Rusiyanın İrandan pilotsuz uçuş aparatı almaq haqqında xahişini şərh edən İran parlamentinin energetika komissiyasının üzvü Hadi Beyginehad bildirib ki, İran və Rusiya arasındakı hərbi əlaqələr beynəlxalq aləmdə siyasi tarazlığı pozub.
O, İRNA-ya müsahibəsində İranın pilotsuz uçuş aparatlarının yüksək keyfiyyətə malik olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Tehran və Moskvanın siyasət və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı region üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl İran XİN-in nümayəndəsi Kənani ölkəsinin Rusiyaya 300 hərbi dron satacağı haqqında Qərb mənbələrinin yaydığı məlumatları təkzib etmişdi. Artıq İran rəsmiləri bu məlumatı təkzib etmir. Məlumdur ki, Ukrayna ordusu Türkiyə istehsalı olan dronlardan geniş istifadə edir. İran dronları Rusiyanı Ukraynada düşdüyü vəziyyətdən çıxara biləcəkmi?
Hərbi-siyasi ekspert Ramil Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İran indiyədək Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinə pilotsuz uçuş aparatları verib: “Onlardan regionda kəşfiyyat, sabotaj, hücum missiyalarında istifadə olunub. İndi isə Rusiya bu dronlardan Ukraynada apardığı müharibədə istifadə edə bilər. İranın Rusiya ilə strateji tərəfdaşlığı, o cümlədən Tehranın dron istehsalını artırması İslam Respublikasını Moskvanın logistika təchizatçısına çevirir. Müşahidəçilərin fikrincə, Rusiyaya dron təchizatının Tehran üçün ciddi nəticələri ola bilər. Bununla İran Rusiyanın Ukraynanı işğal etməsinə aktiv şəkildə dəstəkləmiş olar. İran son illərdə bu sahədə kifayət qədər ciddi irəliləyişlərə nail olub. Bu gün İran Silahlı Qüvvələri müxtəlif təyinatlı və fərqli PUA modellərinə malikdir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu Suriyada və İraqda baş verən hərbi qarşıdurmada iştirak etməklə həm bu vasitələri döyüş şəraitində istifadə edərək sınaqdan keçirib və əldə olunan nəticələrə əsasən təkmilləşdirmə aparıb.
İran istehsalçıları İraq, Livan, Liviya və Suriyadakı hərbi əməliyyatlarda qazanılan təcrübədən hazırda geniş istifadə edir. Döyüş əməliyyatlarında sınaqların aparılması İran PUA-larının bazarda rəqabət qabiliyyətini artırıb. İran müasir texnologiyalara malik kəşfiyyat və zərbə PUA-larının bir neçə modelini istehsal edir. Almaniya və Fransadan əldə edilən mühərriklərin bazasında yerli güc qurğuları hazırlanır. İrlandiya və Cənubi Afrikadan ehtiyat hissələrinin tədarükü həyata keçirilir. Bəzi yeni PUA-lar artıq yerli gecəgörmə vasitələri və termal kameralarla təchiz edilir”.
Hərbi ekspert deyir ki, İranın təbliğat məqsədilə bəzi məhsullarının daha geniş imkanlara malik olduğunu nümayiş etdirmək cəhdləri də var: “Məsələn, 18 kiloqram kütlə ilə 20 saat havada qala bilən ”Yasir" PUA-sının xələfi “ScanEagle”dən daha üstün olduğu görünür, bu isə bir az reallıqdan kənar iddia kimi qəbul edilir. Uzaqmənzilli vasitələrin 100 km-lərlə məsafədə idarəetməsini təmin edən avadanlıqlar barədə isə məlumatlara rast gəlinmir. Bu gün İranın HESA, İAİO, RTS, “Sarad Group”, “Shahbal Group” və “Şhahed” kimi təşkilat və şirkətlərin çalışmaları ciddi nəticələr verməkdədir. Artıq İranın bəzi PUA-ları 900 km/saat sürət, 2000 km uçuş məsafəsi, 14000 metr uçuş yüksəkliyi və ya 30 saat havada qalmaq imkanını təmin edən avadanlıqları əldə edib. Rusiyanın İran PUA-larını əldə etməsi ilə paralel olaraq Ukraynaya anti-PUA sistemləri də verilib: “Hər bir texnologiya insan amilinə söykənir. Yəni PUA-nı da, anti-PUA-nı mütəxəssis idarə edir. Əgər mütəxəssis yoxdursa, idarəedici kadr yoxdursa, PUA-lar da, anti-PUA-lar da əhəmiyyətini itirir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
