Son illər qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində atılan addımlar sayəsində Azərbaycanın kənd təsərrüfatında müəyyən irəliləyiş əldə olunub. Ancaq buna baxmayaraq, hələ də aqrar sahədə müəyyən problemlər yaranır. Baxmayaraq ki, kənd təsərrüfatı qeyri-neft sektorunun özəyi hesab olunur. Təbiətin verdiyi imkanlardan, hökumətin göstərdiyi dəstəkdən istifadə edərək xarüqələr yaratmaq olar.
Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun strukturunda aqrar bölmə xüsusi çəkiyə malikdir. Çünki Azərbaycan kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkilib-becərildiyi əlverişli ölkələr sırasında dayanır. İl ərzində bir neçə dəfə məhsul götürmək mümkündür. Azərbaycan, həmçinin, mədəni çoxillik bitkilərin, o cümlədən, üzümçülüyün vətənidir. Uzun tarixə malik üzümçülük Azərbaycanda ötən əsrin 70-ci illərində misli görünməmiş yüksəliş yoluna çıxıb, illik məhsul istehsalı bir milyon tonu ötüb keçib. Üzüm istehsalının lazımi səviyyədə olmasına baxmayaraq, təəssüf ki, yerli üzüm sortlarından əlavə dəyər formalaşdırmaq hələ mümkün deyil.
Quru meyvələr siyahısına aid olan kişmişə tələbat hər zaman yüksək olub. Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, digər çərəzlərlə müqayisədə kişmişin kalori dəyəri daha yüksəkdir.
Bu gün də mətbəximizdə gündəlik olaraq kişmişdən geniş istifadə olunur. Amma təəssüflər olsun ki, Azərbaycana kişmiş daha çox xarici ölkələrdən idxal olunur. Maraqlıdır, ölkəmizdə üzüm istehsalı geniş olduğu halda, kişmiş niyə hələ də idxal olunur?
“Bizdə meyvələr əsasən primitiv üsullarla qurudulur”
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti Qadir Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bazarda ən ucuz kişmişin qiyməti beş manat təşkil edir: "Qonşu ölkə Türkiyə bu sahədə lider hesab olunur. Amma təəssüflər olsun ki, bizdə vəziyyət qənaətbəxş deyil. Bizdə meyvələr əsasən primitiv üsullarla qurudulur və çox az bir miqdarda olur. Kişmiş daha çox Azərbaycana idxal edilir. Əslində, kişmiş perspektivli sahələrdən və böyük tələbat olan məhsullardan biridir. Hesab edirəm ki, biz xarici təcrübədən yararlanmalıyıq. Kişmişin hazırlanması üçün xüsusi emal texnologiyası və müəssisələr fəaliyyət göstərməlidirlər. Ayrı-ayrı bölgələrimizdə yerli üzüm sortlarımız əkilərək emal edildikdən sonra kişmiş hazırlamaq olar. Bununla həm yerli tələbatı ödəyə, həm də məhsul ixracını təşkil edə bilərik. Kişmiş elə bir məhsuldur ki, dünya bazarında ona tələbat çox böyükdür. Qiymətlər də kifayət qədər yüksəkdir. Yəni gəlirli sahələrdən biridir. Bazarda ən ucuz kişmişin qiyməti beş manatdan başlayır. Ona görə də emal müəssisələri yaradılarsa, bu işin təşkilinə nail ola bilərik. Üzümün qurudulması çox əziyyətli və maya dəyəri baha olan prosesdir. İbtidai üsullarla böyük miqdarda məhsul əldə etmək mümkün deyil. Bunun üçün xüsusi texnologiya tələb olunur. Bu müəssisələr ölkəmizin müxtəlif rayonlarında yaradıla bilər. Çünki əksər rayonlarda üzümçülük sahələri mövcuddur. Digər tərəfdən, fermerlərin təşkilatlanmasına, bu sahədə maarifləndirmə işinin aparılmasına və onlara kreditlərin verilməsinə ehtiyac var. Kişmiş istehsalına nail olsaq, ölkədən müvafiq valyuta axınının qarşısını ala bilərik”.
Günel CƏLİLOVA
