Yaxın zamanda Ermənistanın sülh müqaviləsi ilə bağlı danışıqlar masasına qayıtması gözlənilir. Bunu Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Fransanın xarici işlər naziri Ketrin Kolonnanın iştirakı ilə keçirilən mətbuat konfransında deyib.
Nazir bildirib ki, Azərbaycan təkliflər irəli sürsə də, Ermənistan cavab verilməsi prosesində də ciddi ləngimələrə səbəb olur: “Son dəfə Ermənistandan sülh müqaviləsi ilə bağlı şərtləri almaq üçün 6 həftə vaxtımız getdi. Bu da prosesin gedişatı ilə üst-üstə düşən hal deyil”. C.Bayramov qeyd edib ki, sülh sazişi ilə bağlı bütün təşəbbüslər Azərbaycan tərəfindən edilib: "Ermənistan tərəfi sülh danışıqlarına qayıtmasını bəyan edib. Növbəti danışıqların keçirilməsi növbəti önəmli addımdır. Biz bu prosesdə iştirak edəcəyik və sülh prosesinin irəli aparılması üçün əlimizdən gələni edəcəyik”. Beləliklə, bu açıqlamadan görünür ki, Ermənistan tezliklə sülh danışıqları masasına qayıdacaq və bu, Azərbaycanın sülh təşəbbüslərinin reallaşması üçün mühüm hallardan biri hesab olunur. Belə bir vaxtda Ermənistanın “Qraparak” qəzeti də olduqca maraqlı bir məlumat yayıb. Burada qeyd edilir ki, ABŞ Bakı ilə tezliklə sülh müqaviləsi imzalamaq üçün İrəvana təzyiq edir. Bildirilib ki, Vaşinqton Azərbaycan və Ermənistanın may ayının sonuna qədər sülh müqaviləsinin ilkin variantını təsdiqləmələrini istəyir. Nəşrin məlumatına görə, ABŞ dövlət katibinin köməkçisinin müavini Erika Olsonun hər iki ölkəyə sonuncu səfəri də bununla bağlı olub. Lakin Ermənistan sülh gündəliyindən uzaq olduğuna görə, ABŞ-ın İrəvana təzyiqləri artıracağı gözlənilir. İddia edilir ki, sülh sazişinin layihəsini bu yaxınlarda Erika Olson baş nazir Nikol Paşinyana təqdim edib. Məlumatda bildirilir ki, sülh sazişi layihəsinin təfərrüatı haqda bilgi yoxdur, ancaq Ermənistanın maraqlarına “cavab vermədiyi” təxmin edilir. Ehtimallardan biri də odur ki, Ermənistan Rusiyaya sanksiyaların dəlinməsində ciddi dəstək verir. Bu, Qərbi qətiyyən razı salmır. ABŞ rəhbərliyindəki Qərb koalisiyası Ermənistandan Rusiyaya sanksiyaların dəlinməsində yardımı dayandırmağı, sülh sazişi imzalamaqla Kremlin Cənubi Qafqazdan çıxarılmasının sürətlənməsini tələb edir: “Qərb görür ki, Ermənistanın gəlirlərinin kəskin artması (Rusiyaya ixrac 2022-ci ildə 5 dəfə, Rusiyadan Ermənistana pul köçürmələri isə 7 dəfə artıb) birbaşa Rusiyaya tətbiq edilən sanksiyalarla bağlıdır. Buna görə də Ermənistana iqtisadi-siyasi təzyiqlər artıb”. Məqalədə vurğulanıb ki, Qərbin müxtəlif rəsmilərinin tez-tez Ermənistana səfərləri İrəvanın manevr vaxtının bitdiyini və Nikol Paşinyanın tez qərar qəbul etməyə məcbur olduğunu təsdiqləyir: “Azərbaycanın xarici işlər naziri fransalı həmkarı ilə keçirdiyi mətbuat konfransında Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərlərinin gələn həftə ABŞ-da görüşəcəklərini, mövqeləri uyğunlaşdırmağa çalışacaqlarını açıqlayıb. Maraqlıdır ki, Qərb rəsmilərinin səfərləri və Paşinyanın Rusiya prezidenti Putinlə telefon danışığından sonra açıqlama verən Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan bir sıra antirusiya bəyanatları ilə çıxış edərək, təkcə bugünkü gündəmə görə deyil, təhlükəsizlik böhranı, Laçın dəhlizi ətrafındakı vəziyyət, həm də 44 günlük müharibədə Rusiyanı günahlandırıb”.
