Hiss olunur ki, son vaxtlar Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin yoluna qoyulmasında Qərblə Rusiya arasında rəqabət artır. Xüsusən də son dövrlər Birləşmiş Ştatların nümayiş etdirdiyi fəallıq diqqəti cəlb edir. ABŞ rəsmilərinin Azərbaycan və Ermənistana artan səfərləri, Blinkenin telefon zəngləri, bu yöndə təmasların intensivləşdirilməsi buna əyani misaldır.
Bu arada Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin İnformasiya və Mətbuat Departamentinin direktor müavini İvan Neçayev jurnalistin Qərbin Moskvanı Bakı ilə İrəvan arasında vasitəçilik prosesindən kənarlaşdırmaq planları ilə bağlı sualına belə cavab verib: “Rusiya Cənubi Qafqazın sülh və firavanlıq regionuna çevrilməsinin tərəfdarıdır. O, regional istiqamətdəki fəaliyyətində yalnız yaradıcı gündəliyi təbliğ edir və heç kimlə rəqabət aparmaq fikrində deyil”.
Diplomat Ermənistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılmasının hansı prinsiplərə əsaslanmalı olduğunu açıqlayıb: “Rəsmi Bakı və İrəvan arasında münasibətlərin normallaşmasına gəlincə, dəfələrlə vurğuladığımız kimi, bütün səylər Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan rəhbərlərinin 10 noyabr 2020-ci il, 11 yanvar və 26 noyabr 2021-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatlarına əsaslanmalıdır”.
O vurğulayıb ki, Rusiya sözügedən bəyanatların müddəalarına uyğun hərəkət edən və onların icrasına töhfə verə biləcək qeyri-regional oyunçuların prosesə qoşulmasına qarşı deyil. Bununla belə, İ.Neçayev qeyd edib ki, əsas məsələ kimisə zəiflətmək, işini pozmaq üçün təkrara və hansısa oyunlara yol verməməkdir. Çünki Rusiya adıçəkilən tərəflərin oxşar hərəkətləri ilə dəfələrlə üzləşməli olub.
“Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin tənzimlənməsində kənar dövlətlərin sərgilədiyi mövqe də bunun tərkib hissəsidir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən Demokratik Dəyişim Partiyasının Təşkilat Komitəsinin sədri Əli Mustafayev hesab edir ki, əslində Cənubi Qafqaz uğrunda Rusiya ilə ABŞ arasında rəqabət yox, savaş gedir: “Məsələ ondadır ki, Cənubi Qafqaz uğrinda Vaşinqtonla Moskva arasında açıq və gizli savaş gedir. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin tənzimlənməsində kənar dövlətlərin sərgilədiyi mövqe də bunun tərkib hissəsidir. Çünki Rusiya Cənubi Qafqazı tərk etmək istəmir. Moskva istəyir ki, Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri Kremlin dominantlığı çərçivəsində həll olunsun. ABŞ da istəyir ki, Cənubi Qafqaz birbaşa olaraq onun nüfuz dairəsinə keçsin. Bu baxımdan bəli, son dövrlər kifayət ciddi proseslər gedir. Digər tərəfdən, tənzimləmə prosesində region ölkələrinin və xalqlarının da mövqeyindən çox şey asılıdır. Biz görürük ki, region dövləti olan İran bu məsələdə pozucu mövqedən çıxış edir. Ancaq dünyada vəziyyət elədir ki, hər üç Qafqaz ölkəsi həm Rusiya ilə, həm də Qərblə anlaşmağa cəhd edir. Lakin hesab edirəm ki, Cənubi Qafqazın xilası, uğurlu gələcəyi Qərblə daha çox yaxın olmaqdan keçir, nəinki Rusiya ilə. Çünki Rusiya həmişə bura fəlakət, işğal gətirib. Erməni bəlasını Cənubi Qafqaza gətirən, ondan alət kimi istifadə edən Rusiya olub. Rusiyanın imperiya siyasətinə uyğun olaraq erməni separatizmi tarixboyu Qarabağda boy göstərib. İndinin özündə də bu siyasət davam edir. Sülhməramlıların Qarabağda hansı hoqqalardan çıxdığını biz görürük. Rusiya inkişaf edə bilmir. Bu azmış kimi, təsir dairəsində olan xalqların, dövlətlərin də tərəqqisini istəmir. Ona görə də Rusiya bütün vasitələrlə çalışır ki, regionda öz mövqeyini qorusun”.
Bu baxımdan Əli Mustafayev hesab edir ki, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin düzəlməsinin yolu Rusiyanın regionu tərk etməsindən keçir.
Vidadi ORDAHALLI
