Nəhayət ki, Rusiya İrəvanı birbaşa ittiham etdi. Rusiya XİN nümayəndəsi Mariya Zaxarova deyib ki, Moskva rəsmi İrəvanın Laçın yolu ətrafında vəziyyətin qarşılıqlı məqbul həll yollarının axtarışına töhfə verməsini prinsipial olaraq vacib sayır:
“Rusiya Laçın yolu ətrafında yaranmış vəziyyətin nizamlanması və onun üçtərəfli razılaşmaların əsas axınına qaytarılması üçün lazımi səylər göstərir. Həm hadisə yerində, həm də siyasi səviyyədə Rusiya sülhməramlı kontingenti vasitəsilə addımlar atılır. Biz rəsmi İrəvanın qarşılıqlı məqbul həll yollarının axtarışına töhfə verməsini prinsipial olaraq vacib hesab edirik”.
Rusiyanın budəfəki bəyanatı ənənəvilərdən fərqlənir. Çünki bu dəfə Rusiya XİN 10 noyabr 2020-ci il bəyanatı ilə üzərinə götürdüyü öhdəliklərə Ermənistanın əməl etmədiyinə eyham vurur və onlardan prosesə töhfə verməyi tələb edir. Rusiyanın bu yeni yanaşmasını nə ilə izah etmək olar?
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyanın bu mövqeyi regionda yaranan real situasiya ilə bağlıdır: “Ermənistan son vaxtlar açıq şəkildə anti-Rusiya addımları atır. KTMT-yə qarşı çıxır, sərhədə Avropa missiyasını gətirir və Rusiya hərbi bazalarını ölkədən çıxarmağa çalışır. Bu məqsədlərlə Ermənistanda məqsədyönlü şəkildə Rusiya əleyhinə təbliğat gücləndirilir. AB-nin missiyasının fəaliyyəti barədə çox yaxşı məlumatı olan Kreml hələ ki, ya bunu anlaya bilmir, yaxud da gözləmə mövqeyində donub qalır. Paradoks ondan ibarətdir ki, Rusiya Ermənistanı tam ələ keçirə bilmir. Məlum səbəblərə görə Ukraynada müharibə Kremlə gücünü artırmağa, hətta irimiqyaslı əməliyyatlar keçirməyə imkan vermir. Ona görə də hərəkət ancaq reqress istiqamətində mümkündür. Hər yerdə peyda olan avropalıların əməlləri fonunda status-kvonu qoruyub saxlamaq isə getdikcə çətinləşir. Bəli, iqtisadiyyat rus dövlət şirkətlərinin əlindədir. Lakin Moskva iqtisadi metodlarla təzyiq göstərməyə elə də tələsmir, çünki hər bir belə addım erməni cəmiyyətini Rusiyadan daha çox uzaqlaşdıracaq. Bununla bağlı Kreml hələ ki, Ermənistandan süd məhsullarının idxalına qadağa qoyulması kimi yarımçıq tədbirlərlə kifayətlənir. Azərbaycan ardıcıl şəkildə müvəqqəti olaraq rus sülhməramlı kontingentinin məsuliyyət zonasında yerləşən öz ərazisində suverenliyini möhkəmləndirməsi istiqamətində addımlar atır və Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə uyğun olaraq Qarabağda Moskvanın manevrlər üçün o qədər də geniş imkanları yoxdur. Ehtimal etmək olar ki, Kreml Qarabağ ermənilərinin yenidən Azərbaycana inteqrasiyasına fəal kömək etmək əvəzinə Bakıdan sülhməramlıların mandatının daha 5 il uzadılması üzrə icazə istəsin. Lakin belə olacağı təqdirdə, Ermənistanın sülhməramlı kontingentin müddətinin uzadılmasına razı olacağına təminat yoxdur. Artıq qeyd edildiyi kimi, Ermənistan rus sülhməramlılarının Qərblə əvəz edilməsinə nail olmaq istiqamətində fəal iş aparır. Belə pat vəziyyətində Moskvanın Ermənistandakı bütün kəşfiyyat arsenalından istifadə etməyə can atmaqla Avropanın hücumuna qarşı durmağa və Ermənistanı öz nəzarəti altında saxlamağa çalışacağı ehtimal olunur. Azərbaycanın öz hüquqlarından istifadə edərək Laçın yoluna tam nəzarəti bərpa etməsi Ermənistanın Rusiyadan asılılığını artırır. Bu da Rusiyaya sərf edir. Rusiyanın mövcud situasiyadan istifadə edərək Ermənistanı ünvanlı tənqid etməsi də bundan qaynaqlanır. Bu, heç də o anlama gəlmir ki, Rusiya Ermənistanı atıb bizi tutur. Sadəcə öz mövcudluğunu qorumaq üçün manevrlər edir. Necə reaksiya verməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan öz qəti addımını atıb və geriyə yol yoxdur. Rusiya bu reallıqlarla həm də barışmağa məhkumdur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
