Ermənistanda bütün sahələrdə olduğu kimi, tarix elmi sahəsində də ciddi saxtakarlıqlar mövcuddur. Bu toplumun içindən çıxan “alimlər” saxtalaşdırmadan böyük zövq aldıqlarını hər addımda hiss etdirirlər. Bilirik ki, hazırkı Ermənistan adlı dövlət Azərbaycanın tarixi ərazisində qurulub.
Onun necə, kimlərin təhriki ilə qurulduğu məlum olduğu üçün təfərrüatlara varmırıq. Bircə onu qeyd etdmək istəyirik ki, o ərazinin Azərbaycan xalqına aid olduğunu sübut edən on minlərlə toponimlər, abidələr, xarici müəlliflərin yazıb sənədləşdirdiyi materiallar, arxiv sənədləri, mənbələr var. Lakin erməni alimləri nə qədər yalan danışsalar da, fakt faktlığında qalır. Azərbaycana mütəmadi olaraq şər-böhtan atan dəstənin önündə gedənlərdən biri olan İrəvan Dövlət Universitetinin (YDU) Şərqşünaslıq fakültəsinin İranşünaslıq kafedrasının müdiri Vardan Voskanyan yenə də şər dəyirmanını qoşub yalan üyütməklə, Azərbaycana böhtan atmaqla məşğul olur. Azərbaycan Prezidentinin dəfələrlə çıxışlarında Qərbi Azərbaycandakı toponimləri öz qədim türk adları ilə adlandırması, alimlərimizin bu sahədə uğurlu tədqiqatlar ortaya qoyması, toponimlərimizin əsl adlarının bərpa edilməsi prosesi Voskanyanı da, başqa “yanları” da ciddi narahat edir. Çünki onların uydurmaları, mifləri ifşa olunur.
Panorama.az saytına açıqlamasında Voskanyan həqiqətə uyğun olmayan iddialar irəli sürüb, qeyd edib ki, guya rəsmi Bakı “toponim müharibəsi” aparır və “toponim müharibəsi”nin bütün “vasitələrindən istifadə edir”.
Voskanyan yazır ki, guya Azərbaycan həm Qarabağda, həm də Ermənistanda toponimləri “saxtalaşdırıb”. Voskanyan belə sərsəmləyir: “Vardenis - Basarkeçər, Sisian - Qarakilsə, Qoris - Gorus və digər erməni toponimləri vəhşicəsinə təhrif olunur, süni yaradılmış Azərbaycan adları ilə əvəzlənir (???)”. Adını “İranşünas”, “tarixçi” qoyan bir “alim” bilmir ki, iddiaları tamamilə yanlışdır. O bilmir ki, Basarkeçərin, Qarakilsənin, Gorusun, daha neçə-neçə yurdlarımızın adılarını onlar saxtalaşdırıblar, erməniləşdirməyə cəhd ediblər. Məlumdur ki, toponim müharibəsini Azərbaycan deyil, Ermənistan aparır və kütləvi olaraq Qərbi Azərbaycanda toponimlərimizi saxtalaşdıraraq onları erməniləşdirməyə çalışıb. Bu azmış kimi, işğal dövründə Kəlbəcərin, Laçının və başqa rayonlarımın adlarını, toponimlərini erməniləşdirməyə çalışıblar, hətta xaricdəki erməni lobbisinin dəstəyi ilə Google.map-da və başqa elektron xəritələrdə, axtarış sistemlərdə bizim yer-yurd, şəhər adlarımızı saxta erməni adları ilə veriblər. 44 günlük müharibədən sonra həmin yerlər yenidən öz tarixi adları ilə adlandırılmağa başlayıb. Bu da, sözsüz ki, Voskanyan kimilərinin kürkünə birə salır, 30-40 illik saxtalaşdırma işlərini ifşa edir.
Mütəxəssislərimiz deyir ki, Ermənistan bizə qarşı uzun illərdir toponim müharibəsi aparır və bunu bütün dünya bilir. Alimlər qeyd edir ki, Qərbi Azərbaycandakı bütün tarixi yerlərimizin, toponimlərimizin adları Ermənistan dövləti tərəfindən saxtalaşdırılıb.
