İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra artıq erməniləri orada saxlamağın mümkün olmadığı hər keçən gün daha qabarıq formada özünü göstərir. Bu təkcə savaşdan sonra yaranan yeni hərbi-siyasi vəziyyətlə bağlı deyil.
Bütün bunlar həm də get-gedə orada sosial-iqtisadi vəziyyətin daha da ağırlaşması ilə bağlıdır. Artıq bəlli olur ki, sülhməramlıların nəzarət sahəsində yaşayan ermənilərin sosial ehtiyaclarını nə Ermənistan, nə də Rusiya davamlı olaraq ödəmək istəyindədir. Belə olmasaydı, son dövrlər bu məsələ ilə bağlı problemlər kəskin artmazdı.
Xankəndidə acınacaqlı vəziyyətlə bağlı separatçıların qondarma “ombudsmanı” Qeqam Stepanyanın etirafları diqqət çəkir: “İnsanların əksəriyyətinin mənzil problemi var. Bu problem müharibədən əvvəl Xankəndidə mövcud idi, müharibədən sonra daha da kəskinləşdi. İnsanların əksəriyyətinin mənzili yoxdur: bir çoxu zirzəmilərdə qalır, hətta sanitar qovşaqdan belə məhrumdurlar. Mobil əlaqə, İnternet bağlantısında məhdudiyyətlər var, bəzi ərazilərdə ümumiyyətlə yoxdur. Su problemi daha kəskin hal alıb. Müharibədən sonra iş və gəlir yerləri kütləvi şəkildə azaldı”.
Bütün bunlar ordakı azsaylı ermənilərin də Qarabağı tərk edəcəyi ehtimalını artırır.
“Separatçılar bu və digər problemləri yaxından gördükcə, hər keçən gün daha da bədbinləşirlər”
Məsələyə münasibət bildirən AMİP funksioneri Əli Orucovun sözlərinə görə, bütün bunlar bir sıra məsələlərdən xəbər verir: “Əvvəla, Rusiya bütün vasitələrlə çalışır ki, ermənilər Qarabağı tərk etməsin. Çünki onların orada varlığını təmin edən ermənilərdir. Separatçıların sosial-iqtisadi vəziyyətinin pisləşməsini şərtləndirən bir sıra faktorlar var. Məsələ ondadır ki, əvvəl Ermənistan işğal olunmuş ərazilər hesabına bir sıra iqtisadi dividendlər əldə edirdi. Ölkənin kənd təsərrüfatı məhsullarının bir qismi Qarabağ hesabına təmin edilirdi. Qızıl və digər sərvətlərimiz talan edilərək xaricə ixrac olunurdu və Ermənistan bundan böyük gəlir əldə edirdi. Həmçinin Ermənistanın elektrik enerjisinə olan tələbatının bir hissəsi Qarabağ hesabına təmin olunurdu. Hər il Ermənistan Qarabağa qanunsuz turist səfərləri təşkil edir və bundan milyonlar qazanırdı. Ancaq İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra bütün bu imkanlar Ermənistanın əlindən çıxdı. Bu zaman oradakı erməniləri saxlamaq Ermənistanın üzərinə düşdü. Ancaq Ermənistanın bunu davamlı etmək niyyəti yoxdur. Məsələn, müharibədən sonra Ermənistanda otellərə yerləşən Qarabağ ermənilərini çölə atırlar. Açıq şəkildə deyirlər ki, artıq bizlik bir şey yoxdur. Separatçılar bu və digər problemləri yaxından gördükcə, hər keçən gün daha da bədbinləşirlər. Ermənistan özü dilənçi vəziyyətində olan ölkə olduğuna görə, Qarabağdakı ermənilərin ehtiyaclarını ödəmək gücündə deyil. Ona görə də Qarabağ erməniləri çıxış yolunu başqa ölkələrə miqrasiyada görür”.
Partiya funksioneri onu da qeyd etdi ki, qarşıdan gələn qış mövsümü ilə əlaqədar Qarabağ ermənilərinin sosial problemləri daha da artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
