Ukraynaya hücumla əlaqədər Rusiyanın Qərb ölkələri ilə münasibətləri pisləşib. Bu səbəbdən digər bir sıra ölkələr də Rusiya ilə yaxın əlaqələr qurmaq istəmir. Buna cavab olaraq Rusiya Afrika ölkələri ilə yaxın əlaqələr qurmaqla onları öz ətrafında birləşdirərək blok yaratmaq istəyir. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Afrika turnesi qeyd edilənlər fonunda təsadüf hesab edilmir. Lavrov bildirib ki, Rusiya SSRİ dövründən bəri Afrika ilə uzunmüddətli və yaxşı münasibətlərə malikdir.
Afrika ölkələrinin rəğbətini qazanmaq üçün Rusiya Ukrayna taxılının Qara dəniz vasitəsilə daşınmasına razılıq verdi. Nəzərə almaq lazımdır ki, Ukrayna taxılının əsas alıcısı Afrika ölkələridir. Bu arada Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Afrika ölkələrində səfərdədir. Həmçinin ikinci Rusiya-Afrika sammitinin tarixi və yeri də müəyyənləşib. Sammit 2023-cü ildə baş tutacaq. Sammitə hazırlıq çərçivəsində Rusiya-Afrika formatında bir sıra tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulub. Sammitlə paralel olaraq iqtisadi forum da keçiriləcək - ticarət, enerji, kibertəhlükəsizlik, kənd təsərrüfatı, kosmos, nüvə enerjisi üzrə dəyirmi masalar təşkil olunacaq. Lavrov Misirdə Ərəb Dövlətləri Liqasının diplomatik nümayəndəlikləri qarşısında çıxış edərkən bildirib ki, Qərb ölkələri tətbiq etdikləri sanksiyaların qlobal qida təhlükəsizliyinə təsirləri barədə həqiqətləri gizlətməyə çalışır. Rusiyalı rəsmi Afrika ölkələrinin Ukrayna müharibəsində göstərdiyi “balanslı mövqeyi” yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. Rusiyaya dəstək qazanmaq məqsədilə Lavrovun Misirdən sonra Efiopiya, Uqanda və Konqo Respublikasına səfəri başlayıb. O, Afrika turu çərçivəsində ziyarət edəcəyi ölkələri Rusiyanın yanında olmağa çağırır. Lavrov bildirib ki, Rusiya Afrika ölkələrinə Qərbin koloniyasından tam azad olmaqda köməklik göstərəcək.
Bütün bu deyilənlərin fonunda maraqlıdır, Rusiyanın Afrika ölkələrindən ibarət blok yaratması nə dərəcədə perspektivlidir? Bu ittifaq Rusiyanın hazırkı vəziyyətində ona nə dərəcədə dayaq ola bilər?
Rauf Qurbanov: “Rusiyanın Afrika ölkələrini öz ətrafında birləşdirmə perspektivi var”
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Kommunist Partiyasının sədri Rauf Qurbanovun fikrincə, Rusiyanın Afrika ölkələrini öz ətrafında birləşdirmə perspektivi var: “Məsələ ondadır ki, Rusiya Afrika ölkələri ilə ənənəvi münasibətlərə malikdir. SSRİ o vaxt Afrika ölkələrinin müstəmləkəçiliyə qarşı mübarizəsinə dəstək verib. Lavrov Luqandada səfərdə olarkən, Luqanda prezidenti bəyan etdi ki, bir zamanlar SSRİ-nin onlara etdiyi yardımı heç vaxt yaddan çıxarmırlar. Bu səbəbdən Afrika ölkələri Rusiyanı bir növ SSRİ-nin vərəsəsi kimi qəbul edirlər. Üstəlik Rusiya zaman-zamsan yoxsul Afrika ölkələrinə iqtisadi yardım edib. Müxtəlif ehtimallara görə, dünya nizamı dəyişir. Dünyanın siyasi xəritəsində ciddi dəyişikliklər olacaqdır. Bu baxımdan Rusiyanın atdığı məlum addımları anlamaq olar. Rusiya bir sıra ölkələrlə, o cümlədən Afrika ölkələri ilə inteqrasiya olunmaq istəyir. Rusiya böyük dövlət olduğu üçün öz maraqlarını qoruyur. Fikrimcə, bu istiqamətdə atılan addımlar dünyada Rusiyanın nüfuzunu artıracaq”.
Əli Orucov: “Düşünmürəm ki, Moskvanın bu addımları hansısa ciddi uğura gətirib çıxarsın”
AMİP funksioneri Əli Orucov isə məsələyə fərqli prizmadan yanaşdı: “Düşünmürəm ki, Moskvanın bu addımları hansısa ciddi uğura gətirib çıxarsın. Əvvəla, Ukraynaya təcavüz üzündən Rusiyanın beynəlxalq imicinə güclü zərbə dəyib. Rusiya əhəmiyyətli dərəcədə təcrid olunub. Qərbin Rusiyaya yönəlik genişmiqyaslı sanksiyaları bir müddət sonra daha ciddi şəkildə öz təsirini göstərəcək. Ukraynaya hücum səbəbindən Rusiyanın imperiya ambisiyaları genişlənir. Rusiya bir sıra postsovet ölkələrini öz təsir dairəsinə salmağa çalışır. Afrikanın bir çox aparıcı ölkələri Qərblə daha yaxındır. Məsələn, Misir, Cənubi Afrika Respubliksı və s. Düzdür, Rusiya ilə yaxın olan Afrika ölkələri də var, amma bunun nəyisə dəyişə biləcəyini düşünmürəm. Çünki Rusiyanın texnoloji vəə digər iqtisadi resursları bunun üçün yetərli səviyyədə deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
