ABŞ Dövlət Departamentinin Ermənistanın aprelin 11-də Azərbaycanla şərti dövlət sərhədində törətdiyi təxribatla bağlı yaydığı açıqlamada bildirilir ki, onlar Ermənistan və Azərbaycan qoşunları arasında bir neçə itki ilə nəticələnən qanlı toqquşmadan təəssüflənir:
“Münaqişənin hərbi yolla həlli ola bilməz və mübahisələrin həlli üçün gücdən istifadə yolverilməzdir. Davamlı sülhün yeganə yolu danışıqlar masası arxasındadır. Gücdən istifadə isə buna mane olur”.
Xatırladaq ki, ABŞ-dan əvvəl Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi Mariya Zaxarova sərhəddə baş verən son insidentlə bağlı fiiirlərini açıqlayıb:
“Rusiya Silahlı Qüvvələri və Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) Sərhəd Xidmətinin nümayəndələri Dığ kəndi yaxınlığında gərginliyi azaltmaq üçün tədbirlər görüb”.
Onun sözlərinə görə, hazırda ərazidə olan rusiyalı nümayəndələr dərhal Ermənistan və Azərbaycandakı məsul şəxslərlə əlaqə saxlayıb və gərginliyi azaltmaq üçün addımlar atıblar:
“Baş verənlər bir daha təsdiq edir ki, Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan liderləri arasında üçtərəfli sazişlərə ciddi əməl olunması zəruridir”.
Göründüyü kimi, nə Rusiyanın, nə də ABŞ-ın bəyanatında konkretlik nəzərə çarpmır. Hər iki bəyanatda təxribatın ermənilər tərəfdən törədildiyi hansı səbəbdən etiraf edilmir? Belə mənasız balans lazımdırmı?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-ın və Rusiyanın Azərbaycanın Ermənistanla sərhədində toqquşmaların son mərhələsinə rəsmi reaksiyaları bir-birinə bənzəyir: “Bir sözlə, reallığı əks etdirmir. ABŞ-ın cavabının Azərbaycanda təəssüf yaratması məni təəccübləndirmir. Fikrimcə, ABŞ-ın siyasəti Minsk qrupu prosesini yenidən başlatmağa cəhd etmək və ya heç olmasa ABŞ və Fransanın vasitəçilik etmək və yekun sülh sazişi yaratmaq səylərini yenidən başlatmaqdır. Görünür, ABŞ sülh sazişinin Madrid prinsiplərinin bütün elementlərini ehtiva etdiyinə inanır. Bu, mahiyyət etibarilə Azərbaycan torpaqlarının Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılması müqabilində Ermənistanı sülhlə təmin edəcək bir razılaşma idi. Madrid prinsiplərinin əsas elementi “Dağlıq Qarabağ”ın hüquqi statusunun dəyişdirilməsi ehtimalı idi ki, bu, Ermənistanın da həqiqətən istədiyi bir şey idi. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan isə Ermənistanı Azərbaycanla müharibəyə sürükləməklə həmin fikri rədd etdi. Beləliklə, Ermənistan müharibədə məğlub olduqdan sonra Azərbaycan “Dağlıq Qarabağ”ın hüquqi statusunda istənilən hüquqi dəyişikliklə razılaşmanı artıq qəbul etmədiyini bəyan elədi. Vaşinqton hələ də Fransa kimi Qarabağın hüquqi statusunun dəyişdirilməsi ilə bağlı müzakirənin ola biləcəyinə və lazım olduğuna ümid edir. Azərbaycan bunu rədd edir, Ermənistan belə bir müzakirənin olmasını istəyir və ABŞ bu mövqeyi dəstəkləyir.
Bu ona görədir ki, ABŞ hökumətinin tərkibindəki xarici siyasət təşkilatlarında, yəni Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik Şurası və Dövlət Departamentində Qarabağın hüquqi statusu ilə bağlı razılıq əldə olunmasa, münaqişənin davam edəcəyini düşünürlər. Amma yenə də Azərbaycan bu fikri rədd edir və hüquqi statusun tənzimləndiyini bildirir.
Onu da qeyd edim ki, erməni diasporunun Vaşinqtonda, xüsusən də ABŞ Konqresində çox güclü təsiri var.
Rusiya da hesab edir ki, bölgədəki nüfuzunu saxlamaq üçün bir qədər balanslı davranış ortaya qoymalıdır.
Bəlkə də Qarabağ yeganə mövzudur ki, bu məsələdə Rusiya ilə ABŞ-ın mövqeyi prinsipial olaraq fərqlənmir. Rəsmi Moskva da Qarabağdakı ermənilərə statusun verilməsini istəyir. Öz forpostu kimi Ermənistanın tam məğlub olmamamasına çalışır. Biz bunu Rusiya sülhməramlılarının Qarabağda ermənilərə verdiyi dəstəkdə də görürük. Məhz bu səbəbdən də, tərəflərin yanaşması bir-biri ilə uzlaşır və lüzumsuz balans mahiyyəti daşıyır. Hər iki bəyanatda məsuliyyəti tərəflərin üzərinə bərabər yükləmək cəhdi var. Təxribatın məhz Ermənistan tərəfdən törədildiyini həm Rusiya, həm də ABŞ hamıdan gözəl bilir”.
Qeyd edək ki, aprelin 11-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri Gorus rayonunun Dığ yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqelərindən Azərbaycan Ordusunun Laçın rayonu istiqamətindəki üzbəüz mövqelərini müxtəlif çaplı silahlardan istifadə etməklə atəşə tutub.
Ermənistan tərəfinin təxribatının qarşısını alarkən Azərbaycan Ordusunun üç hərbi qulluqçusu - Zalov Vidadi Nizami oğlu, Həsənov Elşad Qabil oğlu və Tağıyev Səbuhi Gündüz oğlu şəhid olub.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
