Qazaxıstan prezidenti Kasım-Comərt Tokayev Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel ilə telefon danışığı aparıb. Telefon danışığı zamanı tərəflər bir sıra məsələləri müzakirə ediblər.
Qazaxıstan prezidenti deyib ki, dünya və Avropa bazarlarında vəziyyəti sabitləşdirmək üçün ölkəsinin karbohidrogen potensialından istifadə etməyə hazırdır. Tokayev, həmçinin, Avropa İttifaqını alternativ transkontinental dəhlizlərin, o cümlədən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun inkişafında əməkdaşlığa çağırıb.
Məlum olduğu kimi, Rusiya Qazaxıstan neftinin ixrac üçün daşınmasına məhdudiyyətlər qoyub. Belə ki, ildə 55-57 milyon ton Qazaxıstan nefti Xəzər Boru Kəməri ilə Novorossiysk limanına, oradan isə dünya bazarına çatdırılırdı. Ötən ay Rusiya tərəfi Qazaxıstan neftinin əsas ixrac limanında guya Sovet dövründən qalma minaların aşkarlandığını, buna görə limandan bütün ixracın dayandırıldığını açıqladı. Bu arada Qazaxıstan Azərbaycan vasitəsilə neft ixracını təmin etmək üçün danışıqları intensivləşdirib. Belə ki, Qazaxıstan tankerlərlə nefti Azərbaycana daşıyaraq oradan Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəməri ilə dünya bazarına çıxarmaq istəyir. Zatən bir neçə il əvvəl Qazaxıstan BTC ilə neft nəql edib.
Maraqlıdır, bütün bunlar Rusiyanı Azərbaycana qarşı qıcıqlandıra bilərmi?
“Qərb alternativ variantlara dəstək verdiyi üçün Kreml buna mane ola bilməyəcək”
Məsələyə münasibət bildirən Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayev, prinsipcə, bunu istisna etmədi: “Məsələ ondadır ki, Ukraynaya təcavüzlə əlaqədar Rusiya hər tərəfdən sıxışdırılır. Rusiya sıxışdırıldıqca, aqressivləşir. Bu zaman bütün kin və nifrətini həm də qonşu ölkələrə yönəldir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Rusiya qonşu dövlətlərdən istədiyini ala bilmir. O cümlədən, Qazaxıstandan da istədiyini qopara bilmir. Ona görə də müxtəlif təzyiq mexanizmlərini işə salır. Qazaxıstan neftinin Novorossiysk limanına ötürülməsini dayandırır, Özbəkistanda separatizmi körükləyir, Transxəzər kəməri ilə bağlı Türkmənistana təzyiq edir və s. Biz nəzərə almalıyıq ki, Trasxəzər layihəsinin reallaşmasına mane olan əsas ölkə Rusiyadır. Rusiya istəmir ki, Orta Asiyanın zəngin enerji resursları Azərbaycan üzərindən Avropa bazarına çıxarılsın. Bu istiqamətdə görülən işlər, atılan addımlar Kremli narahat edir. İran da Transxəzərin reallaşmasında maraqlı deyil. Son dövrlər Tokayevin müstəqil siyasət yeritməsi Moskvanı qıcıqlandırır. Ona görə də Rusiya Qazaxıstanla bağlı bir sıra maneələr yaradır. Tokayevin Şarl Mişellə əlaqə saxlaması onu göstərir ki, artıq Qazaxıstan da strateji xəttini müəyyənləşdirməyə çalışır. Bu səbəbdən dünya da alternativ variantlar fikirləşir. O üzdən, Orta Dəhlizin reallaşması üçün səylər göstərilir. Rusiya Ermənistan vasidəsi ilə buna mane olur. Çünki Zəngəzur dəhlizi Orta Dəhlizin tərkib hissəsidir. Digər tərəfdən Türkmənistan İran üzərindən Azərbaycana daha çox qaz ötürmək istəyir. Hələlik 1,5-2 milyard kubmetr qazdan söhbət gedir. Ancaq hesab edirəm ki, bu azdır. Daha böyük həcmdə qaz ixracına ehtiyac var”.
Bütün hallarda partiya sədri hesab edir ki, Qərb alternativ variantlara dəstək verdiyi üçün Kreml buna mane ola bilməyəcək.
Vidadi ORDAHALLI
