Yerli teatrların çoxundan yaradıcılıq qoxusu yox, qalmaqal sədası gəlir. Uzun illər maliyyə böhranı içində olan teatrlara son illər dövlət tərəfindən çox ciddi dəstək göstərilir, tamaşalara pul ayrılır, teatrların hər ehtiyacı ödənilir.
Bundan başqa, teatrların aktyorlarına, rejissorlarına Prezident mükafatları, fəxri adlar, mənzillər verilir. Amma yenə də narazılıq var, amma yenə də dava-qırğın yaşanır. Aktyorlar çoxu teatr rəhbərlərinin ayrıseçkilik etməsindən, hər il Prezident mükafatna eyni adamların adlarının təqdim edilməsindən, direktorlara yaxınlığı ilə seçilənlərin fərqləndirilməsindən narazı olduqlarını dilə gətirirlər. Teatrlar isə narazıları, bir qayda olaraq, “yalan danışmaqda” ittiham edirlər. Bir sözlə, qarşılıqlı ittihamlar teatrlarımızda artıq kök salıb. Biz bunu neçə teatrın həyatında görmüşük.
Tamaşaçıların “Keyxanım” kimi tanıdığı Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrının aktrisası Ülviyyə Əliyeva da narazılıar sırasına qoşulub. Ü.Əliyeva teatrın rəhbərliyini bir sıra məsələlərdə ittiham edib. Akrtrisa mətbuata açıqlamasında bildirib ki, teatrın direktoru Əliqismət Lalayev onunla ədavət aparır, illərdir fəxri ad və Prezident mükafatı almasına imkan vermir:“Mənimlə nəyi bölüşə bilmədiyini bilmirəm. Balığı sudan çıxarıb havasını kəsərsən a, o da elə davranır. Hətta bir dəfə mənə qarşı çox böyük haqsızlıq etmişdi. Teatrdan küsüb getmişdim, amma sənətdən uzaqlaşmamışdım. O ərəfələrdə “Üç bacı” serialı çəkilirdi, “Çal-çağır” da var idi. İki ildən sonra Əliqismət Lalayev çağırdı ki, gəl, sənə fəxri ad da, mükafat da verəcəyik. İki il də keçdi, mənə Xalq artisti Afaq Bəşirqızının “Mən dəyərəm min cavana” tamaşasındakı “Güldəstə” obrazını həvalə etdilər. İki-üç il də keçdi, gəlib dedim ki, bəs nə oldu? Qayıdıb dedi ki, sən hələ gözlə, səndən əvvəl gələnlər var. Dedim ki, yaxşı, mən həmişə böyük-kiçik yerini gözləmişəm. Sonra gördüm ki, hətta dörd-beş ildir gələnlər də artıq mükafat alır, amma mənim adım yenə də siyahıya salınmayıb. Bəli, gənclərin də haqqıdır, hamının haqqıdır. Bu, Prezidentin, dövlətin verdiyi mükafatdır. Biz artıq orta nəsil sayılırıq. Və məni yenə kölgədə qoyurlar. Nə qədər ki o insan oradadır, belə də olacaq, adım siyahıya heç vaxt düşməyəcək. Səbəbini bilmirəm”.
Ü.Əliyeva deyib ki, 25 ildir teatrda çalışır və oradakı çatışmazlıqları, nöqsanları yaxşı bilir. “Sağ olsun Prezidentimiz, teatra akademik statusunu verdi. Amma çox təəssüf ki, operetta teatrı olsaq da, operettadan başqa nə istəyirsiniz, oynayırıq. Əslində bütün aktyorlar gileylidir, sadəcə olaraq onların danışmağa cəsarəti yoxdur. Buna çox təəssüf edirəm. Biz yaradıcı insanıq. Direktorlar gəlib-gedir, amma biz qalırıq. Biz bu teatrın varisləriyik. Hər il tamaşalarımıza dövlət büdcəsindən maliyyə ayrılır. 60, 90, hətta 100 minlik dövlət sifarişli tamaşalarımız olur. Niyə mən “Beş manatlıq gəlin” tamaşasındakı paltarı “Bəxtiyar”da geyinməliyəm?! Fərqli-fərqli tamaşalardır. Teatrın iki metrə parçası yoxdur ki, aktrisanın əyninə başqa bir paltar tiksin?! Tamaşaçı eyni paltarı geyindiyimi hiss etməsin deyə, başqa aktrisanın evindən gətirdiyi jaketi geyinib çıxıram səhnəyə.
