Azərbaycan Vətən müharibəsində qələbə əldə etdikdən sonra imzalanmış 10 noyabr bəyannaməsinin müddəalarına uyğun olaraq Ermənistan Silahlı Qüvvələri Qarabağ ərazisindən çıxarılmalı və bu əraziyə rus sülhməramlı qüvvələri yerləşdirilməli idi.
Eyni zamanda Azərbaycan Qarabağda yaşayan ermənilərin Ermənistanla gediş-gəlişini asanlaşdırmaq məqsədilə Laçın rayonu ərazisindən keçməklə Ermənistana yeni yolun çəkilişini həyata keçirməli idi. Azərbaycan bu öhdəliyi tez bir zamanda yerinə yetirdi. Baxmayaraq ki, burada müddət 3 ilə qədər göstərilmişdi. Azərbaycan tərəfi təxminən ilyarıma bu öhdəliyi yerinə yetirdi və beləliklə, Qarabağda yaşayan ermənilərin Laçın yolundan keçərək Ermənistana gediş-gəlişi asanlaşdı. Amma sonrakı tarixlərdə biz görürdük ki, ermənilər Qarabağda yaşayan ermənilərin gediş-gəlişini asanlaşdırmaq məqsədilə yaradılan yoldan digər məqsədlərlə istifadə edirlər. Yəni Ermənistanda silahlı birləşmələrin və minaların bu yol vasitəsilə Qarabağa daşınması həyata keçirilir. Bütün bunlar isə rus sülhməramlı qüvvələrinin gözü qarşısında baş verir. Bəzən rus sülhməramlı qüvvələri bunlara himayədarlıq edir. Bütün bunlar bir daha göstərir ki, Laçın-Xankəndi yolundan humanitar məqsədlər üçün deyil, hərbi məqsədlər üçün istifadə edilir. Hərbi məqsədlər üçün istifadə edildikdə isə bu, heç bir beynəlxalq hüquq normalarına uyğun gəlmir.
Bütün bu amillər də bölgədə davamlı və təhlükəsiz sülhün təmin olunmasına köməklik göstərəcək
Ermənistan tərəfinin birtərəfli olaraq Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Laçın rayonu ərazisində sərhəd müşahidə məntəqəsini qurması göstərir ki, Azərbaycan tərəfi də öz ərazisində bu sərhəd müşahidə məntəqəsini reallaşdırmalı idi.
Digər bir tərəfdən isə biz ekofəalların Laçın-Xankəndi yolunda həyata keçirdiyi aksiyalarda da bizim tələbimiz ondan ibarət idi ki, həm Qarabağda mövcud olan Azərbaycan təbii sərvətlərinin Ermənistan tərəfindən qeyri-qanuni daşınaraq aparılmasının qarşısı kəsilsin, həm bölgəyə Azərbaycan ekofəalları buraxılsın, eyni zamanda Laçın-Xankəndi yolundan Azərbaycanın təbii sərvətlərinin daşınmasının qarşısı alınsın. Çünki Qarabağa gediş-gəliş, yük maşınlarının yoxlanılması göstərəcək ki, bölgədə davamlı sülh davam edir. Burada qeyri-qanuni birləşmələrə yardım etmək, silah daşımaq, minalar daşımaq, hərbi riski artırmaq və başqa qonşu dövlətlərin xüsusi xidmət orqanlarının tez-tez bu ərazilərə səfərlərinə son qoyacaq. Bütün bu amillər də bölgədə davamlı və təhlükəsiz sülhün təmin olunmasına köməklik göstərəcək. Bir sözlə, Azərbaycan 10 noyabr bəyannaməsinə sadiqdir və müddəalara da əməl edir.