“Voskanyan təxribatla məşğul olur”
AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz siyasəti şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Kəlbizadə “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Ermənistan həmişə toponim təxribatları ilə məşğul olub və Azərbaycan toponimlərinə qarşı saxtalaşdırma kampaniyası aparıb. Bu gün Voskanyan kimilərinin Azərbaycanı toponim müharibəsi aparmaqda ittiham etməsinin əsası olmadığını deyən E.Kəlbizadənin sözlərinə görə, Azərbaycan ədaləti bərpa edib yurd yerlərimizin, kəndlərimizin, şəhərlərimizin tarixi adlarını özlərinə qaytarır, onları erməni saxtakarlığından təmizləyir. “Qafqazda ilk erməni dövlətinin yaradıldığı 1918-ci ildən bugünə qədər ötən müddət ərzində ermənilər yer adlarını – toponimləri sistematik şəkildə erməniləşdirib. Ermənistan ərazisindəki toponimlərin mənşəcə türklərə məxsus olduğunu tarixi mənbələr sübut edir. Məsələn, 1590-cı ildə tərtib edilmiş “İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri”ndə, 1728-ci ildə tərtib edilmiş “İrəvan əyalətinin icmal dəftəri”ndə indiki Ermənistanın ərazisindəki toponimlərin tam əksəriyyəti türk mənşəli toponimlər olub. XIX əsr müəlliflərindən İ.Şopenin , Q.Abixin , E.Q.Veydenbaumun və digərlərinin əsərlərində, çar Rusiyası dönəminə aid rəsmi sənədlərdə indiki Ermənistan ərazisində qeydə alınmış toponimlərin türk mənşəli olmasına dair məlumatlar verilib. 1988-ci ildə Ermənistan SSR-in 280 kəndindən azərbaycanlılar deportasiya edilib və bu yaşayış məntəqələrinin adlarının da tədricən erməniləşdirilməsinə başlanıb. SSRİ-nin süqutundan və Ermənistan Respublikasının müstəqilliyinin elan edilməsindən sonrakı mərhələdə də tarixi adların və toponimlərin saxtalaşdırılması dövlət səviyyəsində həyata keçirilib. Azərbaycanlı əhalinin kütləvi şəkildə deportasiya edildiyi Ermənistanda əksər türk mənşəli toponimlər və oykonimlər dəyişdirilib, erməni dilində adlandırılıb. İndiki Ermənistan ərazisində olan 1220 Azərbaycan toponimindən 964-nün, yəni 79%-nin erməniləşdirildiyi məlumdur . Hətta 2006-cı ildə respublika ərazisindəki toponimlərin saxtalaşdırıldığını Ermənistan Respublikası Hökuməti yanında Daşınmaz Əmlakın Kadastrı Dövlət Komitəsinin sədri Manuk Vardanyan özü müsahibəsində etiraf edib. Belə ki, Ermənistanın ilk milli atlasının nəşri ilə bağlı müsahibəsində o, atlasda 40 min coğrafi adın qeydiyyata alınacağını və bu zaman başqa dillərə məxsus olan 8-10 min coğrafi adın dəyişdirilərək erməni adları ilə əvəz olunacağını vurğulayıb”.
E.Kəlbizadənin sözlərinə görə, həmin sayda adların, demək olar ki, hamısı tarixən azərbaycanlılara aiddir. Alimin qeyd etdiyinə görə, təhlillər göstərir ki, indiki Ermənistanın əksər yaşayış məntəqələrinin adları türk mənşəlidir: “Bu baxımdan hesab edirəm ki, kütləvi informasiya vasitələrimiz Ermənistanla bağlı məlumat və xəbərləri yayarkən mütləq tarixi Azərbaycan – türk toponimlərindən istifadə etməlidirlər. Yerevan – İrəvan, Kotayk – Ellər, Lori – Dağ Borçalısı, Sünik – Zəngəzur, Tavuş – Tovuzqala, Araqatson – Ələyəzdağlı, Ələyəzli, Ararat –Vedi, Şirak – Şörəyel, Armavir – Sərdarabad, Geğarqunik – Başkənd, Vayotsdzor – Keşişkəndvə ya Dərələyəz şəklində adlandırılmalıdır. Bilmək lazımdır ki şəhərlərdən, Alaverd - Allahverdi, Axtala - Ağtala, Tumanyan - Manas, Şamlux -Şamlu, Spitak - Hamamlı, Stepanavan - Cəlaloğlu, Vanadzor - Böyük Qarakilsə, Sisyan - Qarakilsə, İcevan - Karvansaray, Noyemberyan - Barana, Ayrum – Ayrımdır. Bu siyahını uzatmaq da olar. Erməni “alimləri” XX əsrin əvvəllərində hətta çar Rusiyasının özünün dərc etdirdiyi xəritələrdə neçə “tarixi” erməni adının olduğunu göstərsinlər, sonra bugünki adlardan danışarlar”-deyə E.Kəlbizadə vurğuladı.
E.Kəlbizadə onu da qeyd etdi ki, Voskanyan alim deyil, Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşıdır və onu “alim” adı ilə saxtalaşdırma prosesinə cəlb ediblər. Voskanyanın gerçək bir təxribatçı olduğunu və Azərbaycan tarixini saxtalaşdıranlardan biri olduğunu deyən E.Kəlbizadə hesab edir ki, “iranşünasın” missiyası aranı qatmaqdır: “Voskanyan təxribatla məşğul olur və o alim deyil, Ermənistan xüsusi xidmət orqanları tərəfindən elm aləminə salınmış adamdır. O alim olmadığı üçün onun iddialarına əhəmiyyət vermək lazım deyil. Amma söhbət ondan gedir ki, bu “alim” Azərbaycana böhtan atır. Bizim əlimizdəki bütün faktlarda, sənədlərdə, mənbələrdə açıq sübut olunur ki, ermənilər bizim toponimləri saxtalaşdırıb. Bütün bunlar da aydın göstərir ki, biz Ermənistana qarşı yox, Ermənistan bizə qarşı toponim müharibəsi aparır. Həyata keçirdikləri saxtalaşdırma aktları buna əyani sübutdur”.
İradə SARIYEVA
