Ötən həftə Azərbaycanın baş naziri Əli Əsədov Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının Çolpon-Atada (Qırğızıstan) keçirilən iclasında qonaq qismində iştirak edib. Rusiya, Belarus, Qırğızıstanın hökumət nümayəndə heyətləri ilə görüşlərdən əlavə, Azərbaycan nümayəndə heyəti Şuranın genişləndirilmiş iclasına dəvət olunub və bu iclasda Əli Əsədov Aİİ-dəki tərəfdaşlara Azərbaycan iqtisadiyyatının üstünlüklərini təqdim edib.
Əsədovun Aİİ Şurasının iclasında iştirakı kifayət qədər əhəmiyyətli olub, çünki müşahidəçi ölkələrdən başqa, Azərbaycan nümayəndə heyəti “dəvət olunmuş qonaq” statusunda yeganə olub.
Prinsipcə, Qarabağ münaqişəsinin həllindən sonra Bakının Aİİ ilə yaxınlaşması, eləcə də Azərbaycanın statusunun “müşahidəçi” səviyyəsində rəsmiləşdirilməsi mümkün variant kimi bir çoxları tərəfindən qəbul edilib. Münaqişənin hərbi komponentlərinin arxada qaldığını nəzərə alsaq, belə bir ssenari üçün bütün əsaslar var. Bunu baş nazir Əli Əsədovun Aİİ Şurasının iclasında iştirakı da qismən təsdiqləyir: Ermənistanı çıxmaq şərtilə, Aİİ-nin bütün üzvləri Azərbaycanın strateji tərəfdaşıdır. Eyni zamanda, rəsmi Bakı heç vaxt quruma üzv olmaq niyyətini açıq şəkildə açıqlamayıb.
Xatırlatmaq yerinə düşər ki, Qazaxıstanın eks-prezidenti, Avrasiya İqtisadi İttifaqının fəxri sədri Nursultan Nazarbayev təşkilatın ötən ilin sonlarında videobağlantı formatında keçirilən iclasında Azərbaycanın Aİİ-yə müşahidəçi statusunda dəvət edilməsini təklif etmişdi.
İddia etmişdi ki, artıq müşahidəçi kimi qoşulmuş Özbəkistan “bundan çox şey qazanıb”və onun nümunəsi hər kəsə “ilham verməlidir”.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Rusiyanın Ukraynaya qarşı başladığı işğalçılıq müharibəsi ərəfəsində TASS agentliyində bu ölkənin aparıcı kütləvi informasiya vasitələrinin rəhbərləri ilə görüşdə bu məsələyə aydınlıq gətirərək açıq şəkildə demişdi ki: “Avrasiya İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə bağlı biz onu əsas götürürük ki, bu, bizim iqtisadi maraqlarımıza nə dərəcədə cavab verəcək, çünki bizim strategiyamız və taktiki addımlarımız həmişə öz resurslarımıza, nəyə malik olmağımıza əsaslanıb. Buna görə də biz hər şeyi praqmatik baxımdan təhlil edəcəyik. Bizim mövqeyimiz Rusiya tərəfə açıq çatdırılıb ki, biz, necə deyərlər, qarşımıza iki kağız vərəqi qoymalıyıq – harada müsbət cəhətlər, harada müəyyən məhdudiyyətlər ola bilər və ya bizim iqtisadi suverenliyimizə müəyyən dərəcədə düzəliş edilə bilər. Təbii ki, lehinə və əleyhinə olan məqamları təhlil edəndən sonra bizə sərfəli olan qərar qəbul ediləcək.”
Azərbaycan hakimiyyəti bu məsələdə qərar verərkən Rusiyanın son dövrdə sərgilədiyi davranışı və ayrı-ayrı rəsmi şəxslərin verdikləri bəyanatları mütləq nəzərə almaqla yanaşı, bu iqtisadi birliyin Azərbaycana verə biləcəyi üstünlükləri də diqqətlə, tələsmədən araşdıracaq. Güman etmək olar ki, Baş nazir Əli Əsədovun ötən həftə Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının Çolpon-Atada (Qırğızıstan) keçirilən iclasında qonaq qismində iştirakı da bu məqsədə xidmət edir.
Hələlik, Azərbaycan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv olmaq qərarına gəlib və bu istiqamətdə ilk addımlar atılıb. Artıq neçə ildir ki, respublikamız təşkilatla dialoq üzrə tərəfdaşdır. Bu, birinci pillədir. İkinci pillə - müşahidəçilərdir. Azərbaycan bir neçə il bundan əvvəl öz statusunu müşahidəçi statusuna qədər yüksəltmək üçün Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Katibliyinə rəsmən müraciət edib. Bu məsələ indiyə qədər həll edilməsə də statusumuzu yüksəltməmək üçün heç bir səbəb yoxdur və yaxın zamanda bu istiqamətdə qərar veriləcəyi şübhə doğurmur.
Azərbaycanın Avrasiya İttifaqına üzvlük məsələsində qətiyyən tələsməyəyəcəyi və bu barədə çox ciddi götür-qoy edəcəyi, bu addımın hələ uzun müddət atılmayacağı şübhəsizdir. Çox güman ki, Aİİ ilə əməkdaşlığın kifayət qədər ciddi üstünlüklər verəcəyi qənaətinə gəlindikdən sonra müəyyən məsafəli əməkdaşlıq barədə qərar qəbul olunacaq. Söhbət Azərbaycanın Aİİ-də yalnız müşahidəçi statusunda iştirakından gedə bilər.
Bu qərarın qəbuluna Ermənistanın etiraz etməsi mümkünsüzdür. Çünki, Ermənistan hələ də əksər qərarları Moskvanın əl işarəsi ilə qəbul edir və hələ uzun müddət bu “praktika” dəyişməyəcək.
Abutalıb SƏMƏDOV Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri
