Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski hesab edir ki, həm Rusiya, həm də Avropa ölkələri hərbi əməliyyatlar başa çatdıqdan sonra ölkənin bərpasında iştirak etməlidir:
"Ukraynanın bərpası və bunu kimin etməli olması barədə danışarkən, mən hesab edirəm ki, Rusiyanın da adın çəkmək lazımdır.
Bu mənada mən əminəm ki, bütün Avropa bunu anlamalı və ölkəmizi, sənayemizi bərpa etməyə kömək etməli və təbii ki, bazarımıza gəlməlidir”. Eyni zamanda, Ukrayna lideri “Rusiya Ukraynaya təzminat ödəməlidir” fikrini əsaslandırıb.
Zelenski daha əvvəl demişdi ki, hərbi əməliyyatlar başa çatdıqdan sonra ölkəsinin yüz milyardlarla dollar maliyyə dəstəyinə ehtiyacı olacaq, Ukraynanın baş naziri Denis Şmıqal isə potensial dəstəyi 600 milyard dollar dəyərində qiymətləndirib.
Artıq məlumatlar var ki, Avropa ölkələri dağıdılmış Ukrayna şəhərlərini bərpa etmək barədə razılığa gəlib. Hətta hansı ölkənin Ukraynanın hansı şəhərini bərpa edəcəyi ilə bağlı da razılığın olduğu deyilir.
Gəlinən razılığı görə, İrlandiya – Rovna, Almaniya – Çerniqov, Kanada – Sumi, Türkiyə və ABŞ – Xarkov, Çexiya, Finlandiya və İsveç – Luqansk, Belçika - Nikolayev, İsveç və Niderland – Xerson, İsveçrə – Odessa, Norveç – Kirovoqrad, Avstriya – Zaporojye, Polşa və İtaliya isə Donetski bərpa edəcək.
Çox maraqlıdır ki, Avropa bu münasibəti Ukraynadan heç də az dağıntıya məruz qalmayan Azərbaycanın işğaldan azad edilən rayonlarına göstərmir. Bu ikili standart nə ilə bağlıdır?
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bir neçə ay əvvəl Avropa Komissiyası Ukraynanın Bərpası Planını təsdiqləyib.
İlkin olaraq Ukraynaya 9 milyard avroluq makromaliyyə yardımı təklif edilir. Sonra bu məbləğin 500 milyarda çatdırılacağı bildirilir. Ancaq bu məsələdə əsas məqam pul deyil. Əsas verilən rəsmi mesajdır ki, Aİ Ukraynanın gələcək bərpasında əsas oyunçu olacaq. Biz birlikdə nəinki rusların məhv etdiklərini bərpa edəcəyik, həm də Yeni Ukrayna quracağıq. Yeni Avropa qaydalarına uyğun. Qeyd olunur ki, ümumi plan 4 sütuna əsaslanacaq: 1.Ən son standartlara və Avropa siyasətinə uyğun olaraq bütün infrastrukturun bərpası. 2. Ukrayna dövlətinin və institutlarının modernləşdirilməsi. 3. Ukraynanın bütün sahələrdə və istiqamətlərdə Aİ ilə maksimum inteqrasiyası. 4. İqtisadi transformasiya, həmçinin Ukrayna biznesi üçün yeni imkanlar.
Bildiyiniz kimi, bu məsələ ilə bağlı ötən il dövlət büdcəsindən 2,2 milyard manat ayrılmışdı. Bu il isə büdcəyə əlavə dəyişikliklər olunacaq və gözlənilir ki, 3 milyarda yaxın vəsait ayrılacaq.
Hazırda Qarabağda çalışan xarici şirkətlərin heç biri investor deyil. Doğrudur, bir sıra xarici şirkətlər maraq göstərir, amma onlar iş icraçısı kimi maraqlıdırlar. Bizə xarici investorlar, sponsorlar lazımdır. Sponsorlara gəldikdə, onlar əsasən Avropa Birliyi ölkələrindən ola bilər. Düşünürəm ki, bununla bağlı bir neçə şərtin yerinə yetirilməsi vacibdir. Birincisi - Azərbaycanın Avropa Birliyi ilə müqavilə danışıqları yekinlaşmalı və müqavilə imzalanmalıdır. Yəqin Avropanın başqa siyasi şərtləri də var ki, onların qəbulunu istəyir. Ukrayna onların siyasəti ilə hərəkətə görə tamamilə yerlə-yeksan olub. Təbiidir ki, oranın bərpasını da özləri həyata keçirməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