Maraqlıdır ki, Fransanın Avropa və xarici işlər naziri Ketrin Kolonna da qeyd edir ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh olmalıdır: “Azərbaycan sülh müqaviləsi üçün cəhdlər edir və bunu alqışlayırıq. Sülhə gedən yol çətin yoldur, səbr, təmkin tələb edir. Bununla bağlı gələcək planlar da qurulmalıdır”. Deməli, Qərb sülh üçün Ermənistana təzyiqləri artırır və İrəvanın Qərbin orbitinə yuvarlanıb Moskvanı tənqid etməsi rusları razı salmır. Ermənistan hökumətinə bağlı “Baqramyan 26” teleqram kanalı bildirir ki, elə bu səbəbdən Rusiya Ermənistana qarşı iqtisadi sanksiyaları sərtləşdirir. Qeyd olunur ki, Ermənistandan olan fermerlər və yük maşınları günlərlə kənd təsərrüfatı məhsullarını Rusiyaya apara bilmir: “Gürcüstanda erməni sürücülərə və fermerlərə məlumat verilir ki, Rusiya tərəfi Ermənistan yük maşınlarının ölkəyə girişinə qadağa qoyulması barədə qərar qəbul edib”. “Baqramyan26” vurğulayıb ki, bunun nəticəsində istixana təsərrüfatı böyük itkilərə məruz qalır: “Bundan başqa, Ermənistana maye qaz idxal edən yük maşınları yanacaq doldurmaq üçün Rusiya ərazisinə daxil ola bilmirlər. Ona görə də Ermənistanda maye qazın qiyməti son bir ayda, demək olar ki, 80 faiz artıb”. Məqaləyə əsasən, Rusiya tərəfi bu məhdudiyyətləri texniki problemlərlə izah edir: “Ancaq görünən odur ki, baş verənlər Ermənistana qarşı iqtisadi sanksiyalardır və bunun arxasında siyasi sifariş dayanır”. Rus ekspert Fyodor Qayda isə qeyd edir ki, indiki halda Kremlin daha bir ciddi təzyiqi Zəngəzur dəhlzinin açılması ola bilər: “Yalnız bu halda perspektiv var, əks halda perspektiv yoxdur. Nəyisə xilas etmək üçün harda güzəştə getdiyimizi başa düşməliyik. Dəhlizlə bağlı söhbət, təbii ki, gec-tez Ermənistan yurisdiksiyası qorunub saxlanılmaqla baş tutacaq. Əsas odur ki, Ermənistan və Rusiya Azərbaycanla Türkiyə arasında nəqliyyat əlaqəsini təmin edir və Ermənistan bunun üçün Qarabağın erməni əhalisi ilə bağlı təminat alır. Bütün bunların qarantı Rusiyadır. Beləliklə, tək qapılı oyun dalana dirənir”. Ekspert vurğulayıb ki, Azərbaycan üçün yeganə maraq Qarabağ deyil: “Ola bilsin ki, Azərbaycan Türkiyə ilə hansısa nəqliyyat əlaqəsinin olmasını istərdi. Biz hələ ki, ekstraterritorial dəhlizdən danışmırıq, hələ də Ermənistan yurisdiksiyasının qorunub saxlanmasından danışırıq, amma nəzərə almalıyıq ki, yemək yedikdə iştaha açılır. Danışıq apara bilməmə və münaqişə davam etdiyi üçün tələblər arta bilər. Bu halda region elədir ki, tələblər sonsuz şəkildə arta bilər. Bunu nəzərə almaq lazımdır. Ona görə də tərəflər danışıqlara nə qədər tez başlasa, bu, hamı üçün bir o qədər yaxşı olacaq, əks halda çox şey baş verə bilər”.
Samirə SƏFƏROVA
