Zəngəzur vasitəsilə marşrutların tam istifadəsi trans-Avrasiya daşımalarını xeyli asanlaşdıracaq və Orta Dəhlizin inkişafını təmin edəcək. Bunu ABŞ-ın Azərbaycandakı sabiq səfiri Robert Sekuta bəyan edib.
Sabiq səfirin fikrincə, bu, Qara dənizdən Qafqaz və Mərkəzi Asiya vasitəsilə Hindistan, Çin, Şərqi və Cənubi Asiyanın digər ölkələrinə qədər bütün regiona müsbət iqtisadi təsir göstərəcək: “Mən bilirəm ki, Azərbaycan Naxçıvanla etibarlı nəqliyyat əlaqələrinin yaradılmasına böyük diqqət yetirir. Bu, ölkənin iki bölgəsi arasındakı əlaqələrin əhəmiyyətini, Ermənistanla uzun illər davam edən münaqişənin ağrısını və dağıntılarını nəzərə alsaq, gözlənilən idi. Bununla belə, Zəngəzur və regionun qalan hissəsi vasitəsilə yeni yolların və digər əlaqələrin yaradılmasının daha geniş nəticələri və faydaları olacaq. Bu, məsələn, Almaniya və Çin arasında ticarəti asanlaşdırmaq və genişləndirməklə yanaşı, Qafqazda yeni iş yerləri və bizneslər üçün imkanlar yaradacaq. Zəngəzurun açılması həm də ermənilərlə azərbaycanlılar arasında əlaqələrin qurulmasına kömək edəcək və iki ölkə arasında davamlı sülhə, daha sabit və təhlükəsiz Avropaya töhfə verəcək. Region ölkələri arasında daha etibarlı elektrik şəbəkəsi enerji təhlükəsizliyini də yaxşılaşdıracaq və bölgənin artan enerji tələbatını ödəməklə yanaşı, parnik qazı tullantılarının azaldılmasına faydalı təsir göstərə bilər. Biz regionda fiber optik və digər İT əlaqələrinin genişləndirilməsi potensialını və onun gətirəcəyi faydaları unutmamalıyıq”.
Ümumilikdə, ABŞ-ın sabiq səfirinin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı məlum fikirlərini Prezident İlham Əliyevin siyasətinə dəstək kimi də dəyərləndirmək olar. Bu, əslində Zəngəzur dəhlizinin logistika və gələcəyi barədə Azərbaycan Prezidentinin apardığı siyasətə verilən bir dəstəkdir. O cümlədən, bunun anlayışla qarşılanmasıdır. Bütün bu deyilənlərin fonunda Zəngəzur dəhlizinin trans-Avrasiya daşımalarında rolunun yüksəldilməsi və asanlaşdırılması nə deməkdir?
“Bütün bunlar Azərbaycanın önəmini daha da artırır”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, Sekutanın məlum fikirləri çox önəmli əhəmiyyət kəsb edir: “Nəzərə almaq lazımdır ki, Sekuta bir neçə il ABŞ-ın Azərbaycanda səfiri olub. Regiona bələd olan bir diplomatdır. Sabiq səfirin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı fikirləri Prezident İlham Əliyevin bununla bağlı yeritdiyi siyasətin Birləşmiş Ştatlar tərəfindən dəstəklənməsi anlamına gəlir. Həqiqətən də Zəngəzur dəhlizi marşrutu tam işə düşsə, bu, trans-Avrasiya daşımalarını xeyli asanlaşdıracaq. Burada söhbət Çin və digər Şərqi Asiya ölkələrindən Avropaya və əks istiqamətdə daşımalardan gedir. Zəngəzur dəhlizi həm də Yaxın Şərqlə Avropanı əlaqələndirmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məsələ ondadır ki, Ukrayna müharibəsinə qədər bu əlaqələr əsasən Rusiya üzərindən həyata keçirilirdi. Bu isə müəyyən problemlər yaradırdı. Problem onda idi ki, Rusiya üzərindən məsafə daha uzaqdır. Rusiyanın nəqliyyat infrastrukturunda müəyyən problemlər var. Başqa bir tərəfdən, prosedurlar və gömrük rüsumları Avropa standartlarına uyğun deyil. Üstəlik, Ukrayna müharibəsindən sonra Rusiya üzərindən daşımalar dəfələrlə aşağı düşüb. Sanksiya və digər məsələlər buna mane olur. Ona görə də alternativ yol Orta Dəhliz vasitəsi ilə daşımaları həyata keçirməkdən keçir. Azərbaycan öz üzəriinə düşən işləri yerinə yetirir. Horadizdən Zəngilana dəmir yolu çəkilir, Ələt limanı genişləndirilir və s. ABŞ Avropa İttifaqına və öz strateji maraqlarına görə bunu dəstəkləyir”.
Ekspert hesab edir ki, bütün bunlar Azərbaycanın önəmini daha da artırır.
Vidadi ORDAHALLI
