“Economist Group”un araşdırıcı təhlil qurumu olan “Economist Intelligence Unit” (EIU) 2020-ci il üçün üçün demokratiya indeksini açıqlayıb.
Belə ki, 165 müstəqil ölkə və iki ərazini əhatələləyən indeks beş kateqoriyaya əsaslanır: seçki prosesi və plüralizm, mülki azadlıqlar, hökumətin funksiyası, siyasi iştiraklılıq və siyasi mədəniyyət. Hər bir ölkə bu kateqoriyalar çərçivəsində 60 indikator üzrə dəyərləndirilib və yığdıqları bala görə dörd tip rejimə bölünüb: tam demokratiya, qüsurlu demokratiya, hibrid rejim və avtoritar rejim.
167 ölkənin 75-i, yaxud 44.9 faizi demokratiya hesab olunur. “Tam demokratiyalar”ın sayı 2019-cu ildə 22 olub, ötən il 23-ə yüksəlib. “Qüsurlu demokratiyalar” isə iki ölkə azalaraq 52-yə düşüb. İndeksdə qalan 92 ölkənin 57-si “avtoritar rejimlər”dir, 2019-cu ildə 54 olub. 35 ölkə “hibrid” rejimdir, 2019-cu ildə sayı 37 idi.
Azərbaycan “avtoritar” rejimlər kateqoriyasına aid edilib. Bu sıraya Rusiya, Qazaxıstan, Belarus, Əfqanıstan, İran, Özbəkistan, Tacikistan və Türkmənistan kimi ölkələr salınıb. Ancaq Gürcüstan, Ermənistan, Qırğızıstan, Ukrayna hibrid rejimlər kateqoriyasındadır. Hansı ki, Ermənistanda faşistpərəst bir rejim hakimiyyətdədir.
Təşkilatın bu cür dəyərləndirməsini, Azərbaycana yanaşmasını obyektiv saymaq olarmı?
“Paşinyan demokratiya qiyafəsində hakimiyyətə gəlsə də, ona qarşı müxalif mövqedən çıxış edənlərə qarşı daha amansızdır”
Məsələyə münasibət bildirən “İki Sahil” qəzetinin baş redaktoru Vüqar Rəhimzadənin sözlərinə görə, EIU-nun Azərbaycanla bağlı dəyərləndirməsi tamamilə qərəzlidir: “Bu qərəzli yanaşmanı görməmək, duymamaq mümkün deyil. Məsələ ondadır ki, avtoritar ölkədə söz və mətbuat azadlığı olmur, partiyalar sərbəst fəaliyyət göstərə bilmir, çoxpartiyalı bir sistem qurulmur və s. Azərbaycan elə ölkələrlə yanaşı qoyulub ki, onların bəzilərində çoxpartiyalı sistemdən söhbət gedə bilməz. Azərbaycan necə avtoritar ölkə sayıla bilər ki, burada çoxsaylı müxalif təşkilat fəaliyyət göstərir. Media vasitələrində sərbəst şəkildə insanlar öz düşüncələrini ifadə edirlər. O baxımdan hesab edirəm ki, Azərbaycan barədə deyilənlər qərəzli olmaqla yanaşı, həm də sifarişlidir. Azərbaycanı sevməyən, erməni lobbisinin maraqlarından çıxış edən dairələr bunu təşkil edirlər. Ermənistan kimi faşistpərəst ölkənin hibrid rejimlər kateqoriyasına aid edilməsi isə gülüncdür. Çünki Paşinyan demokratiya qiyafəsində hakimiyyətə gəlsə də, ona qarşı müxalif mövqedən çıxış edənlərə qarşı daha amansızdır. Üstəlik, Ermənistandakı hazırkı rejim faşist irsinin inkişafına və onun əbədiləşdirilməsinə dəstək verir. Ancaq çox qəribədir ki, beynəlxalq təşkilatlar, QHT-lər bunu görməzdən gəlirlər. Niyə? Çünki bu onların maraqlarına uyğun deyil. Ermənistan kimi terrora dövlət səviyyəsində dəstək verən dövləti bu cür qiymətləndirmək tam ədalətsiz və obyektivliklə əlaqəsi olmayan bir yanaşmadır. EIU oyuncaq təşkilat olaraq müəyyən siyasi maraqlara xidmət edir”.
Baş redaktor onu da qeyd etdi ki, bu cür qeyri-obyektiv və yanlış dəyərləndirmələrlə müəyyən dairələr Azərbaycanın beynəlxalq imicini qaralaya bilməyəcəklər.
Vidadi ORDAHALLI
