Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə yekunlaşan Tovuz döyüşlərindən iki il ötür. Belə ki, 2020-ci ilin iyulun 12-si günorta saatlarından başlayaraq Ermənistan silahlı qüvvələri Ermənistan-Azərbaycan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində atəşkəsi kobud şəkildə pozaraq Azərbaycan Ordusunun mövqelərini atəşə tutub.
Düşmən daha sonra mövqelərimizi iriçaplı silahlardan və ağır artilleriyadan atəşə tutmaqda davam edib. İyulun 12-də Ermənistan silahlı qüvvələrinə aid zirehli texnika və canlı qüvvələrin yerdəyişmələr etdiyi müşahidə olunub. Həmin gün düşmən dövlət sərhədində irimiqyaslı təxribata əl atıb. Amma düşmənin bu təxribatının qarşısı alınıb və dayaq nöqtələri, yüzlərlə hərbi qulluqçusu məhv edilib. Tovuz döyüşləri iyulun 17-də Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə yekunlaşıb və heç bir ərazi itkisi olmayıb. Bu döyüşlərdə, başda general-mayor Polad Həşimov olmaqla, Azərbaycan Ordusunun 12 hərbi qulluqçusu şəhid olub.
Tovuz döyüşləri zamanı böyük insan izdihamı ilə Azərbaycan Ordusuna dəstək aksiyaları keçirilib. İyulun 14-də Bakıda Silahlı Qüvvələrə və Ali Baş Komandana çoxminlik dəstək yürüşü baş tutub. Yürüşdə xalq Azərbaycan Ordusunun və Ali Baş Komandanın yanında olduğunu, onu dəstəklədiyini yüksək səviyyədə bəyan edib.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, Tovuz döyüşlərinin Vətən müharibəsinin başlanmasında və qələbə ilə yekunlaşmasında nə kimi həlledici təsiri olub? Ümumilikdə, Tovuz döyüşlərinin əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert Ramil Məmmədli bildirdi ki, 2020-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Ermənistan Azərbaycanla sərhəddə təxribatlar həyata keçirirdi: “Düşmən bütün vasitələrdən istifadə edərək strateji mövqelərdə möhkəmlənmək istəyirdi. Məqsədləri daha əlverişli mövqeləri ələ keçirmək idi. Bununla bir növ 2016-cı ildə baş verən Aprel döyüşlərində uğradıqları məğlubiyyətin qisasını almaq istəyirdilər. İyulun 12-də Tovuza hücum edən Ermənistan ordusu Gəncə-Qazax magistral xəttinə və həmin ərazidən keçən enerji kəmərlərinə nəzarəti ələ keçirmək istəyirdi. Ancaq Azərbaycan Ordusu böyük qəhramanlıq göstərərək bunun qarşısını aldı. Tovuz döyüşləri Vətən müharibəsinin bünövrəsini qoydu. 2020-ci il sentyabrın 27-dən etibarən Azərbaycan Ordusu tərəfindən düşmənin təxribatlarına qarşı əks-hücum əməliyyatlarına başlandı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın 30 ilə yaxın işğal altında olan torpaqları azad edildi. Tovuz döyüşlərində təxribatların məqsədi Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin başlaması barədə görüntü yaratmaq və KTMT blokunu konfliktə cəlb etmək idi. Əsasən də istəyirdilər ki, Rusiya məsələyə müdaxilə etsin. Ancaq Ermənistanın bu planı baş tutmadı. Həmin döyüşlərdən sonra cəmiyyətdə işğal altında olan ərazilərin hərb yolu ilə azad edilməsinə maraq daha da artdı. Ümumilikdə, Tovuz döyüşləri Azərbaycan xalqının hərbi-strateji uğuruna, hərbi-siyasi mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə, ordunun döyüş ruhunun artırılmasına, xalqda vətənpərvərlik ruhunun güclənməsinə təkan verdi”.
Bu baxımdan hərbi ekspert hesab edir ki, Tovuz döyüşləri sonrakı proseslərdə müstəsna əhəmiyyətə malikdir.
Vidadi ORDAHALLI
