Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin bölmələri tərəfindən ölkəmizin suveren ərazilərində, Ermənistanla sərhəddə, Laçın-Xankəndi yolunun başlanğıcında sərhəd-buraxılış məntəqəsi qurulub. Artıq sözügedən ərazidə Azərbaycan bayrağı da ucaldılıb.
Rəsmi məlumatda deyilib ki, aprelin 23-ü saat 12:00-da Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin bölmələri tərəfindən ölkənin suveren ərazilərində, Ermənistan ilə sərhəddə, Laçın-Xankəndi yolunun başlanğıcında sərhəd-buraxılış məntəqəsi qurulub. Azərbaycan Xarici İişlər Nazirliyi görülən tədbirlə əlaqədar bildirib ki, Laçın yolunun başlanğıcında sərhəd-nəzarət mexanizminin təsis edilməsi yoldan hərəkət üzrə şəffaflığı, qanunun aliliyini və beləliklə, hərəkətin təhlükəsizliyini təmin edəcək.
Bildirilir ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanat üzrə öhdəliklərə uyğun olaraq, Laçın yolundan vətəndaşların, nəqliyyat vasitələrinin və yüklərin hərəkətinə bu əlavə tədbir çərçivəsində Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin bu məntəqədən hər iki istiqamətdə Ermənistana və Azərbaycana şəffaf və nizamlanan keçidi üçün müvafiq şərait yaradılacaq. Bakı həmçinin bildirib ki, qeyd edilən nəzarət mexanizmi Rusiya sülhməramlı kontingenti ilə əlaqələndirmə şəraitində həyata keçiriləcək. Ermənistan və onun bəzi havadarları məsələyə isterik reaksiya veriblər. Azərbaycan isə bunları əhəmiyyətsiz hal adlandırır. Birincisi o baxımdan ki, bu, ölkəmizin suveren hüququdur. İkincisi, rəsmi Bakının bu qərarı sülh prosesinə töhfə vermiş olacaq. Çünki sərhəd-buraxılış məntəqəsini açmaqla Azərbaycan separatçı, başıpozuq birləşmələrin silahlanmasını və digər çirkin niyyətləri məhdudlaşdırmış oldu. Bu mənada Azərbaycan sərhəd qoşunlarının Laçın-Xankəndi yolunun başlanğıcında sərhəd-buraxılış məntəqəsinin açılması tarixi hadisədir. Onu da xüsusi qeyd edək ki, Vətən müharibəsi bitdikdən sonra Ermənistan məhz bu yolda nəzarət-buraxılış məntəqəsinin olmaması səbəbindən milli təhlükəsizliyimizə təhdid yaradan təxribatlar törədib. Bu təhdidlərin qarşısının alınması üçün nəzarət-buraxılış məntəqəsinin olması zərurət idi. Müharibədən ötən dövr ərzində Ermənistan Laçın-Xankəndi yolundan Qarabağdakı separatçıları silahlandırmaq və Azərbaycan vətəndaşlarına qarşı müxtəlif təxribatlar törətmək üçün istifadə edirdi. Məhz bu yoldan sui-istifadə hallarının nəticəsidir ki, Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində 10 min nəfərdən artıq şəxsi heyəti olan qeyri-qanuni silahlı birləşmə yaradılıb. Üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından keçən iki il yarım ərzində Laçın yolundan minaların daşınaraq sonradan Azərbaycanın suveren ərazilərində basdırılması xüsusilə ağır fəsadlara səbəb olub. Dəfələrlə Rusiya sülhməramlı kontingentinin müşayiəti altında hərbi maşınlarda Azərbaycan ərazisindəki qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri üçün Qarabağa canlı qüvvə, silah-sursat, mina, eləcə də digər hərbi təyinatlı vasitələrin daşınmasının həyata keçirilməsi aşkarlanıb. 2022-ci ilin avqust ayından etibarən Laçın və Kəlbəcər rayonlarının ərazisində 2021-ci il Ermənistan istehsalı olan 2700-dən çox piyada əleyhinə mina aşkar edilib. Aydındır ki, bu minalar üçtərəfli Bəyanata zidd olaraq Azərbaycan ərazisinə məhz Laçın yolu vasitəsilə daşınıb. Bununla yanaşı, Laçın yolunda Azərbaycanın sərhəd-buraxılış məntəqəsini qoyması Qarabağda yaşayan mülki ermənilərin hüquq və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində atılan mühüm addımdır. Cinayətkar elementlərin və silahlı dəstələrin əsirlərinə çevrilən Qarabağdakı ermənilərin bu gün hansısa formada özlərinin fikirlərini və iradələrini açıq şəkildə ifadə etdiyini düşünmək absurddur. Laçın-Xankəndi yolunun başlanğıcında sərhəd-buraxılış məntəqəsinin qurulması Qarabağı cinayətkar elementlərdən və qeyri-qanuni silahlı birləşmələrdən azad etməklə, buradakı erməni əhalisini uzun illərin girovluğundan azad edəcək. Eyni zamanda, onların hüquq və təhlükəsizliyini, Azərbaycan cəmiyyətinə reinteqrasiyasını təmin etməyə imkan verəcək.
