İran İslam Respublikasının Prezidenti İbrahim Rəisi Nazirlər Kabinetinin geniş tərkibli iclasını keçirib. İ.Rəisi bir sıra iqtisadi məsələlərlə yanaşı, Qəzvin-Rəşt-Astara (İran) -Astara (Azərbaycan) dəmir yolunun tikintisini də müvafiq nazirliklərin rəhbərləri ilə müzakirə edib.
İran prezidenti bu yolun ölkə iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyətli olduğunu nəzərə çatdırıb və yolun qalan hissəsinin inşasının sürətləndirilməsi barədə tapşırıqlar verib. İ.Rəisi bildirib ki, İranla Azərbaycan Respublikasının dəmir yollarını birləşdirəcək 163 kilometrlik Rəşt-Astara dəmir yolu xəttinin tikintisi sürətləndirilməli və tez bir zamanda istismara verilməlidir. Qəzvin -Rəşt-Astara (İran) -Astara (Azərbaycan) dəmir yolu xətti Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi layihəsində əsas seqmentdir. Əlavə 2 seqmenti isə avtomobil və dəniz yolları təşkil edir. Lakin ən sərfəli və digər 2 seqmentlərdən fərqli olaraq dəmir yolları ilə hərəkət edən qatarların daha çox yük daşımaq imkanı var. Ancaq xəttin hazır olmaması daşımaların az olmasına səbəb olur. Çünki sözügedən dəmir yolunun Qəzvin-Rəşt hissəsi isifadəyə verilsə də, Rəşt-Astara hissəsi hazıtr deyil. İşlər ləng gedir və hətta bir müddət dayandı. Halbuki, Astara ilə dəmir yolu birləşəndən sonra Rusiyadan Asiyaya və əks istiqamətə daşınan yüklərin həcmi də artacaq. Yüklərin həcminin artması İranı və Azərbaycanı beynəlxalq tranzit mərkəzinə çevirməklə yanaşı, iqtisadi inkişafa da əsaslı təkan verəcək.
Məlum olduğu kimi, bu günlərdə xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov İranda səfərdə olub. C.Bayramov İran rəsmiləri ilə keçirdiyi görüşdə deyib ki, Rəşt-Astara dəmir yolunun çəkilişinin məsuliyyətini Azərbaycan öz üzərinə götürməyə hazırdır. Yəni qarşı tərəfə mesaj verib ki, dəmir yolunun çəkilişini gecikdirirsiniz. Gecikmə obyektiv səbəblərdən qaynaqlanırsa, o zaman biz bu dəmir yolunu çəkək və məsuliyyəti öz üzərimizə götürək. Ehtimal ki, əslində C.Bayramov bu mesajı Azərbaycan Prezidentinin adından verib və düz edib. Görünən odur ki, həmin mesaj öz işini görür və İran bu istiqamətdə konkret addımlar atmağa başlayıb. Çünki məhz həmin müzakirələrdən sonra İran hərəkətə gəldi.
“Həmin dəmir yolu hazır olandan sonra daşımaların həcmi kəskin artacaq”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramovun fikrincə, Rəşt-Astara dəmir yolunun çəkilişinin yubanması bütün tərəflərin ziyanınadır: “O üzdən, bu istiqamətdə işlərin sürətləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. Rusiya-Ukrayna müharibəsi Cənubi Qafqaz üzərindən, o cümlədən Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcminin artmasına gətirib çıxarıb. Azərbaycanda infrastrukturun, nəqliyyat-logistik şəbəkənin inkişaf etməsi, elektron xidmətlərdən daha geniş istifadə edilməsi Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcminin artmasına gətirib çıxarıb. Pandemiyadan əvvəl 2019-cu ildə Azərbaycan üzərindən daşınan qeyri-neft məhsulların həcmində 65 faiz artım qeydə alınıb. Artıq postkarantin dövrüdür, bütün dünyada qaydalar ciddi şəkildə yumuşalıb. Bu da, təbii ki, yükdaşımaların həcminin yenidən artmasına gətirib çıxarıb. Şərq-Qərb dəhlizi və Zəngəzur dəhlizinin istifadəyə verilməsi ilə bağlı aparılan intensiv danışıqlar, müzakirələr, kommunikasiyaların bərpa edilməsi Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcminə təsir göstərir. Digər tərəfdən, Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizinin genişləndirilməsi ilə bağlı həyata keçirilən tədbirlər də Azərbaycanın nəqliyyat habına çevrilməsinə öz təsirini göstərir. O üzdən, Rəşt-Astara dəmir yolunun tikintisinin sürətləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. Həmin dəmir yolu hazır olandan sonra daşımaların həcmi kəskin artacaq. Həm Azərbaycan və İran, həm də digər ölkələr bundan faydalanacaq. Bu, ölkəyə daşımalardan daha çox valyutanın daxil olmasına gətirib çıxaracaq”.
Bir sözlə, millət vəkili hesab edir ki, sözügedən dəmir yolu hazır olandan sonra Azərbaycanın tranzit gəlirləri kəskin artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