Bəlkə də Əliqismət Lalayev ona görə məni sevmir ki, həmişə sənətlə bağlı onunla mübahisə edirəm. “Psix” kimi tamaşalar teatrımızın spekisifikasına uyğun gəlmir. O “Psix”ə ayırdığınız pula ən azından “Talelər qovuşanda” tamaşasını qoyardınız. Rauf Hacıyevin musiqiləridir, bərpa edərdiniz o tamaşanı. “Kimyagər”, “Psix” kimə lazımdır axı?! Tamaşaçını niyə qaçırdırıq? Bəli, dramatik əsər olsun. Hər bir teatrın repertuarında 44 günlük Vətən müharibəsi ilə bağlı tamaşa olmalıdır. Bu bizim vətəndaşlıq borcumuzdur. Biz Musiqili Teatrıq, operetta oynamalıyıq. Musiqili teatr ixtisasını bitirən tələbələri götürmürlər ki, guya səsləri yoxdur, oxuya bilmirlər. Onlar dörd il vokal dərsləri alır axı. Özüm də o ixtisası bitirmişəm. Konservatoriyadan gətirirlər, oradan gələn uşaqların isə aktyorluq bacarığı yoxdur, hamısı ifaçıdır. Dövlət sifarişli ingilis dilində “Anamın kitabı” tamaşası qoyuldu. İngilis əlifbasını bilməyən aktyorlar guya 11 ay kurs keçdilər. 11 aya kim dil öyrənə bilir? İngilis dilini bilən tamaşaçılar baxıb gülürdülər. Belə bir vəziyyətdəyik”.
Ü.Əliyeva “Səhvim o olub ki, bu yerlərə halal zəhmətim, təmiz adımla gəlmişəm, yaltaqlığım olmayıb, söz gəzdirməmişəm. Başqa nə səhvim ola bilər ki? Ömür boyu başımı aşağı salıb sənətimlə məşğul olmuşam. Bu açıqlamarı vermək mənim üçün xəcalətdir. Tamaşaçı bunu görməməlidir. Mən dilənçi deyiləm. Söhbət mükafatdan getmir. Söhbət ondan gedir ki, niyə həmişə hər şeydən kənarda qalmalıyam?! Bu mənim doğma teatrımdır. Mən üç direktor görmüşəm. Sən də, Əliqismət Lalayev, gedəcəksən, amma yaradıcı insanlar qalacaq. Bu səsi də, istedadı da mənə Allah verib. Bu istedadın qarşısını niyə alırsan? Nə vaxtadək haqsızlığa görə aktyorların ürəyi partlayıb öləcək? Heç biri də danışmayıb, abır-həya ediblər. Teatrın Bədii Şurası da yoxdur ki, gedib dərdimizi deyək. Hər şeyə direktor qərar verir”-deyə bildirib.
Ü.Əliyevanın ittihamları kifayət qədər ciddi ittihamlardır və əlbəttə, buna teatr rəhbərliyinin mövqe bildirməsi, hər detala aydınlıq gətirməsi vacibdir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrının direktoru Ə.Lalayev məsələyə bu cür münasibət bildirib:“Son üç ildə teatrda heç kim fəxri ad almayıb. Prezident mükafatı isə iş təcrübəsi ilə əlaqədar verilir. Alanlar da elə 20-25 ildir işləyir. Ona da növbə çatacaq, o da alacaq. Teatrda 70 aktyor var, cəmi 9-u Prezident mükafatı alıb”.
Bildirək ki, Ü.Əliyeva teatrın repertuar məsələsinə də toxunub, teatrda öz profiinə uyğun olmayan tamaşalar qoyulduğunu, bundan başqa eyni kostyumu başqa tamaşaya da geyinməli olduqlarını deyib.
