Azərbaycançılıq ideologiyasının, milli düşüncəsinin təbliği baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edən faktorlardan biri milli dövlətçilik irsimizin formalaşmasında yeri, rolu olan şəxsiyyətlərin xatirəsinin müxtəlif formalarda əbədiləşdirilməsidir. Bu gün ən aktual məsələlərdən biri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurucularının vaxtilə Bakıda yaşadıqları mənzillərdə onların xatirə muzeylərinin yaradılmasıdır.
Bir sıra tarixçilər, ictimaiyyət nümayəndələri belə bir ideya irəli sürürlər ki, paytaxtda Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin, Nəsib bəy Yusifbəylinin, Fətəli Xan Xoyskinin, Əlimərdan bəy Topçubaşovun və digərlərinin mənzil və xatirə muzeylərinin yaradılması arzuediləndir və bu məkanlarda onların xatirələri əbədiləşdirilməlidir.
Qeyd edək ki, talelərinə qürbət yazılan Cümhuriyyət qurucularının bir çoxunun irsi ölkəmizə gətirilərək muzeylərdə mühafizə edilir. Amma həmin eksponatların vaxtilə bu şəxsiyyətlərin yaşadıqları mənzillərdə olması daha çox diqqəti cəlb edə bilər. Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, Cümhuriyyət qurucularının böyük əksəriyyətinin Bakıdakı mənzilləri sonradan bolşevik rəhbərlər tərəfindən zəbt edilib. Vaxtilə Bakıda bolşeviklərin mənzil və xatirə muzeylərinin yaradıldığını deyən ekspertlərin sözlərinə görə, bu muzeylər vasitəsilə bolşevizm və o bolşeviklərin irsi geniş şəkildə təbliğ edilirdi. Bu gün Azərbaycan dövlətinin dövlətçilik ideologiyasının əsasını milli dəyərlər, milli düşüncə təşkil etdiyini qeyd edən mütəxəssislərin sözlərinə görə, Cümhuriyyət qurucularının xatirə muzeylərinin yaradılması milli ideologiyamızın bu istiqamətdə təbliğinə bir töhfə olardı.
“Bu gün Bakıda və digər yerlərdə bolşeviklərin də ev muzeyləri qalmaqdadır, bu belədirsə...”
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Cümhuriyyət qurucularının, liderlərinin heç birinin Bakıda mənzil muzeyinin olmaması mənfi bir haldır. “Biz bu məsələni dəfələrlə gündəmə gətirmişik. Yəni Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin liderlərinin, xüsusən də Cümhuriyyətin qurucusu Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin, Cümhuriyyətin baş nazirləri Nəsib bəy Yusifbəylinin, Fətəli Xan Xoyskinin, parlamentin sədri Əlimərdan bəy Topçubaşovun, Həsən bəy Ağayevin və başqalarının mənzil muzeyinin təşkil olunması, yaradılması olduqca vacibdir. Cümhuriyyət qurucularının vaxtilə yaşadıqları evlərin üzərinə, sadəcə, xatirə lövhələrinin, barelyeflərin vurulması, onlara büstlər qoyulması ilə kifayətlənmək olmaz, həm də Cümhuriyyət liderlərinin yaşadıqları evləri onların xatirə muzeylərinə çevirmək lazımdır. Bu çox vacibdir. Şübhəsiz ki, bizdə bir çox böyük şəxsiyyətin mənzil və xatirə muzeyi var. Bu gün Bakıda və digər yerlərdə bolşeviklərin də ev muzeyləri qalmaqdadır, bu belədirsə, onda nə üçün Cümhuriyyət qurucularının mənzil muzeyləri olmasın. Əslində, bu şəxsiyyətlərin ev muzeyləri çoxdan yaradılmalı idi. Amma çox təəssüf ki, bizdə bir çox məmur bu işi həyata keçirmək əvəzinə, heç bir iş görmür. Halbuki, bu şəxsiyyətlərə Azərbaycan Prezidentinin, dövlətinin münasibəti bəllidir. Cənab Prezident bu böyük şəxsiyyətlərin yubileylərinin keçirilməsi ilə bağlı sərəncamlar imzalayır, onların irsinin qorunması, yaşadılması ilə bağlı işlər görülməsinə fərman verir. Amma bu amil də bəzi məmurların hərəkətə keçməsinə kömək olmur. Dövlət başçısı tək-tək məsələlərlə bağlı sərəncam, göstəriş verməli deyil ki. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, eləcə də rayon icra başçıları özləri təşəbbüslər irəli sürməlidirlər”.
F.Ələkbərli qeyd etdi ki, Bakı ilə yanaşı, Gəncədə, Naxçıvanda, Sumqayıtda və digər şəhərlərdə yaşamış Cümhuriyyət qurucularının ev muzeyləri orada da yaradılmalıdır. “Fikrimcə, böyük şəxsiyyətlərimizin ev muzeylərinin yaradılması ilə yanaşı, İstiqlal Muzeyinin də genişləndirilməsinə ciddi ehtiyac var. Burada Cümhuriyyət qurucularının da irsi olmalıdır” - deyə F.Ələkbərli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
