflərindən biri də Güney Azərbaycan olub. Şübhəsiz, burada ən böyük rolu ulu öndərin müdrik siyasəti oynayıb. Bu gün də o siyasət davam edir və Prezident İlham Əliyevin siyasətində də Cənubi Azərbaycan faktoru böyük əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev Səmərqənddə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının IX Zirvə Görüşündə çıxış edərkən “Əfsuslar olsun ki, Azərbaycan dövlətinin hüdudlarından kənarda yaşayan 40 milyon azərbaycanlının əksəriyyəti bu imkanlardan məhrumdur. Türk dövlətlərindən kənarda yaşayan soydaşlarımızın öz ana dilində təhsil alması daim təşkilatın gündəliyində olmalıdır. Bu istiqamətdə lazımi addımlar atılmalıdır.
Azərbaycan dövləti xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların hüquq və azadlıqlarının, təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə xüsusi diqqət verir. Biz acı taleyin hökmü ilə Azərbaycan dövlətindən ayrı düşmüş soydaşlarımızın dilimizi, ənənələrimizi, mədəniyyətimizin qoruyub-saxlanılması, azərbaycançılıq ideyalarına sadiq olmaları, öz tarixi vətənləri ilə əlaqələrinin heç vaxt kəsilməməsi üçün səylərimizi davam etdirəcəyik”-deyirdi.
Güneylilər də, Quzeylilər də, bütövlükdə dünyada yaşayan azərbaycanlılar Azərbaycançılıq ideolgiyasını öz həyat tərzləri hesab eidrlər...
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
