6 aylığın yekun müşavirəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışı bütün istiqamətlərdə dövlət siyasətinin əsas cari yekunlarını ifadə etmək və sonrakı mərhələnin strateji hədəflərini müəyyən etməkdə çox əhəmiyyətli təsirə malikdir.
Vətən müharibəsindən əvvəl və ondan sonra dövlətimizin siyasətinin motivlərində və məzmununda fərqli özəlliklərin yarandığı şübhəsizdir və bu xarakterik əlamət özünü xarici siyasət sahəsində daha qabarıq göstərir. Müşavirədə Prezidentin xarici siyasətin təhlili və yeni məqsədləri üzərində daha təfərrüatlı dayanması təsadüfü deyil və Əliyevin yeni diplomatik hədəflərə malik olduğunu göstərir. Müharibədən əvvəl xarici siyasətimizin əsas strategiyası dövlətlərin və beynəlxalq təşkilatların gücünü Qarabağ probleminin həllinə yönəltmək idisə, müharibədən sonra strategiya dəyişdi. Prezidentin müşavirədə çox haqlı qeyd etdiyi kimi, əsas ölkələr və beynəlxalq təşkilatlar yeni reallıqlar və Azərbaycanın təklifləri əsasında sazişin imzalanmasını bölgədə möhkəm sülhün əsas şərti kimi qəbul edirlər. Prezident müharibədən əvvəlki xarici siyasətin Qarabağ zəfəri üçün möhkəm hüquqi-siyasi baza yaratdığını inandırıcı arqumentlərlə izah etdi. Bir daha göstərildi ki, Azərbaycanın xarici siyasəti hər etapda məqsədyönlü, təşəbbüskar xarakter daşıyır. Prezident məhz əldə edilmiş nəticələrə əsaslanaraq "biz vaxtında təşəbbüslərimizi göstərməsəydik bunlara yetişə bilməzdik" kimi məzmunda fikir işlətdi.
Əliyev əldə edilmiş üçtərəfli razılaşmaların icra vəziyyətinə olduqca obyektiv və cəsarətli, lakin çox vacib tənqidi mövqeyini ortaya qoydu. Heç kim şübhə etməsin ki, Əliyevin sərrast tənqidi yanaşmaları Ermənistanın hər üsulla yayınmağa çalışdığı razılaşmaların icrasını yalnız sürətləndirə bilər. Ermənistanla razılaşmaların ləng icrası barədə Əliyevin konkret tənqidləri yaradıcı, islahedici və yönəldici təsirə malikdir. Prezident Əliyevin çox təəssüflə ifadə etdiyi "neqativ təzahürlər çoxdur" eyhamından Ermənistan və onun havadarları mütləq lazımi nəticəni çıxaracaqlar. Son vaxtlar Ermənistanın dövlət və siyasi elitası postmüharibə proseslərinin və razılaşmaların icrasında Azərbaycanı davamlı şəkildə qaralamağa çalışır, ölkəmizi guya etibarsız tərəf kimi göstərməyə çalışır. Eşidirik ki, ermənilər Azərbaycanın guya müharibəyə hazırlaşdığı, münaqişəni guya sərhədlərə keçirməyə cəhd etdiyi barədə tez-tez hekayələr uydururlar. İlham Əliyev postmüharibə dövrü üçün Azərbaycanın və Ermənistanın dövlət siyasətləri arasında fərqi o qədər dəqiq izah etdi ki, bunu Ermənistanın ifşası da hesab etmək olar. Əliyev Minsk Qrupu ilə bağlı Ermənistanın siyasətinin əsil mahiyyətini bir daha ifadə etdi və çox dəqiq olaraq ded ki, Minsk Qrupu həmsədrləri barədə Ermənistanın siyasətinin arxasında hələ son qoyulmamış ərazi iddiaları var. Prezidentin bu fikirləri təcavüzkar ölkənin siyasətinə strateji ifşa həmləsidir. Prezident dünyaya bir daha mesaj verdi ki, Ermənistanın yalanlarına və ikiüzlü siyasətinə uymaq olmaz, Prezident göstərdi ki, Ermənistanın həm ərazi iddialarından guya geri çəkilməsi, həm də Minsk Qrupundan danışması ikiüzlü siyasətdən başqa bir şey deyil.
Prezident Əliyev növbəti dəfə sübut etdi ki, Azərbaycan bölgənin postmüharibə taleyini müəyyənləşdirən ən təşəbbüskar və ardıcıl mövqedədir.
Erməni silahlılarının Qarabağda hələ də mövcudluğu barədə Əliyevin iradını 10 noyabr sənədinə imza atmış dövlətlərə münasibətdə olduqca cəsarətli və dövlətçi mövqe adlandırmaq lazımdır.
Eyni fikirləri Zəngəzur dəhlizi barədə də demək olar. Prezident "biz Ermənistan tərəfdən hələ bir hərəkət görmürük" deməklə əslində kommunikasiyalarla bağlı danışıqarda Rusiya və Ermənistanı daha qəti mövqe tutmağa təşviq etdi. Az əvvəl Rusiya XİN məlumat yaymışdı ki, iyunun 3-də Moskvada işçi qrup Zəngəzurda dəmiryolu barədə razılığa gəlib və avtomobil yolunun marşrutlarının dəqiqləşdirilməsi üzərində iş gedir.
Real vəziyyət isə Ermənistanın hələ yerindən tərpənmədiyini göstərir. Azərbaycan Prezidentinin Zəngəzur dəhlizində marşrut barədə eyhamının kəskin mahiyyətini hər kəs başa düşdü. Orada nə böyük məsafə var ki, onu müəyyənləşdirməyə böyük zaman getsin?! Müşavirədə dünyaya göstərildi ki, Ermənistan yeni oyunlar üzərində işləyir.
Prezident Azərbaycanın postmüharibə strategiyasının yeni tezislərini müəyyənləşdirdi. Bu tezislər Ermənistanın status, şərhədlər və sülh sazişi ilə bağlı bütün oyunlarını pozmaq və prosesi sona çatdırmaq gücündədir.
Aydın QULİYEV