... Azərbaycanın ictimai və dövlət maraqlarının təmin olunması baxımından önəmlidir
Dövlətin öz ərazilərini qanunsuz müdaxilələrdən qoruması və sərhəd-keçid məntəqələrində nəzarəti təmin etməsi onun suveren və ayrılmaz hüququdur. Beynəlxalq ictimaiyyət bu hüququn ifadəsinə hörmətlə yanaşır. Ermənistan ötən müddət ərzində öz məkrli əməllərindən əl çəkmədi, dəfələrlə edilən xəbərdarlıqlara məhəl qoymadı və nəticədə Dövlət Sərhəd Xidmətimiz Laçın-Xankəndi yolunu nəzarətə götürdü.
Əgər dövlətimiz bu gün şərti sərhədlərdə bunu edirsə, bu o deməkdir ki, delimitasiya və demarkasiya prosesinin başlamasından asılı olmayaraq Azərbaycan öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün lazımi tədbirlər görməyə məcburdur. Bu, çox önəmlidir. Azərbaycan tərəfindən Laçın-Xankəndi yolunda DSX-nin nəzarət-buraxılış məntəqəsinin qurulması ölkəmizin suveren hüququ və suverenliyinin növbəti təsdiqidir. Çünki həmin bölgədə bir sıra ərazilər nəzarətsiz qalmışdı.
Bu addım eyni zamanda Azərbaycanın ictimai və dövlət maraqlarının təmin olunması baxlmından önəmlidir.
İstənilən təzyiqlərə, çağırışlara baxmayaraq, biz öz yolumuzdan çəkilən deyilik
Bu, bizim dövlətin çox böyük qələbəsidir. Çünki Azərbaycan Respublikası bütün suveren ərazilərində özünün birbaşa nəzarətini təmin etmiş oldu. Beləliklə də, artıq Ermənistan ərazisindən Xankəndi-Laçın yolu vasitəsilə ola biləcək bütün qeyri-qanuni hərəkətliliyin qarşısının operativ şəkildə alınması mümkün olacaq.
Təbii ki, bu istiqamətdə atılacaq addımlara bu günə qədər müşahidə edildiyi kimi rus sülhməramlılarının öz mandatından sui-istifdə edərək qeyri-qanuni erməni silahlı birləşmələrini himayə etməklə silahlandırmaq cəhdlərinin qarşısının alınması da daxildir. Bu yoldan istifadə edən hər kəsin müvafiq qaydada yoxlanışdan keçməsi nəzərdə tutula bilər və belə hallar istisna edilmir.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycan televiziyasına verdiyi müsahibədə tam açıqlığı ilə, növbəti dəfə ermənilərə xəbərdarlığında, onların iki yolu olduğunu bildirdi: “Ya, Azərbaycan qanunlarına tabe olmaqla vətəndaşlığı qəbul edəcəksən, ya da ki, çıxıb gedəcəksən”. Üçüncü yol yoxdur.
Demək olmaz, ki, Azərbaycanın bu addımı hamı tərəfindən razılıqla qarşılanır. Təbii, bir çox dairələrdən ölkəmizi qınayanlar olacaq. Ələlxüsus, ənənəvi ermənipərəst qüvvələr həmişə olduğu kimi, can-fəşanlıq edəcək, separatçılar "etnik təmizləmə", ağlaşması quracaqlar.
Onlar, başa düşüləndi. Ancaq, özlərini müxalifət adlandıranların mövqeyini anlamaq çətindir. İstənilən təzyiqlərə, çağırışlara baxmayaraq, biz öz yolumuzdan çəkilən deyilik. Addım-addım tarixən itirilmiş ərazilərimizə sahib çıxırıq və beynəlxalq hüquq da bizim tərəfimizdədir. 30 illik işğal dövrü, uzun-uzadı aparılan mənasız danışıqlar göstərdi ki, güc olmayan yerdə beynəlxalq hüququn normaları işləmir. Həm güclüyük, həm də hüquq, ədalət bizim tərəfimizdədir. İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi baxımından da bu addımları önəmli saymaq olar. Bir sözlə, Laçın-Xankəndi yolunda nəzarət-buraxılış məntəqəsinin qurulması Azərbaycanın dövlət və ictimai maraqlarının növbəti vəhdəti sayıla bilər.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
