Zəngəzur dəhlizinin özünün “qırmızı xətti” olduğunu iddia edən Tehran rejimi yürütdüyü ermənipərəst siyasətlə Azərbaycana qarşı daim düşmən mövqeyi sərgiləyir və dövlətimizə hədyanlar yağdırır, sərsəm bəyanatlar səsləndirir. Burada panfarsist media xüsusi canfəşanlıq edir və Azərbaycanla bağlı əsassız fikirlər yayımlayır.
Azad İran Kanalı yazır ki, İran mediası Azərbaycana və onun Prezidentinə qarşı ittiham dolu yazı dərc edib. Kanala görə, "Entekhab.ir" saytı Azərbaycanı Bakı adlandıraraq "Zəngəzur dəhlizinin yaradılması İranı nə üçün təhlükəyə salır?
Bu dəhliz İranın Ermənistanla sərhədindən keçir və onun həyata keçirilməsi İranı Qafqazın geosiyasətindən çıxarmaq deməkdir.
Digər tərəfdən, bu, Ermənistanın Sünik vilayətinin işğalı (?) üçün başlanğıc ola bilər. İran və Ermənistan arasındakı bütün sərhəd Sünik vilayətinin daxilində yerləşir və bu vilayətin Azərbaycana birləşdirilməsi İran-Ermənistan sərhədinin tamamilə ləğvi demək olacaq. Yəqin ki, bu dəhliz reallaşdıqdan sonra Bakının İranın ərazi bütövlüyünə qarşı avantüraları yeni mərhələyə qədəm qoyacaq.
Əliyev ötən il demişdi ki, buradan keçəcək dəhliz bütün türk dünyasını birləşdirəcək. O, 2021-ci ilin noyabrında Türk Dövlətləri Təşkilatının toplantısında daha qətiyyətlə təkrarladığı mövqeyini bir daha nümayiş etdirir"-deyə yazıb.
Molla rejimi İlham Əliyevin Zəngəzur bəyanatından niyə bu qədər isteriyaya düşüb ki?
“İran Azərbaycana qarşı düşmən mövqe tutmağın onun maraqlarına xidmət etmədiyini anlamalıdır və ermənilərin nə qədər etibarsız olduğunu xatırlamağa çalışmalıdır”
Siyasi ekspert Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı ilk bəyanatları İran kəskin etirazla qarşıladı. Məlumdur ki, ilk dövrlərdə Zəngəzur dəhlizinin eksterritorial olması məsələsi qaldırılmışdı. Bu təklifə görə, dəhliz Ermənistanın nəzarətində olmamalı idi və Ermənistanın suverenliyi bu dəhlizə aid olmalı deyildi. Bəllidir ki, Zəngəzur dəhlizinin İran sərhəddinin yaxınlığından keçməsi planlaşdırıldı. Təqribən 40 kilometrdən bir qədər artıq ərazidən dəmir yolu və avtomobil yolu keçməlidir. Həm Rusiya, Avropa ittifaqı belə bir mövqe ortaya qoydu ki, ölkələrin ərazisindən keçən beynəlxalq kommunikasiya xəttləri həmin ölkənin suverenliyi altında olmalıdır. Azərbaycan buna etiraz etmədi. Almaniyada keçirilən son beynəlxalq tədbirdə Azərbaycan Prezidenti çox ciddi bir təşəbbüslə çıxış etdi. Təklif etdi ki, həm Zəngəzur dəhlizində, həm də Laçın dəhlizində buraxılış-nəzarət məntəqələri qurulsun. Yəni Zəngəzur dəhlizində ermənilər bu nəzarət-buraxılış məntəqələrini qursunlar, Laçın dəhlizində də Azərbaycan. Ermənilər bu təklifi qəbul etmədilər. Çox qəribədir ki, bunlar hələ də dəhlizin nə olduğunu anlaya bilməyiblər. Dəfələrlə Ermənistanın baş naziri Zəngəzur dəhlizinə etiraz edərək sübut etməyə çalışır ki, o dəhliz deyil. Ancaq BMT-nin bu işlə məşğul olan iqtisadiyyat komissiyasının müəyyən etdiyi prinsiplərə görə, Zəngəzur dəhizi beynəlxalq nəqliyyat dəhlizidir, Laçın dəhlizi humanitar dəhliz kimi nəzərdə tutulub. Ancaq hər iki dəhlizlə bağlı tərəflər və maraqlı dövlətlər arasında razılaşma olmalıdır. Razılaşma olmadan Laçın dəhlizi tamamilə fərqli bir statusa malik dəhliz kimi, təqdim oluna bilməz. Bunu çox təəssüf ki, Ermənistan hakimiyyəti hələ də anlaya bilməyib. Humanitar dəhlizlərin hüquqi rejimini tərəflər müəyyənləşdirir. Əgər dəhliz ifadəsi varsa bu o deməkdir ki, orada buraxılış-nəzarət məntəqəsi ola bilməz. Dünyada belə bir şey yoxdur. Təbiidir ki, Azərbaycan da buna imkan verməyəcək”-deyə bildirdi.
A.Səmədovun fikrincə, İranın Zəngəzur dəhlizinə bu cür etirazla yanaşması həm anlaşılandır, həm o qədər də anlaşılan deyil. “Çünki artıq uzun müddətdir Zəngəzur dəhlizinin statusu ilə bağlı məsələ İranın düşündüyü kimi getmir. Eksterritoriallıq məsələsi artıq gündəlikdə yoxdur ki, bu İranı narahat etsin. İran Ermənistanla qonşu olmaq istəyir, onun Ermənistanla qonşuluğu üçün heç bir təhlükə də yoxdur. Bu dəhlizin türk dövlətləri arasında birlik rəmzinə çevirilməsi və türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafına öz töhfəsini verəcəyi barədə səsləndirilən fikirlər təbiidir ki, həqiqətəuyğundur. Bu dəhliz olmadan da türk dövlətləri arasında əlaqələr onsuz da günü-gündən inkişaf edir, ancaq dəhlizin açılması bu əlaqələrə tamamilə yeni bir təkan verə bilər ki, bu da görünür İranı qane etmir. Ancaq hesab edirəm ki, İran son addımları və dünyadakı vəziyyət barədə ciddi şəkildə götür-qoy etməlidir. İran Azərbaycana qarşı düşmən mövqe tutmağın onun maraqlarına xidmət etmədiyini anlamalıdır və ermənilərin nə qədər etibarsız olduğunu xatırlamağa çalışmalıdır. Yaxın tariximizdə də, bir qədər yaxın olmayan tarixdə də ermənilərin bu xarakteri ilə bağlı kifayət qədər misallar tapmaq olar. Ermənilərin maraqlarına uyğun gəldiyi məqamda onlar asanlıqla İrana arxa çevirəcəklər. Nəticədə İran kifayət qədər ciddi zərbə almış olacaq. Ondan sonra Azəbaycanla, türk dünyası ilə münasibəti düzəltmək də o qədər asan olmayacaq. Son telefon danışıqlarından və müəyyən görüşlərdən sonra ( söhbət xarici işlər nazirlərinin telefon danışıqlarından gedir A.S) hamımızda belə bir ümid yaranıb ki, hər halda İran bu barədə düşünür. Ümid edək ki, bundan sonra Azərbaycana qarşı yanlış və təhlükəli addımlar atılmayacaq”-deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
