Məlum olduğu kimi, neçə müddətdir İran-Azərbaycan münasibətlərində müəyyən gərginlik hökm sürür. Məsələ ondadır ki, İran qonşusu və dindaşı Azərbaycanla Ermənistana görə üz-göz olub. Bu böhrana səbəb İranın Ermənistan üzərindən Qarabağa göndərdiyi yük maşınları oldu.
Azərbaycan tərəf İranın qanunsuzluğunu sübut edəndən sonra rəsmi Tehran, geri çəkilmək əvəzinə, ritorikanı daha da sərtləşdirərək Azərbaycanı ittiham etməyə başladı. Ali dini lider Seyid Əli Xamneyi bəyanat verərək İranın siyasi rəhbərliyinin mövqeyini haqlı saydı. Onunla eyni vaxtda İranın xarici işlər naziri Azərbaycanı təhdid etdi, hərbi təlimlər keçirildi və s.
Bu arada İran XİN-in sözçüsü Naser Kənani bəyan edib ki, iki ölkə arasında münasibətlərin düzəlməsi üçün bəzi addımlar atılır: “İran və Azərbaycan arasında anlaşılmazlıqların aradan qaldırılması üçün bəzi əməli addımların atıldığını görürük. İki ölkə arasında əldə olunan razılaşma, xüsusilə üç raund danışıqlar çərçivəsində biz həm iki ölkə arasında media mühitinin sakitləşməsinin, həm də anlaşılmazlıqların aradan qaldırılması üçün bəzi əməli addımların atılmasının şahidi olduq. Bu səyə və gördüyümüz xoş niyyətə əsaslanaraq, biz diplomatlar olaraq siyasi proseslərə həmişə nikbin yanaşırıq”.
Maraqlıdır, iki ölkə münasibətlərinin tənzimlənməsində hansı addımlardan söhbət gedə bilər?
“O üzdən, Azərbaycanla bütün körpüləri yandırmaq istəmir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli İran rəsmisinin məlum fikirlərinə birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Əvvəla, İran vaxtaşırı olaraq münasibətlərin normallaşmasını bəyan etsə də, təcrübə göstərir ki, Tehran Bakı ilə münasibətləri tam şəkildə normallaşdırmaq istəmir. Müxtəlif İran rəsmiləri səviyyəsində Azərbaycana yönəlik ərazi iddiaları irəli sürülür. Nəinki ərazi iddiaları, başqa iddialar da irəli sürülür. Bütün bunların fəlsəfəsi ondan ibarətdir ki, İran Azərbaycanın müstəqil dövlət statusu ilə heç vaxt barışmaq istəmir və bunu dəfələrlə göstərib. Düzdür, münasibətlərin gərginləşməsi formal baxımdan nə İrana, nə də Azərbaycana sərfəlidir. İranda 40 milyon nəfərə yaxın azərbaycanlı yaşayır və onlar bizim soydaşlarımızdır. Onların hüquqları pozulur, ana dilində təhsil almalarına imkan verilmir. Bu mənada hesab edirəm ki, İran zahirən münasibətlərin normallaşmasında maraqlı olan tərəf kimi özünü göstərmək istəyir. Ancaq əslində özünə qardaş hesab etdiyi Ermənistanın maraqlarını qorumaqdan əl çəkmək istəmir. Lakin İran nə qədər olmasa da ölkədəki milyonlarla azərbaycanlı faktorundan ehtiyat edir. O üzdən, Azərbaycanla bütün körpüləri yandırmaq istəmir. Tam səmimi olmasa da, İranın münasibətləri normallaşdırmaq barədə son dövrlərdəki bəyanatlarını nəzərə almaq lazımdır. Azərbaycan tərəfi bununla bağlı əlindən gələn hər şeyi edir. Çünki Azərbaycan qonşu dövlət olaraq münasibətlərin normal olmasında maraqlıdır. Bir neçə il əvvəl İranın blokadaya alınması məsələsi qaldırıldı. Azərbaycan bəyan etdi ki, ölkə ərazisindən İrana qarşı istifadə olunmasına razılıq verməyəcək. İranın da hazırkı mövqeyi məlumdur. Hər halda, İran hakimiyyəti münasibətlərin normallaşmasını istəyirsə, o zaman bunda səmimi olmalı və konkret addımlar atmalıdır. Yalnız o halda münasibətlərin real normallaşmasından söhbət gedə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