İndi Ermənistanda hesab olunur ki, Azərbaycan artıq məqsədlərinə çatır və kimsə onu bu yolda dayandıra bilməz. Məsələ ilə bağlı açıqlamasında rus ekspert Anton Bredixin qeyd edir ki, Laçın yolunun başlanğıcında Azərbaycanın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin təsis edilməsinin Rusiya sülhməramlıları ilə razılaşdırılması məsələnin sülh yolu ilə nizama salınması planının təcəssümüdür: “Əgər bu addım Rusiya sülhməramlıları ilə razılaşdırılbsa, həqiqətən çox yaxşıdır. Buna müvafiq olaraq, Rusiya hərbçiləri tərəfindən heç bir iddia və ya ehtiyatlılıq yoxdur. Belədirsə, demək bu, həm də sülh planının təcəssümüdür. Bu addım 2020-ci ildə Moskvanın vasitəçiliyi ilə imzalanmış üçtərəfli razılaşmaların təbii şəkildə reallaşdırılmasıdır”. Onun sözlərinə görə, erməni tərəfi, bütün bunlara baxmayaraq, de-fakto regionda qüvvələr balansı ilə razılaşır: “Erməni tərəfinin nəzarət-buraxılış məntəqəsi tikməsinə gəldikdə, qoy tiksinlər. Onlar bununla de-fakto regionda qüvvələr balansı ilə razılaşırlar. Bununla yanaşı, onlar praktik addımların ardından informasiya cəbhəsində ideoloji fəaliyyətə başlayacaqlar. Müəyyən çıxışlar, etirazlar, mitinqlər, “Daşnaksütyun”un Azərbaycan və Türkiyə bayraqlarına qarşı hərəkətləri kimi təxribatlar tamamilə gözləniləndir. Şübhəsiz ki, Ermənistanın baş naziri Paşinyan bunun erməni xalqının hansısa qələbəsi olması barədə danışmayacaq, əksinə, o, özünü təmizə çıxararaq Azərbaycan tərəfini ittiham edəcək. Hərçənd o, faktiki olaraq, hazırkı status-kvo ilə barışır və görünür ki, bu vəziyyəti hansısa hərbi təxribatlar səviyyəsinə qaldırmayacaq”. Erməni tərəfinin təbliğat tərkibli reaksiyasına rusiyalı hərbi ekspert, “Milli müdafiə” jurnalının baş redaktoru İqor Korotçenko da diqqəti cəlb edib. Laçın yolunun başlanğıcında Azərbaycanın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin təsis edilməsini şərh edən politoloq deyib: “Azərbaycan tərəfinin nəzarət-buraxılış məntəqəsinin qurulması barədə qərarı məcburi xarakter daşıyıb və Laçın dəhlizinin Ermənistandan Qarabağa müxtəlif silah növləri, minalar, silah-sursat göndərilməsi məqsədilə istifadəsi ilə əlaqədardır. Belə bir fikir söyləmək olar ki, Azərbaycanın hərbi yük maşınının ermənilərin basdırdığı minaya düşməsi səbr kasasını daşıran son damla olub. Müəyyən edilib ki, orada sayı onlarla olan bu piyadaəleyhinə və tankəleyhinə minalar 2021-ci ilə aiddir və Ermənistan ərazisində istehsal edilib. Ermənistanın reaksiyasına gəldikdə, bu, ifrat dərəcədə isterikdir və əlbəttə, Azərbaycanın nəzarət-buraxılış məntəqəsinin təsis edilməsi İrəvan tərəfindən bəyənilmir. Əksinə, hansısa “yeni erməni soyqırımı”, “etnik təmizləməyə” hazırlıq və s. barədə təbliğat xarakterli bəyanatlar səslənir. Lakin bunlar bəyanat olaraq qalır. Reallıqda isə sadəcə nəzarət proseduru həyata keçiriləcək. Erməni millətindən olan qanunları pozmayan vətəndaşlar maneəsiz olaraq Qarabağdan Ermənistana gedə və geriyə qayıda biləcəklər”.
Nahid SALAYEV
