Belarusda keçirilən son seçkilərdən sonra ölkədə vəziyyət gərgin olaraq qalır. Müxalifət tərəfdarları seçkinin nəticələrini tanımır və bir neçə gündür ki, mitinqlər keçirirlər. Bununla yanaşı, Belarusun paytaxtı Minskdəki Azadlıq meydanında Prezident Aleksandr Lukaşenkoya dəstək mitinqi keçirilib. Mitinqdə Lukaşenkonun özü də iştirak edib.
Dəstək mitinqinə gələn vətəndaşlara Belarus prezidenti müraciət edib. Lukaşenko tərəfdarlarına təşəkkür ediərək deyib ki, Azadlıq meydanına gələnlər ölkəsini müdafiə edənlərdir. Prezident müraciətində islahatlara başlamağa hazır olduğunu bildirib: “İslahatlar istəyirsiniz? Mənə deyin hansı islahatı istəyirsiniz, sabah başlayacağıq”.
Lukaşenko, həmçinin, Belarusun qərb sərhədlərində hərbi gücün artdığını elan edib: “Sərhədlərimizin 15 kilometrliyində hərbi texnika toplanıb. Onların niyyəti bəllidir - Belarusu məhv etmək. Amma biz buna yol verməyəcəyik”.
Təkrar seçki keçirilməsi fikrinə münasibət bildirən Lukaşenko deyib ki, təkrar seçki Belarusun bir dövlət olaraq məhvi deməkdir: “Biz buna heç vaxt getməyəcəyik”.
Belarusda etirazlar avqustun 9-dan bəri davam edir. Vətəndaşlar prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrinə qarşı çıxır, ona görə hazırkı prezident Aleksandr Lukaşenko 80 faizdən çox səs toplayıb. Səlahiyyətlilər etirazçıları rezin güllələr, çubuqlar, su şırnaqları, gözyaşardıcı qaz və əl qumbaraları ilə dağıdır. Göründüyü kimi, Lukaşenko ölkəyə xaricdən təhlükənin olduğunu bildirib. Bu məsələ Lukaşenko və Rusiyanın dövlət başçısı Vladimir Putin arasında telefon danışığı zamanı da müzakirə edilib. Qeyd olunub ki, xarici təhdidlər baxımından vəziyyət gərginləşəcəyi təqdirdə Rusiya Belarusa İttifaq dövlətinin yaradılması haqqında müqavilənin və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) xəttilə problemlərin həllində kömək etməyə hazır olduğunu təsdiqləyib. Belarusda baş verən proseslərdən görünür ki, ölkəni qarışdırmaqda olan kənar güclər var. Proseslərin gələcək inkişafı hansı istiqamətdə gedəcək: Belarus xalqı öz iradəsini qoruya biləcək, yoxsa kənar ssenarilər ölkədə qalib gələcək?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Lukaşenkonun necə bir prezident olması haqqında Belarusun iqtisadi, sosial göstəriciləri danışır:“Belarus bir sıra iqtisadi və sosial göstəricilərinə görə Avropada lider ölkədir. Məsələn, Belarus Avropada işsizliyin ən az olduğu, pulsuz keyfiyyətli səhiyyənin, pulsuz uşaq bağçalarının, pulsuz orta və ali təhsilin mövcud olduğu ölkədir. Kommunal xidmətlərin və ictimai nəqliyyatda qiymətlərinin ucuz olduğu ölkələrdən olan Belarusda vətəndaşın pulsuz mənzillə təmin edilməsi siyasəti yürüdülür. Bu, nəinki Avropanın, hətta dünyanın bir çox ölkəsində mövcud olmayan haldır.
İqtisadi göstəricilərə görə transmilli korporasiyaların, xarici sərmayənin ən az ayaq açdığı ölkələrdən olan Belarus kənd təsərüffatı malları, kənd təsərrüfatı və sənayedə maşın texnologiyaları, mülki təyyarə, qatar, maşın, tibbi avadanlıqlar istehsal edən, keyfiyyətli dərman sənayesinə malik ölkədir. Ən əsası isə, Belarus rüşvət və korrupsiyanın dövlət qurumlarına sirayət etmədiyi, oligarx məmurların olmadığı, ölkə, şəhər, kənd və yol infrastrukturu gözəl olan bir ölkədir. Təbii və ən keyfiyyətli ərzaq istehsal edən ölkə kimi Belarus GMO-geni modifikasiya olunmuş mallarının qadağan olunduğu azsaylı ölkələrdən biridir. Ərzaq və gündəlik tələbat malları, zəruri xidmətlər üzrə Avropada qiymətlərin ən ucuz olduğu ölkə kimi Belarus həm də dünyada yaşayış üçün ən təhlükəsiz ölkələrdən biri, terror və kriminal hadisələrin minimum səviyyədə olduğu ölkədir. Bütün bunların fonunda təsadüfi deyil ki, Belarus dünyada intiharın ən az olduğu ölkələrdən biridir.
