Türkiyə və Suriya prezidentləri Tayyib Ərdoğan və Bəşər Əsəd sentyabrda Özbəkistanda keçiriləcək Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitində görüşə bilərlər. Bu barədə İran və Rusiya KİV-ləri məlumat yayıb. Bundan əvvəl Ərdoğan rusiyalı həmkarı Vladimir Putinin onu sentyabrda Özbəkistanda keçiriləcək sammitə dəvət etdiyini bildirmişdi.
Rusiya mediası yazır: “Rusiya prezidenti Ərdoğanı Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Özbəkistanda keçiriləcək iclasında iştirak etməyə dəvət edib. Putin Əsəddən də bu görüşdə iştirak etməyi xahiş edib".
Agentliyin məlumatına görə, Türkiyənin Vətən Partiyasının lideri Doğu Perinçək yaxın vaxtlarda siyasi-diplomatik nümayəndə heyətinin tərkibində Suriyaya gedəcək, orada prezident Bəşər Əsədlə görüşəcək və danışıqlar aparacaq:
"Alınan məlumata görə, Perinçeki bu səfərdə bir sıra keçmiş nazirlər və türk diplomatiyasının veteranları müşayiət edəcək və bu səfərlə bağlı Türkiyə rəsmilərinə hesabat təqdim olunacaq".
Bu səfərin 12 nəfərlik xüsusi təyyarə ilə həyata keçiriləcəyi bildirilir. Səfər gerçəkləşsə bu, son 10 ildə (2011-ci ildən bəri birbaşa uçuşlar həyata keçirilmir) Türkiyə hava limanından Dəməşqə ilk uçuş olacaq:
“Bu səfərin diqqət mərkəzində münasibətlərin bərpası yolları, Suriyanın şimalında terrorizmə qarşı birgə mübarizə və qaçqınların geri qaytarılması olacaq. Həmçinin, alınan məlumatlara əsasən, əgər bu görüş müsbət olarsa və hesabat Dəməşqdə və Ankarada qəbul edilərsə, ola bilsin ki, iki ölkənin lideri Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Özbəkistanda keçiriləcək iclası çərçivəsində bir-biri ilə görüşsün. Bu görüş sentyabrın son günlərində Özbəkistanda keçiriləcək”.
Maraqlıdır, belə bir görüşün baş tutması mümkündürmü, olarsa regionun hələcəyinə, xüsusilə də Türkiyə-İran münasibətlərinə onun necə təsiri ola bilər?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu mövzu ilə bağlı bir neçə gündür aktiv müzakirələr gedir: “Hələ ki, bu görüşün olacağı dəqiqləşməyib. Ola bilsin, iki ölkənin rəsmiləri arasında görüşlər olacaq. Çünki artıq rəsmilər arasında ilkin kontaktın olduğu bildirilir. Yəni prezidentlər səviyyəsində görüş bir qədər inandırıcı görünmür. Bunun üçün ilkin zəmin hazırlanmalıdır. Məsələn, ilk olaraq xarici işlər nazirləri səviyyəsində görüş baş tuta bilər. Bundan sonra isə ölkə başçıları görüşər. Bu baxımdan Özbəkistanda belə formatda görüşün baş tutacağı inandırıcı deyil. Son zamanlar Türkiyə münasibətləri gərgin olan bəzi ölkələrlə əlaqələrini normallaşdırma yolunu seçib. İsrail və Misirlə bu istiqamətdə mühüm addımlar atılıb. Suriya ilə də belə təmaslar olacaq. Türkiyə hər zaman Suriyanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb. Ankaranın başlıca məqsədi məzlum suriyalıları qorumaq və kürd terrorçularını öz sərhədlərindən uzaqlaşdırmaq olub. Ərdoğan son çıxışlarında da deyib ki, orada bir nəfər də olsun terrorçunun qalmasına izn verməyəcək. Ərdoğan bu siyasəti yürüdür. İstər İraq, istərsə də Suriyada terrorçulara sarsıdıcı zərbələr endirir. Bu siyasət həm rəsmi Suriyanın, İranın, həm də Moskvanın marağına uyğundur. Həmin terrorçular ABŞ tərəfdən bəslənir. ABŞ-ın Suriyada olması region ölkələrinin heç birinin marağına cavab vermir. Bu görüşlərdən sonra Suriyadakı kürd terrorçularının məsələsi tam həll edilə bilər. Hətta bu məsələdə Türkiyə digər region ölkələri ilə birlikdə də hərəkət edə bilər. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, Suriya-Türkiyə münasibətlərində normallaşmanın olacağı mütləqdir”.
Türkiyə xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu isə deyib ki, Şanxay Əməkdaşlıq Sammiti çərçivəsində Türkiyə və Suriya prezidentləri arasında görüşün olacağı ilə bağlı xəbərlər doğru deyil.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