Fəridə Rüstəmova: “Bu qədər müddət keçməsinə baxmayaraq, Ülviyyə xanımın çalışdığı teatrı hələ də operetta teatrı hesab etməsi təəssüf doğurur”
Sorğumuza cavab olaraq Teatrın mətbuat xidmətinin rəhbəri Fəridə Rüstəmova “Bakı-Xəbər”ə “Suallarınızdan biri geyimlə bağlıdır. Mənim bildiyim, teatrda yeni tamaşa hazırlanarkən is prosesinə uyğun olaraq paltarlar tikilir. Amma yenə də sualınıza ən doğru cavabı tamaşanın rejissoru verə bilər. Çünki geyimlər tamaşanın quruluşçu rejissoru ilə rəssamının qərarı əsasında hazırlanır.
"Teatrın profilinə uyğun repertuarın olmaması" iradına gəlincə, buna belə cavab verərdim.
2013-cü ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının adından Komediya sozu çixarilib və Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqli Teatrı adlandırılıb. Bu da kollektivə geniş yaradıcılıq imkanları verib və artıq 10 ildir ki, teatrın repertuarında operetta janrı daxil, bütün musiqili əsərlərə geniş yer verilir. Teatrın repertuarını yaxından izləyənlər bilir ki, hazırda teatrımızda müzikl, musiqili dram, hətta balet janrında tamaşalar var. Bu qədər müddət keçməsinə baxmayaraq, Ülviyyə xanımın çalışdığı teatrı hələ də operetta teatrı hesab etməsi təəssüf doğurur”-deyə bildirdi.
Cavid İmamverdiyev: “Ülviyyə xanım demişdi ki, bizdə musiqili komediya getmir, amma mən teatra gələndən iki musiqili komediya səhnələşdirmişəm”
Ü.Əliyevanın “…Hər il tamaşalarımıza dövlət büdcəsindən maliyyə ayrılır. 60, 90, hətta 100 minlik dövlət sifarişli tamaşalarımız olur. Niyə mən “Beş manatlıq gəlin” tamaşasındakı paltarı “Bəxtiyar”da geyinməliyəm?! Fərqli-fərqli tamaşalardır. Teatrın iki metrə parçası yoxdur ki, aktrisanın əyninə başqa bir paltar tiksin?! Tamaşaçı eyni paltarı geyindiyimi hiss etməsin deyə, başqa aktrisanın evindən gətirdiyi jaketi geyinib çıxıram səhnəyə” fikrinə isə “Bəxtiyar” tamaşanın quruluşçu rejissoru və teatrın baş rejissoru Cavid İmamverdiyev münasibət bildirib. Cavid İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə “Ülviyyə çox gözəl aktrisadır. Hər bir aktrisa, ümumiyyətlə sənət adamlarının sözlərində həqiqət də, həqiqət olmayan məsələlər də var. Çünki aktyor böyük bir uşaqdır. Onlar daim fikirləşirlər ki, nə isə onlara çatmır. Belə olur ki, tamaşa üçün paltar tikilir, ya tikilmir. Mən özüm dedim ki, “Bəxtiyar” tamaşası üçün hansısa kostyumlar təzədən tikilməsin. Nə üçün? Tamaşanın rəssamı Elşən Sərxanoğlu bir neçə kostyum çəkmişdi. Rəssamın çəkdiyi bu kostyumu bizim “kostyumerni”də gördüm və düşündüm ki, artıq bizdə belə kostyum var, yenisinin tikilməsinə ehtiyac yoxdur...Böyük xor üçün 20-30 kostyum tikilmişdi. Bu qənaət deyildi, rejissor kimi mənim öz fikri idi ki, bu kostyum geyim otağında var və ondan istifadə edilsin. O kostyum vardısa onu yenidən tikməyə ehtyac yox idi. Bu kostyum məsələsi bəlkə də anlaşılmazlıqdan irəli gəlib. Ülviyyə çox gözəl aktrisadır. Aktyorlar istəyirlər çoxlu rollar oyansınlar. Hər rejissor öz fikri ilə gəlir. Mən operetta janrında iki tamaşa qoymuşam. Halbuki, Ülviyyə xanım demişdi ki, bizdə musiqili komediya getmir, amma mən teatra gələndən iki musiqili komediya səhnələşdirmişəm. Onlardan biri “Bəxtiyar”dır və orada Ülviyyə xanım üçün rol gördüm, ona rol verdim. Çox gözəl aktyorlarımız var. Onlar hər tamaşada oynamaq istəyirlər, amma bu mümkün deyil”-deyə bildirdi.
Leyla QARAXANLI