Bu sadaladıqlarımız birmənalı olaraq Lukaşenkonun bir prezident kimi Belarus dövləti və xalqı üçün sərf etdiyi gərgin əməyin nəticəsidir.
Siyasi göstəricilərinə görə isə Belarus uzun illər yuxarıda qeyd etdiyim transmilli korporasiyaların, xarici sərmayənin ən az girdiyi ölkələrin üzləşdiyi problemlərlə üz-üzədir.
Belarusa imtiyazlı şərtlər altında giriş əldə edə bilməyən beynəlxalq iqtisadi dairələr beynəlxalq təşkilatlardakı lobbi qrupları vasitəsilə bu ölkə və onun prezidentinə qarşı səlib yürüşü elan ediblər. Bu yürüşdə Belarusun həm də qonşusu, 90-cı illərdə itirdiyi mövqe və nüfuzunu 2000-ci illərdən bərpa etməyə çalışan Rusiyanın rol alması bu ölkə və onun prezidenti Lukaşenkonu son 20 ildə ən çətin vəziyyətlə üzləşdirib. Çox təəssüf ki, uğurlu daxili iqtisadi və sosial siyasəti mövcud olsa da, daxili siyasəti ilə xarici siyasəti arasında tarazlıq yarada bilməyən bir ölkə kimi Belarus beynəlxalq münasibətlərdə güclü mövqe əldə edə bilməyib. Beynəlxalq münaqişələrin həllində, dövlətlərarası inteqrasiyada, regional siyasi və təhlükəsizlik platformlarında söz sahibi deyil. Son seçkilərlə bağlı onu deyə bilərəm ki, bu seçkilər istər Qərb, istərsə də Rusiya üçün həlledici idi. Seçki sonrası prosesləri izləyirik. Görünən budur ki, Belarusda Lukaşenkoya qarşı etirazlar sosial media üzərindən ölkədən kənardan təşkil olunur və yönəldilir .
Son illər sosial medianın kənar qüvvələrin əlində ölkələrin daxilinə necə təsir etmək iqtidarında olduğundan çox danışmışıq. Seçki günü və sonrası Belarusda daxili informasiyaların təqdim edilməsinə açıq və gizli müdaxilələr müşahidə olunur. Məsələn, “twiiter” və “teleqram” Belarusda hökümət əleyhinə postları anons və reklam etsə də, hökümət və Lukaşenkonın xeyrinə olan postları blok edir. Xüsusilə "Teleqram" Lukaşenkoya qarşı açıq şəkildə qərəz nümayiş etdirir, dayanmadan etirazların ilk günündən qorxub qaçan rəqibi xanımın təbliğatını apararaq, "siyasi alət" kimi çıxış edir. Belarus hakimiyyətinə qarşı istənilən antireklamı dəstəkləyir, anons edir, yada salır. Bütün bunlar Belarusa xarici müdaxilənin olduğunu şərtləndirir. Bu etirazların nə ilə nəticələncəyi haqqında onu deyə bilərəm ki, bu etirazlar Belarusa artıq bəzi dəyişikliklər gətirib. Son 26 ildə ilk dəfə güc nazirlikləri xalqdan üzr istəyib, Lukaşenkonun xalqla ünsiyyətində yeni çalarları müşahidə edirik. Hesab edirəm ki, bu prosesdə sonda Belarus xalqının iradəsi qalib gələcək”.
İstənilən ölkədəki proseslərin sonunda xalqın iradəsinin qalib gəlməsi, həm də dövlətin təməllərini sarsıtmır. Ümid edək ki, Belarusdakı proseslərin sonunda da xalqın iradəsi qalib gəlsin.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
